Δυναμικές και λαμπερές, αθώες και αμαρτωλές, φαινομενικά ευάλωτες και αδίστακτες, αλλά και επικίνδυνα σαγηνευτικές μέσα από την μυστηριώδη και γεμάτη υπαινιγμούς ομορφιά τους. Οι μοιραίες γυναίκες έμελλε -ήδη από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του εικοστού αιώνα- να γίνουν μία εμμονή στη λογοτεχνία, στις εικαστικές τέχνες, στο θέατρο και, φυσικά, στον κινηματογράφο που θα τις αποθέωνε δημιουργώντας σκοτεινές ερωτικές μυθοπλασίες μαγικής αισθητικής λεπτότητας.
Σταδιακά, η femme fatale ως μοντέρνα μούσα στα πρότυπα της Σαλώμης, της Πανδώρας, της Ιουδήθ, της ίδιας της Εύας, θα ενσάρκωνε τον πόθο, το δέος και τον θαυμασμό που προκαλούσαν οι νέες γυναίκες της εποχής, οι οποίες με την προσωπικότητα, το ντύσιμο, την αυτοπεποίθηση και την εμφάνισή τους ξυπνούσαν έντονα ερωτικά πάθη.
H ένταση αυτής της έλξης, της καθηλωτικής γοητείας που ασκούσε η σύγχρονη μοιραία γυναίκα -όπως αποτυπωνόταν στη λογοτεχνία και στις υπόλοιπες τέχνες- ήταν σχεδόν πάντα ικανή να μετατρέψει τον άντρα από θαυμαστή της, σε ακόλουθο και -εν τέλει- σε υποχείριό της που θα μπορούσε να κάνει τα πάντα για εκείνην.
Σε κάθε περίπτωση, ο ερωτισμός υπήρξε μία από τις σημαντικότερες κινητήριες δυνάμεις της μυθοπλαστικής ανάπτυξης εξαιρετικών έργων. Αλλά είναι σε κάποια κλασικά φιλμ νουάρ του αμερικάνικου κινηματογράφου που θα αποθεωθούν οι μοιραίες γυναίκες, οι μυστηριώδεις και συχνά διπρόσωπες -όπως η Pίτα Xέιγουορθ στην «Kυρία της Σανγκάης» και η Άβα Γκάρντνερ στους «Δολοφόνους»- με το γυναικείο κορμί να αποκαλύπτει τις κρυφές αλήθειες τις ερωτικής επιθυμίας.
Όσο για τον υπόγειο ερωτισμό των πρωταγωνιστριών, εκδηλώνεται στα βλέμματα και στις πόζες τους, στην επιτήδευση των ρούχων που τις περιβάλλουν, στις ασπρόμαυρες φωτοσκιάσεις που παίζουν με την ομορφιά τους και την υπογραμμίζουν. Παράλληλα, ο μαγνητισμός της λαγνείας των μοιραίων γυναικών και η σαγήνη της θηλυκότητάς τους συμβαδίζουν με το κακό, παρασέρνοντας σε επικίνδυνους δρόμους τους άντρες που τις ακολουθούν. Εξάλλου, η femme fatale είναι μια γυναίκα η οποία χρησιμοποιεί την έντονη γοητεία της ως μέσο για να φτάσει στον στόχο της - χωρίς να δείχνει ίχνος συναισθήματος ή μετάνοιας για τις πράξεις της.
Σε περίπτωση ατυχήματος
Μετάφραση: Αργυρώ Μακάρωφ
Εκδόσεις: Άγρα
Σελίδες: 246
Η λογοτεχνία του Ζωρζ Σιμενόν (1903-1989) είναι πλούσια σε τέτοιες γυναικείες μορφές. Αλλά ενώ στην αγγλοσαξονική λογοτεχνία η μοιραία γυναίκα είναι συχνά μια υπολογιστική «αράχνη» που παγιδεύει τον άντρα για οικονομικό όφελος, στον κόσμο του Σιμενόν η επικινδυνότητά της πηγάζει από μια εσωτερική, σχεδόν ενστικτώδη ανάγκη για επιβίωση ή απόλυτη ελευθερία.
Πράγματι, στα «σκληρά μυθιστορήματα» του Σιμενόν, οι γυναίκες αυτές δεν είναι απαραίτητα εκθαμβωτικές καλλονές: φέρουν, όμως, μια εσωτερική ένταση ικανή να διαλύσει τη συμβατική ζωή του άντρα-θύματος. Όσο για τον άντρα, δεν παρασύρεται μόνο από τη λίμπιντο, αλλά και από την επιθυμία του να δραπετεύσει από τη δική του ανιαρή πραγματικότητα μέσω αυτής της γυναίκας.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το μυθιστόρημα «Γράμμα στον δικαστή μου». Εδώ, μοιραία γυναίκα είναι η νεαρή Μαρτίν με ταπεινή καταγωγή και σκοτεινό παρελθόν. Η παρουσία της ωθεί τον (κατά πολύ μεγαλύτερό της) ευυπόληπτο γιατρό Σαρλ Αλαβουάν να εγκαταλείψει την οικογένειά του και την κοινωνική του θέση για εκείνην. Και η Μαρτίν λειτουργεί ως ο καταλύτης που φέρνει στην επιφάνεια τα καταπιεσμένα ένστικτα του πρωταγωνιστή, οδηγώντας τον τελικά στο έγκλημα.
Ένα άλλο παρεμφερές μυθιστόρημα του Σιμενόν, είναι το περίφημο «Το Γαλάζιο Δωμάτιο», με την πρωταγωνίστρια, Αντρέ, να γίνεται η προσωποποίηση της εμμονικής επιθυμίας. Μέσα από τις κρυφές συναντήσεις σε ένα ξενοδοχείο, η Αντρέ υφαίνει έναν ιστό από λέξεις και υποσχέσεις που ο εραστής της, ο Τόνι, παρερμηνεύει. Η μοιραία γυναίκα εδώ δεν χρησιμοποιεί όπλα, αλλά την αμφισημία της γλώσσας. Ο Τόνι παγιδεύεται σε ένα έγκλημα που ίσως δεν θέλησε ποτέ συνειδητά, αποδεικνύοντας ότι στον Σιμενόν, η femme fatale είναι ικανή να μετατρέπει την ερωτική φαντασίωση σε έναν εφιάλτη νομικής και ηθικής ευθύνης.
Και, βέβαια, το «Σε περίπτωση ατυχήματος», αποτελεί μία εκπληκτική –από κάθε άποψη- νουάρ αισθησιακή ιστορία, καθώς και ένα λεπτομερές ψυχογράφημα μιας αινιγματικής πρωταγωνίστριας, ικανής για όλα! Πράγματι, αυτή η επιτομή της femme fatale, συγκεντρώνει όλα τα στοιχεία που προαναφέρθηκαν, οδηγώντας τα όμως σε μια ακραία κοινωνική και ηθική σύγκρουση. Εδώ, η Υβέτ δεν είναι απλώς ένας πειρασμός, αλλά ο καταλύτης που αποδομεί το οικοδόμημα της αστικής επιτυχίας του δικηγόρου Λυσιέν Γκομπιγιό.
Η σχέση τους ξεκινά ως μια κυνική συναλλαγή: εκείνη προσφέρει το σώμα της με αντάλλαγμα την υπεράσπισή της. Η Υβέτ ενσαρκώνει τη «μοιραία γυναίκα» στην πιο ωμή, ζωώδη εκδοχή της: μια νεαρή γυναίκα του περιθωρίου που δεν διαθέτει την εκλέπτυνση των σαλονιών, αλλά μια ακατανίκητη, έμφυτη γοητεία που ο Γκομπιγιό, εγκλωβισμένος σε έναν γάμο συμφέροντος, δεν μπορεί να της αντισταθεί . Όπως και στο «Γράμμα», ο πρωταγωνιστής είναι ένας καταξιωμένος επαγγελματίας που πιστεύει ότι μπορεί να ελέγξει το πάθος του, για να διαπιστώσει τελικά ότι η Υβέτ είναι μια δύναμη που τον τιθασεύει, τον καθιστά έρμαιό της, τον υποτάσσει.
Ο Γκομπιγιό καταγράφει την πτώση του εν είδει ημερολογίου, σαν να συντάσσει έναν δικηγορικό φάκελο για την ίδια του την καταστροφή. Αυτή η ψυχρή, αναλυτική ματιά πάνω στην ίδια του την εμμονή δημιουργεί μια συγκλονιστική αντίθεση με την άναρχη, επιθετική φύση της Υβέτ. Η γυναίκα εδώ δεν είναι το «κακό» με την ηθική έννοια, αλλά το «ατύχημα» (όπως υποδηλώνει ο τίτλος) που συμβαίνει όταν η τάξη συναντά το πάθος.
Η κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, το 1958, με την Μπριζίτ Μπαρντό και τον Ζαν Γκαμπέν, έδωσε σάρκα και οστά σε αυτή τη σχέση. Η Μπαρντό, στο απόγειο της σεξουαλικότητάς της, μετέτρεψε την Υβέτ σε ένα σύμβολο ανυπότακτης θηλυκότητας που προκαλεί το αστικό κατεστημένο (τον Γκαμπέν). Η περίφημη σκηνή με την Μπριζίτ Μπαρντό να ανασηκώνει τη φούστα της μπροστά στο γεμάτο πόθο βλέμμα του Ζαν Γκαμπέν, δεν είναι απλώς μια πράξη αποπλάνησης, είναι μια πράξη εξουσίας: η νεαρή κοπέλα δείχνει στον ισχυρό κοινωνικά άνδρα ότι η δική του δύναμη είναι ανίσχυρη μπροστά στη δική της αναπόδραστη γοητεία.
Εδώ, ο μετρ της αστυνομικής λογοτεχνίας, Σιμενόν, αποδεικνύει και πάλι τις ικανότητές του ως ανατόμου της γυναικείας ψυχής, παραμένοντας σταθερά γενναιόδωρος με τις ηρωίδες του, τις οποίες φιλοτεχνεί με ξεχωριστή φροντίδα. Παράλληλα, καταφέρνει και αποτυπώνει τον αστικό καθωσπρεπισμό και την υποκρισία της καλής πλην διεφθαρμένης κοινωνίας με απαράμιλλο στιλ, θαυμαστή οξυδέρκεια και υψηλή αισθητική. Και όλα αυτά, με τη γοητεία της μοιραίας πρωταγωνίστριας να διαποτίζει και να διαπερνάει υπνωτιστικά την αφήγηση, από άκρη σε άκρη – μέχρι την τελευταία σελίδα...
ΒΙΒΛΙΑ ΣΤΗ ΒΙΤΡΙΝΑ
Ερώτημα 7
Μετάφραση: Μιχάλης Μακρόπουλος
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Σελίδες: 288
Από τη θυελλώδη σχέση του Χ. Τζ. Ουέλς με τη Ρεμπέκα Ουέστ έως τις ανακαλύψεις της πυρηνικής φυσικής στη δεκαετία του 1930, και από εκεί στην προσωπική ιστορία του πατέρα του –ο οποίος εργάστηκε ως σκλάβος κοντά στη Χιροσίμα τη στιγμή που έπεσε η ατομική βόμβα–ο συγγραφέας ξεδιπλώνει αφηγηματικά μια αλυσίδα γεγονότων που ενώνει το ιδιωτικό με το παγκόσμιο. Η πλοκή κορυφώνεται όταν ο ίδιος ο συγγραφέας, ως νεαρός, βρίσκεται παγιδευμένος στα ορμητικά νερά ενός άγριου ποταμού, αντιμέτωπος με την πιθανότητα του θανάτου.
Το βιβλίο αποτελεί μια σαγηνευτική σύνθεση ονείρου, Ιστορίας, τόπου και μνήμης. Ο Φλάναγκαν υφαίνει μια βαθιά προσωπική αφήγηση που λειτουργεί ταυτόχρονα ως στοχασμός πάνω στην ταυτότητα, την κληρονομιά και τη δύναμη των ιστοριών. Πρόκειται για ένα συγκινητικό τραγούδι αγάπης προς το νησί του και τους γονείς του, αλλά και για μια εξερεύνηση του τρόπου με τον οποίο οι ζωές μας διαμορφώνονται από αφηγήσεις – είτε αυτές ανήκουν σε άλλους είτε τις επινοούμε εμείς οι ίδιοι. Ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα από τον βραβευμένο με Booker συγγραφέα, που ισορροπεί ανάμεσα στο απομνημόνευμα και τη μυθοπλασία, προσφέροντας μια διεισδυτική ματιά στη σύγχρονη ανθρώπινη εμπειρία και στον ρόλο της αφήγησης στην κατανόηση του κόσμου.
Γαλανόσκυλος
Εκδόσεις: Ψυχογιός
Σελίδες: 688
Ο Δώρης Καλούσης δεν είναι ένας συνηθισμένος συγγραφέας. Θέλοντας να γράψει το μεγάλο του μυθιστόρημα, παλεύει με αναπάντεχες προκλήσεις, εξωτερικές αλλά και εσωτερικές. Δραπετεύει στον Παρνασσό για να συγκεντρωθεί. Όμως εκεί τον παρασέρνει ένα εντελώς άγνωστο βιβλίο, τόσο ζωντανό, ώστε ο κόσμος του αρχίζει να εισβάλλει στην πραγματικότητά του: Στην Αθήνα του 1942, ο Χριστόφορος Μπάμιας, απότακτος δημοκρατικός αξιωματικός, αναλαμβάνει να προστατεύσει τον φιλόλογο Βασίλη Σφενδαμή. Όμως τίποτα δεν είναι απλό στην αποστολή του, σε μια πόλη που πεινάει και σε μια εποχή όπου οι Ναζί σχεδιάζουν να γυρίσουν ταινία την Ορέστεια του Αισχύλου ως ύμνο στον Φύρερ. Ο Σφενδαμής απειλείται για να προσυπογράψει την πιο τερατώδη διαστρέβλωση του αρχαίου πνεύματος. Ο Μπάμιας πρέπει να τον σώσει, και μαζί του, κάτι πολύ μεγαλύτερο: την Αλήθεια. Στο πλευρό του έχει τον Γαλάνη, έναν σκύλο που δεν είναι ακριβώς... σκύλος. Από τα σκοτεινά παρασκήνια της Ακαδημίας Αθηνών μέχρι το Μαντείο των Δελφών, από τον Απόλλωνα ως τον Διόνυσο, από το ένδοξό μας παρελθόν ως τη σημερινή μας σχιζοφρένεια, η δράση, η σάτιρα και το μυστήριο υφαίνουν ένα μυθιστόρημα για τη δύναμη της Ιστορίας και το λεπτό νήμα που χωρίζει τον μύθο από την πραγματικότητα, τη σοφία από την τρέλα, την αφήγηση από τη ζωή. Ένα καθηλωτικό μυθιστόρημα όπου η Ιστορία συναντά τον μύθο.
Η κυρία
Μετάφραση: Τιτίνα Σπερελάκη
Εκδόσεις: Πατάκη
Σελίδες: 606
Ο Μάξιμ Τρεβέλυαν, απρόθυμος κόμης του Τρέβεθικ, έχει ακολουθήσει τη γυναίκα που αγαπάει ως τους αγριότοπους της Αλβανίας. Αφού πάλεψε γι’ αυτήν και την κέρδισε, πρέπει τώρα να την παντρευτεί, με την κάννη μιας καραμπίνας να τον σημαδεύει. Μπορεί όμως ποτέ ένας αναμορφωμένος ακόλαστος σαν τον Μάξιμ να γίνει καλός σύζυγος - ή μήπως αυτή η πρόσφατα κατακτηθείσα ευτυχισμένη ζωή θα καταρρεύσει εξαιτίας της δικής του, κακής, φήμης και των μυστικών της οικογένειάς του; Η Αλέσια Ντεμάτσι έχει ξεγελάσει απαγωγείς και σωματέμπορους κι έχει κερδίσει την καρδιά του άντρα που αγαπάει, μπορεί όμως να κάνει αυτόν τον γάμο να πετύχει; Αντιμέτωπη με το παρελθόν του Μάξιμ, την εχθρική οικογένειά του, αλλά και τα βλέμματα και τους ψιθύρους της λονδρέζικης ελίτ, θα καταφέρει ποτέ να γίνει αποδεκτή ως κόμισσα του Μάξιμ - ή θα είναι πάντα η πρώην καθαρίστριά του; Από τα ανεξερεύνητα βουνά της Αλβανίας, ως την ειδυλλιακή αγγλική ύπαιθρο και τη σκοτεινή γοητεία του Λονδίνου, η Κυρία είναι ένα μαγευτικό ταξίδι πάθους και αγάπης, αποδοχής και λύτρωσης. Η συνέχεια του νούμερο 1 best seller των New York Times «O κύριος», μια πρωτότυπη και συγκινητική ερωτική ιστορία από τη συγγραφέα του φαινομένου «Πενήντα αποχρώσεις».
Ας σωπάσει για πάντα
Μετάφραση: Γιώργος Μαραγκός
Εκδόσεις: Μεταίχμιο
Σελίδες: 426
Τρία χρόνια έχουν περάσει από την τελευταία φορά που ο Φρανκ είχε επαφή με την κόρη του, και το βάρος της αποξένωσης τον έχει λυγίσει. Ξαφνικά, ένα απρόσμενο τηλεφώνημα έρχεται να ανατρέψει τα πάντα: η Μάγκι πρόκειται να παντρευτεί και του ζητά να τη συνοδεύσει στην εκκλησία. Για τον Φρανκ, αυτή είναι μια δεύτερη ευκαιρία· μια ευκαιρία να επανορθώσει, να επανασυνδεθεί και να ξαναχτίσει τη σχέση τους. Ωστόσο, η πραγματικότητα αποδεικνύεται πολύ πιο περίπλοκη. Η Μάγκι δεν του αποκαλύπτει ότι ο εκλεκτός της καρδιάς της είναι ο Έινταν Γκάρντνερ, γιος ενός πανίσχυρου δισεκατομμυριούχου. Όταν ο Φρανκ φτάνει στο εντυπωσιακό, απομονωμένο κτήμα δίπλα στη λίμνη, όπου θα πραγματοποιηθεί ο πολυήμερος γάμος, αρχίζει να αισθάνεται πως κάτι δεν πάει καλά. Ο Έινταν είναι ψυχρός και απόμακρος, η κόρη του δείχνει απόσταση, ενώ οι ντόπιοι αντιμετωπίζουν την οικογένεια Γκάρντνερ με έντονη καχυποψία, σχεδόν απέχθεια. Καθώς οι μέρες περνούν, η ανησυχία του Φρανκ μετατρέπεται σε εμμονή. Προσπαθεί να ξετυλίξει το κουβάρι των μυστικών που φαίνεται να περιβάλλει τον γαμπρό και την οικογένειά του, αναρωτώμενος αν η κόρη του βρίσκεται σε κίνδυνο. Σε έναν κόσμο γεμάτο ψέματα, εξουσία και σκοτεινά κίνητρα, ο χρόνος πιέζει ασφυκτικά. Θα καταφέρει ο Φρανκ να αποκαλύψει την αλήθεια πριν να είναι αργά ή θα χαθεί ξανά η ευκαιρία να σώσει τη Μάγκι – και τη σχέση τους; Όλα είναι πιθανά σε αυτό το επιδέξιο ψυχολογικό θρίλερ.
