Constantine Allen και Rachele Buriassi στη Λίμνη των Κύκνων του Κωνσταντίνου Ρήγου στην Εθνική Λυρική Σκηνή © Γιάννης Αντώνογλου
Η Λίμνη των Κύκνων είναι μια παράσταση μπαλέτου που, εδώ και σχεδόν ενάμιση αιώνα, επιστρέφει ξανά και ξανά στις σκηνές του κόσμου, δοκιμάζοντας τις αντοχές, την τεχνική και κυρίως την ερμηνευτική ωριμότητα των χορευτών που τολμούν να την προσεγγίσουν. Γιατί δεν είναι απλώς ένα κλασικό έργο του ρεπερτορίου· είναι μια δοκιμασία δεξιοτεχνίας αλλά και ευαισθησίας, μια ποιητική αλληγορία για τον έρωτα, την πλάνη και την επιθυμία για υπέρβαση.
Το Μπαλέτο της Εθνικής Λυρικής Σκηνής επαναφέρει την εμβληματική Λίμνη των Κύκνων του Τσαϊκόφσκι στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος του ΚΠΙΣΝ για επτά παραστάσεις, μέσα από μια νέα εκδοχή της χορογραφίας του Κωνσταντίνου Ρήγου. Ο έλληνας δημιουργός επιστρέφει στη «Λίμνη» οκτώ χρόνια μετά την πρώτη παρουσίασή της, επιχειρώντας μια βαθύτερη ανάγνωση του ρομαντικού της πυρήνα. Στη σκηνή, το κλασικό ιδίωμα συναντά νεοκλασικές και σύγχρονες χορογραφικές γραφές, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο σύμπαν όπου η παράδοση συνομιλεί με τη σύγχρονη σκηνική φαντασία.
Σε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της δραματουργίας βρίσκεται ο εσωτερικός κόσμος του πρίγκιπα Ζίγκφριντ. Ο λευκός και ο μαύρος κύκνος παύουν να λειτουργούν απλώς ως αντίπαλες μορφές και μετατρέπονται σε δύο όψεις της ίδιας ύπαρξης: το φως και το σκοτάδι, η αγνότητα και η επιθυμία, η ελπίδα και η πτώση. Σε δύο από τις επτά παραστάσεις, 15 Μαρτίου και 4 Απριλίου, ο Πρώτος Χορευτής του Εθνικού Μπαλέτου της Ολλανδίας, Constantine Allen, ενσαρκώνει τον πρίγκιπα Ζίγκφριντ σε μια ερμηνεία που ισορροπεί ανάμεσα στην τεχνική ακρίβεια και την ψυχολογική ένταση.
Constantine Allen © Giannis Antonoglou
Ο διακεκριμένος χορευτής μιλά στην Popaganda για τον χορό που αγαπά τόσο, τη διαχρονική γοητεία της Λίμνης των Κύκνων αλλά και για τη σχέση του με ένα έργο που εξακολουθεί να δοκιμάζει –και να εμπνέει– γενιές χορευτών. Και όπως είναι αναμενόμενο, δεν θα μπορούσαμε παρά να ξεκινήσουμε με το «καυτό» θέμα των ημερών που δεν λέει να ξεχαστεί.
Ποια είναι η δική σας οπτική σε όσα είπε ο Timothée Chalamet σχετικά με το μπαλέτο και την όπερα και για την έντονη αντίδραση που προκάλεσαν αυτά στον καλλιτεχνικό κόσμο; Η δική μου οπτική για όλο αυτό το «φιάσκο» με τον Timothée Chalamet είναι η εξής: από τη μία πλευρά, είμαι αρκετά περήφανος που ο κόσμος του μπαλέτου και της όπερας υπερασπίζεται τον εαυτό του. Ταυτόχρονα, όμως, θα ήθελα να πάρουμε μια στιγμή για να σκεφτούμε τι ακριβώς λέμε – ότι δηλαδή έχουμε μεγάλη αυτοπεποίθηση για τη μορφή της τέχνης μας, για το κοινό στο οποίο απευθυνόμαστε και για τον αριθμό των ανθρώπων που μπορούμε να προσεγγίσουμε. Γι αυτό και ελπίζω να έχουμε ακόμη περισσότερη εμπιστοσύνη σε όσα δηλώσαμε τόσο ξεκάθαρα απέναντί του. Πιστεύω ότι πρόκειται για πράγματα που ήδη γνωρίζουμε: ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται για το μπαλέτο και την όπερα, ότι οι αίθουσές μας γεμίζουν και ότι οι άνθρωποι ενθουσιάζονται να έρχονται και να βιώνουν την εμπειρία της τέχνης μας.
Πώς θεωρείτε ότι θα έπρεπε να απαντά ο χώρος του μπαλέτου και της όπερας σε τέτοιου είδους σχόλια; Αισθάνομαι πως η αντίδρασή μας δεν θα έπρεπε να κατεβαίνει στο ίδιο επίπεδο με το δικό του. Υπάρχουν, βέβαια, εύκολες απαντήσεις που θα μπορούσαμε να δώσουμε –για παράδειγμα ότι η τεχνητή νοημοσύνη ίσως πάρει κάποτε τη θέση της δικής του βιομηχανίας– αλλά τότε απλώς ανταποδίδουμε το ίδιο χτύπημα. Και νομίζω ότι θα μπορούσαμε να κρατήσουμε μια πιο ψύχραιμη και ανώτερη στάση.
Πιστεύετε όμως ότι αυτή η συζήτηση που προέκυψε ανάδειξε και κάποια πραγματικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα το μπαλέτο και η όπερα; Ως κοινότητα, πρέπει να είμαστε ειλικρινείς και να αναγνωρίσουμε πως ζούμε σε μια εποχή όπου το μπαλέτο και η όπερα ίσως δεν είναι τόσο προσβάσιμα όσο θα θέλαμε. Θα ήθελα, άρα, να αξιοποιήσουμε όλη αυτή την ενέργεια που εκφράζουμε απέναντι στον Σαλαμέ και να τη στρέψουμε προς το μέλλον, ώστε να γίνουμε όσο επίκαιροι και σημαντικοί ελπίζουμε – και όπως υπήρξαμε κάποτε στο παρελθόν. Υπάρχουν πολλές χώρες στον κόσμο όπου το μπαλέτο αποτελεί πραγματικά μέρος της κοινωνίας και της κουλτούρας της νέας γενιάς που μεγαλώνει.
Πόσο παρόν πιστεύετε πως είναι σήμερα το μπαλέτο στην καθημερινότητα των ανθρώπων; Πρέπει να είμαστε δίκαιοι, ορατότητα δεν συμβαίνει σε κάθε σπίτι. Δεν κάθεται κάθε οικογένεια στο τραπέζι του φαγητού συζητώντας για μπαλέτο και όπερα. Πολλοί άνθρωποι μιλούν για τον Messi, για την εθνική ομάδα χόκεϊ των ΗΠΑ ή για άλλα θέματα της καθημερινής επικαιρότητας. Πρέπει, λοιπόν, να μπορέσουμε να βρούμε μια καλή στρατηγική –για να το πω απλά– ώστε να διασφαλίσουμε ότι είμαστε πραγματικά τόσο επίκαιροι όσο λέμε ότι είμαστε.
Constantine Allen © Giannis Antonoglou
Γεννηθήκατε στην Αμερική, μεγαλώσατε στη Χαβάη, ωριμάσατε στην Ευρώπη και έχετε ελληνικές ρίζες. Πού νιώθετε ότι πραγματικά «ανήκετε» όταν πέφτει η αυλαία; Φοβάμαι να απαντήσω κυριολεκτικά. Ας πω, προς το παρόν, ότι ανήκω στο Άμστερνταμ. Είναι όμως μια ερώτηση που τον τελευταίο καιρό απασχολεί όλο και περισσότερο τη σκέψη μου.
Τι ακριβώς σημαίνει για σας η ελληνική σας καταγωγή; Τι είδους σχέση έχετε με αυτό το κομμάτι του εαυτού σας; Είναι μια συναισθηματική σχέση, αλλά ταυτόχρονα και κάπως απόμακρη.
Θυμάστε ακόμα εκείνο το θέατρο στη Χονολουλού και το Cats; Αν συναντούσατε σήμερα εκείνο το παιδί, τι θα του λέγατε; Συνέχισε και κάνε περισσότερες διατάσεις!
Έχετε χορέψει πρίγκιπες, εραστές, ήρωες. Ποιος ρόλος σας έφερε πιο κοντά στα δικά σας προσωπικά ρήγματα; Ο Armand στην «Κυρία με τις Καμέλιες» του Neumeier.
Η τέχνη μας επιλέγει ή την επιλέγουμε; Μάλλον είναι ένας συνδυασμός.
Επιστρέφετε στον ρόλο του Ζίγκφριντ στη «Λίμνη των κύκνων». Τι νέο ανακαλύπτετε κάθε φορά σε έναν ρόλο που θεωρείται σταθμός για κάθε πρώτο χορευτή; Κάθε φορά που χορεύω τον Ζίγκφριντ, ανακαλύπτω νέες πλευρές ευαλωτότητας και αμφιβολίας μέσα του. Όσο μεγαλώνω, κατανοώ πιο βαθιά τη συναισθηματική του διαδρομή.
Ο ήρωας επιστρέφει στη λίμνη για να ζητήσει συγχώρεση. Πόσο δύσκολο είναι για εσάς να ζητάτε συγνώμη – είτε στη σκηνή είτε στη ζωή; Το να λες «συγνώμη» δεν είναι ποτέ εύκολο, ούτε στη σκηνή ούτε στη ζωή. Όμως είναι απαραίτητο και δείχνει ειλικρίνεια και εξέλιξη.
Ο όρκος αιώνιας πίστης είναι κεντρικός στην ιστορία. Τι σημαίνει για εσάς μια τέτοια δέσμευση – στην τέχνη, στους ανθρώπους, στον εαυτό σας; Η αφοσίωση είναι απαραίτητη στο μπαλέτο, οπότε γίνεται μέρος του χαρακτήρα σου. Αλλά, όπως όλοι, ακόμη μαθαίνω πώς να το ισορροπώ αυτό στη ζωή.
Η Λίμνη των Κύκνων απαιτεί ακραία τεχνική και βαθύ λυρισμό. Ποια από τις δύο διαστάσεις σας δοκιμάζει περισσότερο σήμερα; Σήμερα θεωρώ ότι ο λυρισμός είναι πιο απαιτητικός. Το να εκφράζεις το συναίσθημα με ειλικρίνεια στη σκηνή, απαιτεί πολλή ωριμότητα.
Στο έργο αυτό, η αγάπη οδηγεί στην υπέρβαση αλλά και στην απώλεια. Ποια μορφή αγάπης σας έχει κοστίσει, αλλά ταυτόχρονα σας έχει ωριμάσει; Κάποιες σχέσεις στη ζωή μου ήταν επώδυνες, αλλά με βοήθησαν να εξελιχθώ και να κατανοήσω καλύτερα τον εαυτό μου. Αυτό το είδος αγάπης μένει μαζί σου.
Έχετε χορέψει αυτό το ρόλο και σε άλλες παραγωγές. Τι διαφοροποιεί τη συνεργασία σας με το Μπαλέτο της ΕΛΣ σε αυτή την αναβίωση; Η συνεργασία αυτή φέρνει μια διαφορετική καλλιτεχνική ενέργεια και οπτική. Η αίσθηση είναι πολύ συνεργατική και ανοιχτή.
Ως Α΄ Χορευτής του Εθνικού Μπαλέτου της Ολλανδίας, πώς βιώνετε τη συνύπαρξη διαφορετικών σχολών και αισθητικών πάνω στη σκηνή της ΕΛΣ; Μου αρέσει η συνύπαρξη διαφορετικών σχολών, γιατί δημιουργεί πλούτο στο ύφος και στην ερμηνεία. Μαθαίνεις κάτι από όλους γύρω σου.
Πώς συνομιλεί ο δικός σας Ζίγκφριντ με τη νέα, ξαναδουλεμένη εκδοχή του Κωνσταντίνου Ρήγου; Σας επηρεάζει η πιο εσωτερική, «ρομαντική» ανάγνωση του έργου; Αυτή η εκδοχή είναι πιο εσωστρεφής και συναισθηματική. Με ενθαρρύνει να εξερευνήσω τον εσωτερικό κόσμο του Ζίγκφριντ περισσότερο από την παραδοσιακή ηρωική του πλευρά.
Ο τύπος αυτός συχνά παρουσιάζεται ως ρομαντικός ιδεαλιστής. Εσείς έχετε παραμείνει ρομαντικός μέσα σε έναν τόσο απαιτητικό και ανταγωνιστικό χώρο; Ναι, πιστεύω ότι έχω παραμείνει ρομαντικός. Το ίδιο το μπαλέτο διατηρεί αυτή την αίσθηση ομορφιάς και πίστης σε κάτι μεγαλύτερο.
Αν ο Ζίγκφριντ μπορούσε να σας δώσει μια συμβουλή ως χαρακτήρας, τι νομίζετε ότι θα σας έλεγε σήμερα; Νομίζω ότι ο Ζίγκφριντ θα μου έλεγε να εμπιστεύομαι την καρδιά μου και να είμαι γενναίος στις επιλογές μου. Ακόμη και τα λάθη μπορούν να οδηγήσουν στην εξέλιξη.
Στην προσέγγιση του Ρήγου, ο λευκός και ο μαύρος κύκνος λειτουργούν ως δύο όψεις του ίδιου προσώπου. Πώς επηρεάζει αυτή η δυαδικότητα τη δική σας ερμηνεία του πρίγκιπα; Το να βλέπεις τον Λευκό Κύκνο και τον Μαύρο Κύκνο ως δύο πλευρές του ίδιου προσώπου κάνει την ιστορία πιο ψυχολογική. Κάνει τη σύγχυση και την έλξη του Ζίγκφριντ να φαίνονται πιο ανθρώπινες.
Αν ο χορός είχε φωνή τη στιγμή που το σώμα είναι εξαντλημένο, τι νομίζετε ότι θα σας έλεγε; Μου είχε πει κάποτε ένας πολύ έμπειρος χορευτής ότι, όταν νιώθεις εξαντλημένος, να λες στον εαυτό σου: «είναι μόνο η αρχή».
Υπήρξε στη ζωή σας μια στιγμή που νιώσατε πως μια απόφαση καθόρισε την πορεία σας; Η επιλογή να αφοσιωθώ πλήρως στο μπαλέτο ήταν μια απόφαση που διαμόρφωσε ολόκληρη τη ζωή μου. Καθόρισε την πορεία μου και το ποιος είμαι σήμερα.
Ως χορευτής, είστε αθλητής, τεχνίτης και αφηγητής. Ποιος από αυτούς τους ρόλους σας εξαντλεί περισσότερο; Κάθε πτυχή με έχει εξαντλήσει κάποια στιγμή και, την ίδια ώρα, έχει υπάρξει η σωτηρία μου.
Τι φοβάστε περισσότερο πάνω στη σκηνή: να κάνετε λάθος ή το κοινό να μη νιώσει τίποτα; Όσο μεγαλώνω, τόσο λιγότερο καταλαβαίνω τα συναισθήματά μου μετά από μια παράσταση. Μερικές φορές με νοιάζει υπερβολικά ένα τεχνικό λάθος και δεν με απασχολεί καθόλου τι εξέφρασα συναισθηματικά· άλλες φορές συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο.
Μετά από τόσα χρόνια πειθαρχίας, ποιο μέρος του σώματός σας νιώθετε ότι κουβαλά τη μνήμη όλων των ρόλων που έχετε χορέψει; Τα γόνατα και η μέση μου, χαχα.
Ποια μορφή αγάπης σας έχει μεταμορφώσει περισσότερο; Η αγάπη που παίρνω από τους γονείς μου.
