Ο Χριστόφορος Κατσαδιώτης στο Salon des Indépendants, στο Παρίσι

Χαρακτικό εικόνισμα No 30, (κορνίζα - cadre), 2024.

Ο γνωστός έλληνας χαράκτης Χριστόφορος Κατσαδιώτης συμμετέχει στο ιστορικό Salon des Indépendants  στο πανέμορφο Grand Palais του Παρισιού, στο πλαίσιο του ιστορικού θεσμού Art Capital 2026. Το "Σαλόν των Ανεξάρτητων" θα πραγματοποιηθεί από τις 13 έως τις 15 Φεβρουαρίου 2026, με εγκαίνια στις 12 Φεβρουαρίου 2026.

Στο Παρίσι, ο Κατσαδιώτης θα παρουσιάσει μια ενότητα τεσσάρων χαρακτικών έργων «τύπου εικονίσματος», τα οποία αντλούν τη θεματολογία τους από τη βυζαντινή εικονογραφία και την παράδοση της αγιογραφίας.

Χαρακτικό εικόνισμα No 29, (κορνίζα - cadre), 2024, Χριστόφορος Κατσαδιώτης.

Τα συγκεκριμένα έργα αξιοποιούν συνειδητά την εκφραστική παραμόρφωση, χρησιμοποιώντας συνειρμικά και συμβολικά σχηματοποιημένες και παραμορφωτικές μορφές υπό μορφή εικονισμάτων, σαν αυτά που αντικρίζουμε στις ορθόδοξες εκκλησίες. Οι χαρακτικές μορφές του Χριστόφορου Κατσαδιώτη είναι επηρρεασμένες τόσο από μια αισθητική πρακτική με ρίζες στην καταλανική ζωγραφική της ρωμανικής περιόδου (11ος–12ος αιώνας), όσο και από τη βυζαντινή τέχνη και τις τοπικές λαϊκές παραδόσεις, που αγγίζει το συλλογικό μας υποσυνείδητο. Και ενίοτε, ερεθίζει.

Ένα από αυτά τα έργα (χαρακτικό εικόνισμα Νο. 17) είχε παρουσιαστεί πέρσι και στην Αθήνα, στην ομαδική έκθεση «Η σαγήνη του αλλόκοτου» της Εθνικής Πινακοθήκης, η οποία διερευνούσε το αλλόκοτο, το σκοτεινό και το ανοίκειο στη δυτική εικαστική παράδοση. Το συγκεκριμένο έργο του Χριστόφορου Κατσαδιώτη είχε βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης και αντιπαράθεσης, όταν βανδαλίστηκε από βουλευτή ελληνικού, ακροδεξιού κόμματος. 

Χαρακτικό εικόνισμα No 17, (κορνίζα - cadre), 2021, Χριστόφορος Κατσαδιώτης.

Παρά τον εθνικολαϊκό παροξυσμό εκείνου του περιστατικού, η εικαστική γλώσσα του έργου του Κατσαδιώτη, ως προσωπική γραφή και εξατομικευμένη αισθητική επιλογή, πατά στην ιστορία της δυτικής τέχνης και σχηματίζει τα νοήματά της μέσα από τις αγωνίες του σήμερα.

Το δελτίο τύπου του Salon des Indépendants διακηρύσσει την επιθυμία του Κατσαδιώτη να νοηματοδοτήσει εκφραστικά την εσωτερική περιπλάνηση του ανώνυμου ανθρώπου μέσα σε ένα πολύπλοκο και "αόρατο" από θεσμούς τεχνο-οκληρωτικό παγκόσμιο γίγνεσθαι: «Νοηματικά, αποτυπώνει την αγωνία του μέσου ανθρώπου, ο οποίος δεν είναι αναμεμειγμένος σε κυβερνητικά σχήματα και κύκλους συμφερόντων, καθώς αντιλαμβάνεται την παγκόσμια αστάθεια, την όλο και αυξανόμενη εξοπλιστική λογική και μια προετοιμασία διεθνούς προπολεμικής ψυχολογίας και προπαγάνδας, την ηθική κατάρρευση αλτρουιστικών αξιών και τα “παιχνίδια” που οδηγούν σε γεωπολιτικές κινήσεις, δημιουργώντας όλο και περισσότερες συγκρούσεις, μετακινήσεις συνόρων και πληθυσμών, άρα φορέων αδράνειας, δυστυχίας και φτώχειας, οδηγώντας σε ένα κλίμα διαρκώς επιδεινούμενης αστάθειας και έντασης». Μια αγωνία που φαίνεται να κουβαλάει και ο ίδιος μέσα του, όπως βγαίνει από τη συνέντευξή του στην Popaganda το καλοκαίρι του 2025, με αφορμή την έκθεσή του στο Μουσείο Μπενάκη στην Πειραιώς.

Χριστόφορος Κατσαδιώτης, Ιούνιος 2025, Αθήνα. Φωτ: Νατάσα Πανταζοπούλου

H θρησκευτική θεματολογία στα χαρακτικά που παρουσιάζονται στο Salon des Indépendants χρησιμοποιείται από τον καλλιτέχνη για να τεθούν, εναγωνίως, ερωτήματα γύρω από την σχέση ιερού και ανθρώπινου, τη σχέση μνήμης και εικόνας, καθώς και για τη μεθοδευμένη και συστηματική πλέον χρήση μιας θρησκευτικής ορολογίας από πολιτικά πρόσωπα σε διεθνές επίπεδο.

Η ενότητα των έργων αυτών καθρεφτίζει την εποχή μας και εξετάζει κριτικά τον τρόπο με τον οποίο, σε παγκόσμιο επίπεδο, η θρησκευτική γλώσσα εργαλειοποιείται. Η κριτική που ασκείται στρέφεται στον θεσμό της θρησκείας και όχι στα προσωπικά πιστεύω του κάθε ανθρώπου, επισημαίνοντας τον ρόλο της θρησκείας ως μηχανισμού ενοχοποίησης, κοινωνικού ελέγχου και εγκλωβισμού, ως στοιχείο που διαχωρίζει τους ανθρώπους σε καλούς, κακούς, ανήθικους, αλλόθρησκους, ως στοιχείο κοινωνικού ελέγχου και ενεργής καθοδηγητικής εμπλοκής σε πολιτικές κατευθύνσεις χωρών και κοινωνιών.

Χαρακτικό εικόνισμα No 24, (κορνίζα - cadre), 2024, Χριστόφορος Κατσαδιώτης.

Η συμμετοχή και η παρουσία του Χριστόφορου Κατσαδιώτη στο Grand Palais έγινε με την ιδιαίτερη υποστήριξη της ιστορικού τέχνης κ. Ισμήνης Ανεμογιάννη και εντάσσεται σε ένα διεθνές καλλιτεχνικό πλαίσιο, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης, ενώ ενισχύει τον διάλογο μεταξύ της τέχνης και του κοινωνικού ιστού, αλλά και την αντίθεση σε κάθε μορφή λογοκρισίας.

Αυτό το σκεπτικό υποστηρίζει, από την  ίδρυσή του το 1884 στο Παρίσι, το περίφημο Salon des Indépendants, όταν διακύρηξε ρητά ότι θα παρουσιάζει έργα «χωρίς κριτική επιτροπή, χωρίς βραβεία». Ο Seurat, ο Signac, ο Cézanne, ο Gauguin, ο Toulouse-Lautrec και πολλοί άλλοι ζωγράφοι χρησιμοποίησαν την ελευθερία που πρόσφερε η έκθεση σε κάθε δημιουργό, γνωστό ή άγνωστο, να παρουσιάζει μια αναζωογονημένη τέχνη, σκανδαλώδη και ανατρεπτική για κάθε συμβατικό βλέμμα. Αυτή η ελευθερία πρόσβασης αποτέλεσε επαναστατικό βήμα στην ιστορία της τέχνης στον εικοστό αιώνα, και γι' αυτό το "Σαλόν των Ανεξάρτητων" θεωρείται, μέχρι και σήμερα, μία από τις πιο σημαντικές και ιστορικές εκθέσεις στο Παρίσι.