EPA/JIM LO SCALZO
Αλήθεια, πίστευε κανείς στα σοβαρά, πριν από κάποια χρόνια, ότι θα ζούσαμε ένα reality καταστροφής του κόσμου που γνωρίσαμε σε ζωντανή μετάδοση; Μπορούσε, άραγε, κανείς να υποθέσει ότι την ισορροπία του τρόμου θα διαδεχόταν, τρεις και πλέον δεκαετίες μετά την κατάρρευση του «υπαρκτού σοσιαλισμού», ο τρόμος της πλήρους ανισορροπίας;
Κι όμως, συνέβη. Και θα εξακολουθήσει να συμβαίνει όσο δεν υπάρχουν αντίβαρα, ικανά να ανακόψουν το σαρωτικό πέρασμα του τυφώνα, που σωριάζει όλα αυτά που με κόπους, θυσίες και μετά από δύο παγκόσμιους πολέμους, πίστευε ότι είχε κατακτήσει η διεθνής κοινότητα.
Στον κόσμο του τραμπικού λαϊκισμού και των ευρωπαϊκών παραφυάδων του δεν υπάρχει έλεος για την αντίθετη γνώμη. Οι φανατικοί του είδους, στην πιο κυνική τους εκδοχή, σάρκαζαν και σαρκάζουν τις πάσης φύσεως ευαισθησίες, περιγελούν τους οικολόγους, οικτίρουν τους «δικαιωματιστές»… Στο ιδεολογικό οχυρό που έχουν χτίσει δεν υπάρχουν μειοψηφίες, παρά μόνο πλειοψηφίες, στη λογική τους δεν χωράει η διαφορετικότητα…
Η σαρωτική αυτή αντίληψη δοξάστηκε στην περίπτωση της κλιματικής αλλαγής , όπου επιχειρήθηκε να εμφανιστεί το περιβαλλοντικό πρόβλημα ως σκόπιμα διογκωμένο ή ακόμα και να περιγραφούν οι πολιτικές για το κλίμα ως «πολυτέλεια» που πλήττει τους πολίτες. Το πόσο σχέση είχαν όλα αυτά με την πραγματικότητα το ζήσαμε και το ζούμε στον ευρωπαϊκό νότο εδώ και χρόνια, τώρα το βιώνει εφιαλτικά με τους πολύνεκρους καύσωνες και ο ευρωπαϊκός βορράς.
Κι αυτή είναι μία και μόνο όψη των πραγμάτων. Γιατί στον κόσμο του κυνικού ρεαλισμού δεν υπάρχει ούτε διεθνές δίκαιο ούτε σύστημα διεθνών δεσμεύσεων. Ο ισχυρός είναι το δίκαιο από μόνος του και η μόνη δέσμευση στην οποία υπακούει είναι να συντηρεί το κλίμα της πυγμής, ακόμα κι αν αυτό σημαίνει διάλυση πολυμερών οργανισμών, όπως ο ΟΗΕ. Όσα συνέβησαν και συμβαίνουν με την πολεμική σύρραξη στο Ιράν πιστοποιούν ότι η μοναδική σταθερά στον ταραγμένο κόσμο μας είναι η… αστάθεια.
Και η Ευρώπη; Μπορεί, άραγε, να ανακόψει αυτό το σαρωτικό κύμα που απειλεί να ισοπεδώσει όσα η διεθνής κοινότητα θεωρούσε αδιαπραγμάτευτα τόσα χρόνια; Έχει τα αποθέματα και τις δυνάμεις για να αναστηλώσει την κουλτούρα του σεβασμού των δικαιωμάτων, να επενδύσει στην προστασία του κλίματος, να συμβάλει στην εξομάλυνση των διεθνών σχέσεων;
Δυστυχώς, τα πράγματα δεν είναι ευοίωνα. Κατώτερη των περιστάσεων η ευρωπαϊκή ηγεσία αδυνατεί να χαράξει μια διακριτή γραμμή και να προβάλει ένα διαφορετικό πρότυπο. Το χειρότερο είναι, μάλιστα, ότι υπό την πίεση του ακροδεξιού λαϊκισμού και του φόβου των εκλογικών απωλειών, υιοθετούνται ακόμα πιο συντηρητικές εκδοχές διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών, που νομιμοποιούν την ακροδεξιά ατζέντα.
Σε αυτή την έρημο της πραγματικότητας δεν υπάρχουν αθώοι περιπατητές και πρόσωπα υπεράνω ευθύνης… Πολιτικοί όλου του φάσματος, διαμορφωτές κοινής γνώμης και κέντρα ισχύος έβαλαν όλοι το χεράκι τους, κατά το μέτρο των δυνατοτήτων τους φυσικά, για να ζήσουμε όσα ζούμε ή για να μην αποτρέψουν, έστω, όσα ήρθαν και δυσκολευόμαστε να πιστέψουμε.
Έναν αιώνα πριν, ο T.S.Eliot προέβλεπε ότι «το τέλος του κόσμου δεν θα έρθει με ένα big bang, αλλά με έναν λυγμό». Ας ελπίσουμε ότι δεν έχει αρχίσει να επιβεβαιώνεται…
