EPA/SAUL LOEB / POOL
Η συμφωνία του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν βρίσκεται αυτήν τη στιγμή αντιμέτωπη με προβλήματα, καθώς πολλοί συντηρητικοί την απορρίπτουν, αλλά στην κορυφή της λίστας ενδέχεται να είναι το ζήτημα των χρημάτων που ρέουν προς την Τεχεράνη.
Σε συνέντευξή του στο CBS News τη Δευτέρα το πρωί, ο Αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς φάνηκε να επιβεβαιώνει σιωπηρά την παραδοχή ότι στο Ιράν θα μπορούσε να δοθεί πρόσβαση σε ένα ταμείο ανοικοδόμησης αξίας έως και 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Από εκείνη τη συνέντευξη και μετά, η κυβέρνηση Τραμπ έχει καταβάλει υπεράνθρωπες προσπάθειες για να ξεκαθαρίσει τα πράγματα. Έχει τονίσει ότι αυτά τα χρήματα δεν θα προέλθουν από Αμερικανούς φορολογούμενους. Αντίθετα, θα είναι χρήματα από άλλες χώρες του Κόλπου που θα διατεθούν μόνο εάν το Ιράν συμμορφωθεί με μια ειρηνευτική συμφωνία.
Ο Βανς δήλωσε αργά την περασμένη Δευτέρα στο Fox News ότι «θα προσκαλούσαμε άλλες χώρες - όχι εμείς, αλλά άλλες χώρες - να επενδύσουν» στο Ιράν. Την Τρίτη επανήλθε λέγοντας ότι οι ΗΠΑ δεν θα επέτρεπαν, για παράδειγμα, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα «να επενδύσουν στο Ιράν, εκτός εάν οι Ιρανοί αλλάξουν τη συμπεριφορά τους».
Αρκετά δίκαιο.
Εκτός από το ότι πρόκειται για διακρίσεις που οι Ρεπουμπλικάνοι — και ιδιαίτερα ο Τραμπ — έχουν απορρίψει ή ακόμη και επικρίνει στο παρελθόν.
Κι αυτό συνέβαινε όταν το χρηματικό ποσό ήταν σημαντικά μικρότερο από τα 300 δισεκατομμύρια δολάρια.
Όταν η κυβέρνηση Ομπάμα κι άλλες χώρες σύναψαν μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν το 2015, αυτή περιελάμβανε την παροχή στο Ιράν πρόσβασης σε δισεκατομμύρια δολάρια. Σε εκείνη την περίπτωση, δεν ήταν χρήματα από άλλες χώρες, αλλά τα δικά τους περιουσιακά στοιχεία του Ιράν που είχαν παγώσει σε ξένες τράπεζες βάσει κυρώσεων. Οι εκτιμήσεις τοποθετούσαν γενικά το ποσό γύρω στα 50 δισεκατομμύρια δολάρια.
Αλλά αυτή η λεπτομέρεια απουσίαζε σχεδόν πάντα από τη ρητορική του Τραμπ. Έλεγε ότι η παραχώρηση ισοδυναμούσε με την παροχή ενός οικονομικού ανέμου σε έναν κύριο χρηματοδότη της τρομοκρατίας, υποστηρίζοντας μάλιστα ψευδώς ότι ήταν «σε μετρητά». Το παρουσίαζε ως αδιανόητο και ως σημάδι αδυναμίας και κακών διαπραγματευτικών ικανοτήτων της τότε αμερικανικής ηγεσίας.
Αυτά τα σχόλια θα μπορούσαν να τον πλήξουν σήμερα.
«Το Ιράν λαμβάνει ένα απροσδόκητο κέρδος 150 δισεκατομμυρίων δολαρίων, το οποίο αναμφίβολα θα χρηματοδοτήσει την τρομοκρατία σε όλο τον κόσμο», έγραψε σε άρθρο γνώμης τον Σεπτέμβριο του 2015 στην USA Today. Ο Τραμπ ανέφερε συχνά το διογκωμένο νούμερο των 150 δισεκατομμυρίων.
Είπε τον ίδιο μήνα στην πόλη της Οκλαχόμα ότι «τους δίνουμε 150 δισεκατομμύρια δολάρια για να δημιουργήσουν τρόμο σε όλο τον κόσμο».
Σε ένα προεδρικό ντιμπέιτ των Ρεπουμπλικανών τον Δεκέμβριο του 2015, ο Τραμπ το χαρακτήρισε ως «φρικτή, αηδιαστική, απολύτως ανίκανη συμφωνία με το Ιράν, όπου λαμβάνουν 150 δισεκατομμύρια δολάρια», προσθέτοντας: «Είναι ένα τρομοκρατικό έθνος».
«Απλά δεν καταλαβαίνω πώς μπορέσαμε να κάνουμε μια συμφωνία όπου δίνουμε σε κάποιον που είναι τρομοκρατικό έθνος 150 δισεκατομμύρια δολάρια», είπε τον επόμενο μήνα στην Αϊόβα Σίτι.
Οι καταστάσεις δεν είναι εντελώς παράλληλες, καθώς τα «παγωμένα» ιρανικά περιουσιακά στοιχεία δεν είναι το ίδιο με τα χρήματα από άλλες χώρες. Αλλά και οι δύο περιπτώσεις αφορούν χρήματα που δεν προέρχονται από Αμερικανούς φορολογούμενους αλλά ξαφνικά διατίθενται στο Ιράν ως κίνητρο σε μια συμφωνία.
Οι Ρεπουμπλικάνοι είχαν υποστηρίξει συχνά το 2015 ότι τέτοια χρήματα είναι «ρευστοποιήσιμα» — δηλαδή, ακόμα κι αν τα κεφάλαια δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν άμεσα για τρομοκρατία, θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να αντικαταστήσουν χρήματα που θα μπορούσαν στη συνέχεια να εκτραπούν για τρομοκρατικές χρήσεις.
Ο πρόεδρος της Αιγύπτου Αμπντέλ Φατάχ ελ Σίσι, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και ο πρόεδρος της Κένυας Γουίλιαμ Ρούτο προετοιμάζονται για μια ομαδική φωτογραφία στο Hotel Royal κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της G7 στο Εβιάν-λε-Μπεν της Γαλλίας, 16 Ιουνίου 2026. EPA/YOAN VALAT
Ο Τραμπ επανήλθε στο επιχείρημα μέσα στις εντάσεις με το Ιράν στα τέλη της πρώτης του θητείας και κατά τη διάρκεια της ανεπιτυχούς προεκλογικής του εκστρατείας για επανεκλογή το 2020.
«Έτσι πλήρωσαν 150 [δισεκατομμύρια] — 150, σκεφτείτε το», είπε σε εκδήλωση στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο του 2019. «Και πώς μπορείς να κάνεις — πώς μπορείς ποτέ να κάνεις ένα τέτοιο πράγμα; Πλήρωσαν όλα αυτά τα χρήματα σε μετρητά».
(Και πάλι, οι ΗΠΑ δεν πλήρωσαν τα χρήματα σε μετρητά και δεν ήταν 150 δισεκατομμύρια δολάρια).
Πρόσθεσε, δε, μετά την εντολή για τη δολοφονία του Ιρανού διοικητή Κασέμ Σουλεϊμανί τον Ιανουάριο του 2020 ότι «η κυβέρνηση Ομπάμα ενίσχυσε και ενθάρρυνε το ιρανικό καθεστώς. Έδωσαν στο Ιράν 150 δισεκατομμύρια δολάρια, συμπεριλαμβανομένων 1,7 δισεκατομμυρίων σε σκληρά, παγωμένα μετρητά. Μπορείτε να το φανταστείτε;».
(Το 1,7 δισεκατομμύριο δολάρια αναφέρεται σε έναν συμβιβασμό που επιτεύχθηκε για 400 εκατομμύρια δολάρια ιρανικών κεφαλαίων που είχαν παγώσει το 1979.)
«Η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν που υπέγραψε ο πρόεδρος Ομπάμα τους έδωσε 150 δισεκατομμύρια δολάρια και τότε ξεκίνησε η πραγματική τρομοκρατία», πρόσθεσε ο Τραμπ την επόμενη μέρα σε συνέντευξή του στο Fox News.
Και προς το τέλος της προεκλογικής εκστρατείας του 2020, ο Τραμπ προέβλεπε επανειλημμένα ότι, αν ο Τζο Μπάιντεν κέρδιζε τις εκλογές, παρόμοιες συμφωνίες θα ακολουθούσαν.
«Αν ο Μπάιντεν έμπαινε ποτέ, θα τους έδιναν άλλα 150 δισεκατομμύρια, όπως έκαναν», είπε ο Τραμπ τον Αύγουστο του 2020 στη Γιούμα της Αριζόνα. «Η πιο ηλίθια συμφωνία που έχω δει ποτέ».
«Το Ιράν θα κάνει άλλη μια τρελή συμφωνία όπου θα τους δώσουν 150 δισεκατομμύρια ή 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε μετρητά», είπε τον Οκτώβριο του 2020 στην Τάμπα.
Ακόμα και μετά την ήττα στις εκλογές του 2020, ενώ εκστράτευε για τους υποψηφίους των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία στις επαναληπτικές εκλογές της Τζόρτζια, ο Τραμπ προειδοποίησε για επανάληψη.
«Νομίζω ότι θέλουν να το ξεκινήσουν ξανά. Μπορείτε να το πιστέψετε αυτό;» είπε ο Τραμπ στη Βαλντόστα της Τζόρτζια. «Αναρωτιέμαι αν θα τους δώσουν 150 δισεκατομμύρια; Αλλά, όχι, θα τους δώσουν 250».
Τη Δευτέρα, ο ίδιος ο αντιπρόεδρος του Τραμπ υπαινίχθηκε ότι στο Ιράν θα μπορούσε να δοθεί πρόσβαση σε ένα ταμείο ακόμη μεγαλύτερο από αυτό.
Πηγή: CNN
