Αν βλέπεις σειρές –ξέρεις τι εννοώ– και βουλιάζεις στον καναπέ σου με το επιχείρημα ότι δεν θα σκάσεις για την εξωτερική σου εμφάνιση, η επιστήμη έχει νέα για σένα: δεν είναι το σώμα μόνο που επηρεάζεται θετικά από την άσκηση. Είναι η ψυχή και το μυαλό που διατηρούν την υγεία και προάγουν το ευζήν, όσο εσύ κάνεις αυτό για το οποίο είσαι φτιαγμένος/η: κινείσαι.
Να το ξαναπούμε; «Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Η τετριμμένη αυτή φράση είναι μεταφραστικό δάνειο από τη λατινική ρήση του σατιρικού ποιητή Γιουβενάλη (55-135 μ.Χ.) «mens sana in corpore sano», ο οποίος πριν από περίπου δύο χιλιάδες χρόνια είχε εμπειρικά κατανοήσει αυτό που σήμερα αποδεικνύουν οι επιστημονικές μελέτες: την άρρηκτη σύνδεση μεταξύ σωματικής άσκησης και ψυχικής ευεξίας.
Αν δεν ασκείσαι, η καθιστική ζωή δε θα «σκευρώσει» μόνο το σώμα σου αλλά και την ψυχή σου, λένε σήμερα οι επιστήμονες. Αυστραλιανή longitudinal data μελέτη, είδος μελέτης που προσομοιάζει με τις προοπτικές χρησιμοποιώντας δεδομένα πολλών ετών, δημοσιεύτηκε τον Απρίλιο του 2023 και συμπεραίνει την άρρηκτη αυτή σχέση, μελετώντας καταρχήν όχι τι κάνει το σώμα στην ψυχή αλλά τι προκαλεί το ψυχικό τραύμα στο σώμα.
Χρησιμοποιώντας ένα δείγμα 209.442 περιπτώσεων που έχουν παρατηρηθεί και μελετηθεί σε διάστημα 18 ετών, οι Αυστραλοί μελετητές κατέδειξαν ότι η έντονη έκθεση σε κάποιο τραύμα οδηγεί σε αρνητικές συνέπειες για τη σωματική υγεία, όπως σημαντική διαταραχή της γαστρεντερικής λειτουργίας, του καρδιαγγειακού συστήματος, της ανοσολογικής λειτουργίας, του αναπαραγωγικού συστήματος, του μυοσκελετικού συστήματος, της νευροενδοκρινικής λειτουργίας, της δομής και της λειτουργίας του εγκεφάλου. Στα δεδομένα παλαιότερων μελετών που χρησιμοποιήθηκαν από τους Αυστραλούς επιστήμονες, φάνηκε επίσης ότι η σωματική δραστηριότητα βοήθησε στη μείωση των κινδύνων για τη σωματική υγεία και, ως εκ τούτου, την ψυχική υγεία.
Η κίνηση δονεί και την ψυχή σου
«Το σώμα σου και το μυαλό σου βρίσκονται σε διαρκή επικοινωνία», εξηγεί στην αμερικανική ιστοσελίδα για θέματα υγείας και ευεξίας verywell mind, η Rachel Goldman, PhD, δημοφιλής κλινική ψυχολόγος και best seller συγγραφέας. «Ο εγκέφαλος, στην πραγματικότητα, στέλνει μηνύματα στο σώμα μας συνεχώς, σχεδόν κάθε λεπτό της ημέρας, μέσω του νευρικού συστήματος και των ορμονών μας. Και το ίδιο συμβαίνει και με το σώμα μας. Στέλνει μηνύματα πίσω στον εγκέφαλό μας σχετικά με το τι αισθάνεται και τι περνάει», εξηγεί η Goldman.
Σε πρόσφατη κορεατική μελέτη, οι επιστήμονες απέδειξαν την επίδραση της άσκησης στην κατάθλιψη και πώς η άσκηση οδηγεί στην ψυχική ευεξία. Για τους Κορεάτες επιστήμονες το κλειδί είναι ο μηχανισμός της φλεγμονής και η μείωσή της μέσω της άσκησης. Στη μελέτη τους αναφέρουν συγκεκριμένα ότι καθώς η φλεγμονή έχει συνδεθεί με την κατάθλιψη και η άσκηση έχει αποδειχθεί ότι τροποποιεί το ανοσοποιητικό σύστημα, η τακτική άσκηση μπορεί να μειώσει τα επίπεδα των προφλεγμονωδών κυτοκινών, ανακουφίζοντας ενδεχομένως τα καταθλιπτικά συμπτώματα που σχετίζονται με τη φλεγμονή. Και όχι μόνο αυτό: η άσκηση μπορεί να βοηθήσει στη ρύθμιση των κιρκαδικών ρυθμών που συχνά διαταράσσονται σε άτομα με κατάθλιψη· και να βελτιώσει τα πρότυπα ύπνου, ρυθμίζοντας έτσι τη διάθεση και τα επίπεδα ενέργειας.
Ακόμη, η άσκηση αυξάνει την παραγωγή ενδορφινών, που σχετίζονται με μια θετική διάθεση και αισθήματα ευεξίας, βελτιώνει τον ύπνο, μειώνει το στρες και το άγχος και ενισχύει την αυτοεκτίμηση και την κοινωνική υποστήριξη.
Η χημεία της άσκησης (και της χαράς)
Ενώ εσύ κινείσαι, ορμόνες που προάγουν αισθήματα χαράς και ικανοποίησης εκκρίνονται στον οργανισμό σου. Τις γνωρίζεις;
- Ενδορφίνες: Πρόκειται για χημικές ουσίες που δρουν ως φυσικά αναλγητικά, ενισχύουν τη διάθεση και προάγουν το αίσθημα ευεξίας.
- Σεροτονίνη: Είναι ο νευροδιαβιβαστής που βοηθά στη ρύθμιση της διάθεσης και του ύπνου.
- Ντοπαμίνη: Νευροδιαβιβαστής που πρωταγωνιστεί στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου. Η ντοπαμίνη σου δίνει το αίσθημα χαράς και ευεξίας όταν προσδοκάς κάτι ευχάριστο. Ακόμη, καθώς σου προκαλεί χαρά, σε παρακινεί να επαναλάβεις και τη συμπεριφορά που σε οδήγησε στο ευχάριστο συναίσθημα, δίνοντάς σου ουσιαστικά το κίνητρο να συμπεριφέρεσαι με τρόπο που βελτιώνει την ψυχική σου διάθεση.
- Νορεπινερφρίνη: Γνωστή και ως νοραδρεναλίνη, η χημική αυτή ουσία λειτουργεί τόσο ως ορμόνη όσο και ως νευροδιαβιβαστής που βοηθά στη μείωση του στρες και στη βελτίωση της διάθεσης, της ενέργειας, της συγκέντρωσης και της εύρεσης κινήτρων.
Αυτή η έκρηξη ορμονών προκαλεί το αίσθημα ευφορίας που περιγράφεται με την αγγλική φράση «the runner’s high» (ας το αποδώσουμε στα ελληνικά ως «η ευφορία του δρομέα»). Σύμφωνα με τη Dr. Goldman, μπορείς να φτάσεις σε αυτό το «χάι» μέσα σε μόλις 20-40 λεπτά συνεχούς μέτριας άσκησης.
Οπότε, εντάξει, δεν θα δεις τον κόσμο αλλιώς αν μείνεις για ένα λεπτό σε στάση «σανίδας», αλλά θα ορθώσεις το ανάστημά σου, κυριολεκτικά και μεταφορικά, εντάσσοντας στην καθημερινή σου ρουτίνα ένα μισάωρο άσκησης. Το είδος δεν έχει τόσο σημασία: η καλύτερη άσκηση είναι αυτή που σε ευχαριστεί τόσο, ώστε να μην την εγκαταλείψεις για την επόμενη σειρά σκανδιναβικού θρίλερ οκτώ επεισοδίων.
