Αν κάποτε η παραδοχή «είμαι στην εμμηνόπαυση» ήταν ταμπού, σήμερα μοιάζει με παντιέρα επανάστασης. Εκατομμύρια γυναίκες στον πλανήτη ανταλλάσσουν απόψεις, συναισθήματα και εμπειρίες γύρω από αυτή τη γεμάτη προκλήσεις περίοδο της ζωής τους. Αν είσαι γύρω στα πενήντα, ξέρεις πιθανόν από εξάψεις και εφιδρώσεις, εναλλαγές στη διάθεσή σου, αλλαγές στον ύπνο σου, κόπωση, μείωση της ερωτικής επιθυμίας, «ξηρασία»…. Κάθε γυναίκα φτιάχνει τη «λίστα» της –μερικές φορές προσθέτοντας στην εμμηνόπαυση ξένα προς αυτή συμπτώματα. Αλλά ήξερες ότι στο κατεβατό των συμπτωμάτων μπορεί να είναι η τερηδόνα ή η ξηροστομία;
Τα οιστρογόνα, η προγεστερόνη και το στόμα σου
Τα οιστρογόνα, ζωτικής σημασίας για τη ρύθμιση του κύκλου μας, κάνουν πραγματικά πολλή δουλειά στη λειτουργία του σώματός μας. Όταν οι ωοθήκες μας τα έχουν τα χρονάκια τους, παράγουν όλο και λιγότερα οιστρογόνα κι εμείς παραπονιόμαστε δικαίως για τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης, αλλά και κινδυνεύουμε περισσότερο να εμφανίσουμε οστεοπόρωση και καρδιαγγειακές παθήσεις. Η προγεστερόνη, που παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση του εμμηνορροϊκού κύκλου, επηρεάζει σημαντικά τις εναλλαγές στη διάθεση και τη συνολική σωματική ευεξία.
Τι άλλο ξέρουμε σήμερα για τις δύο αυτές ορμόνες που παίζουν τον πιο ουσιαστικό ρόλο στην αναπαραγωγική υγεία; Ότι σχετίζονται και με τη στοματική μας υγεία και γι’ αυτό, όταν μειώνονται τα επίπεδά τους στον οργανισμό μας, εμφανίζονται συγκεκριμένα οδοντικά προβλήματα.
Τα 5 σημεία στο στόμα που δείχνουν εμμηνόπαυση
Από την Οδοντιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια κυκλοφόρησε ένας οδηγός για τη στοματική υγεία στην εμμηνόπαυση. Διαβάζω και προσθέτω στη «λίστα» των συμπτωμάτων:
Ξηροστομία: Όταν μειώνονται τα οιστρογόνα μειώνεται και η παραγωγή σάλιου, το οποίο, εκτός του ότι απομακρύνει τα υπολείμματα τροφών, εξουδετερώνει και τα οξέα που παράγονται από τα βακτήρια του στόματος. Όσο πιο στεγνό είναι το στόμα σου τόσο περισσότερο κινδυνεύει από τερηδόνα και ουλίτιδα. (Προσοχή! Αν η ξηροστομία είναι πολύ έντονη και συνδυάζεται με ξηροφθαλμία ενημέρωσε τον γιατρό σου, ο οποίος θα αποκλείσει ή θα διαγνώσει το Σύνδρομο Sjogren).
Ευαισθησία των ούλων και ουλίτιδα: Οι ορμονικές αλλαγές προκαλούν σε κάποιες γυναίκες αυξημένη ευαισθησία των ούλων ή επιδεινώνουν μία ήδη υπάρχουσα ουλίτιδα. Σύμφωνα με έρευνα της αμερικανικής Delta Dental, το 51% των γυναικών έχουν παρατηρήσει κάποια αλλαγή στα ούλα με την πάροδο των ετών, όπως: συχνότερη παρουσία αίματος στο βούρτσισμα, φλεγμονές και μολύνσεις ή ακόμη και «υφίζηση», υποχώρηση δηλαδή των ούλων. Δεν αποδίδουν όμως τα συμπτώματα αυτά στην εμμηνόπαυση.
Ευαισθησία στα δόντια: Τα παγωτά δεν τα ευχαριστιέσαι πια, ούτε τις καυτές κρεμμυδόσουπες στο καταχείμωνο, γιατί τα δόντια σου πονούν μόλις έρθουν σε επαφή με κάτι παγωμένο ή πολύ ζεστό. Τι ρόλο παίζει η εμμηνόπαυση σε αυτό; Οι ορμονικές αλλαγές μπορούν να προκαλέσουν λέπτυνση των ιστών του στόματος και ξηροστομία καταστάσεις που συντείνουν στην εμφάνιση ευαισθησίας
Μείωση της οστικής πυκνότητας: Όταν είσαι κοντά στην εμμηνόπαυση ή έχεις βουτήξει ήδη στα τρικυμιώδη νερά της, υποβάλλεσαι σε ειδικές εξετάσεις ευχόμενη να μην έχεις οστεοπόρωση (ένας βαθμός οστεοπενίας θεωρείται αναμενόμενος στις εμμηνοπαυσιακές γυναίκες). Ο γιατρός σου σε παραπέμπει σε αυτές τις εξετάσεις επειδή καθώς μειώνονται τα οιστρογόνα, μειώνεται και η οστική πυκνότητα. Η οστεοπόρωση επηρεάζει και τη γνάθο οδηγώντας σε περιοδοντική νόσο και απώλεια δοντιών
Αλλαγές στη γεύση: Πολλές εμμηνοπαυσιακές γυναίκες αναφέρουν αλλαγές ακόμη και στη γεύση τους. Αυτό μπορεί να επηρεάσει τις διατροφικές επιλογές και να οδηγήσει, για παράδειγμα, σε υπερκατανάλωση γλυκών, τα οποία ως γνωστό βλάπτουν την οδοντική υγεία.
Προστάτευσε το στόμα σου
Ενυδατώσου: Το νερό δε θεραπεύει, αλλά ανακουφίζει από την ξηροστομία χωρίς να έχει τις αντενδείξεις και τις παρενέργειες των φαρμάκων. Αν η ξηρότητα είναι έντονη, το να μασάς τσίκλα και να πιπιλάς καραμέλες θα σε βοηθήσει, γιατί με τη μάσηση διεγείρεται η παραγωγή σάλιου. Αρκεί τσίκλες και καραμέλες να μην περιέχουν ζάχαρη.
Να είσαι συνεπής στη ρουτίνα της στοματικής υγιεινής: Βούρτσιζε τα δόντια σου δύο φορές την ημέρα και χρησιμοποίησε οδοντικό νήμα, ιδανικά μετά το τελευταίο γεύμα της ημέρας και πριν τον βραδινό ύπνο. Ο οδοντίατρος μπορεί να σου προτείνει και κάποιο ήπιο στοματικό διάλυμα, που θα βοηθήσει στη μείωση των βακτηρίων στο στόμα.
Μη φοβάσαι το φθόριο: Χρησιμοποίησε οδοντόκρεμα με φθόριο. Σύμφωνα με μελέτες που δημοσιεύονται στα Αμερικανικά Ινστιτούτα Υγείας, τα υπέρ της χρήσης φθορίου είναι πολλά περισσότερα από πιθανές παρενέργειες. Το φθόριο διατηρεί υγιές το σμάλτο των δοντιών και σύμφωνα με μελέτες βοηθά και στην αντιμετώπιση της ξηροστομίας. Και παρόλο που δεν είσαι πια παιδί, αν ο κίνδυνος εμφάνισης τερηδόνας στο στόμα σου είναι πολύ ψηλός λόγω εμμηνόπαυσης, ο οδοντίατρος μπορεί να σου συστήσει φθορίωση.
Μην αναβάλεις το ραντεβού στον οδοντογιατρό: Μην περιμένεις να πονέσει το δόντι σου ή να πρηστείς για να τρέξεις στον οδοντίατρο. Ο ετήσιος ή και εξαμηνιαίος σε ορισμένες περιπτώσεις καθαρισμός θα προλάβει την ουλίτιδα ή και την απώλεια δοντιών.
Προσοχή στη διατροφή σου: Αυτό που τρως σε τρώει. Κόψε τα ανθυγιεινά γεύματα –ξέρεις εσύ ποια– και αντί για επεξεργασμένα τρόφιμα κατανάλωσε φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης και τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη ζωικής και φυτικής προέλευσης. Ακόμη, για να προστατεύσεις τα οστά και συνεπώς και τη γνάθο σου, διάλεξε τροφές πλούσιες σε ασβέστιο και βιταμίνη D, όπως τα γαλακτοκομικά και τα φυλλώδη λαχανικά.
Συζήτησε με τον γιατρό σου τη Ορμονική Θεραπεία Υποκατάστασης (ΟΘΥ): Ανά περιόδους, η επιστημονική κοινότητα τάσσεται υπέρ ή κατά της ορμονικής υποκατάστασης σε εμμηνοπαυσιακές γυναίκες. Σήμερα οι επιστήμονες εξατομικεύουν τη στάση τους απέναντι στη λήψη ορμονών (οιστρογόνων και προγεστερόνης) ανάλογα με τη βαρύτητα των συμπτωμάτων της εμμηνόπαυσης, αλλά και το ιστορικό της γυναίκας. Για τη χρήση τους, υπάρχουν σοβαρές αντενδείξεις –ανάμεσά τους το ιστορικό καρκίνου μαστού και η θρομβοφιλία– και γι’ αυτό συνταγογραφούνται με φειδώ και μόνο όταν τα οφέλη κρίνονται σημαντικά.
