«Το παιδί σου και το σκυλί σου, όπως το μάθεις», λέμε στον τόπο μας και η επιστήμη αποφαίνεται σήμερα ότι η παροιμία μας έχει ρεαλιστική βάση.
Μελέτη από την Κτηνιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου ELTE της Ουγγαρίας στη Βουδαπέστη που δημοσιεύτηκε τον Ιανουάριο του 2026 στην αμερικανική επιθεώρηση Science, επιβεβαιώνει πως ένας χαρισματικός σκύλος μπορεί να κατακτήσει ολοένα αυξανόμενο λεξιλόγιο απλώς και μόνο «κρυφακούγοντας» τις κουβέντες των ιδιοκτητών του. Ό, τι κάνει κι ένα παιδί δεκαοκτώ μηνών δηλαδή, που μαθαίνει νέες λέξεις παρακολουθώντας τις αλληλεπιδράσεις των οικείων του προσώπων.
Οι ιδιοφυείς σκύλοι της Dr. Dror
Επικεφαλής της ξεχωριστής αυτής μελέτης η Dr. Shany Dror, κτηνίατρος και μεταδιδακτορική φοιτήτρια στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης στον τομέα των κοινωνικών δεξιοτήτων των σκύλων και βασική ερευνήτρια του Πανεπιστημίου ELTE. Το ερευνητικό της έργο θεωρείται πολύ σημαντικό στον χώρο της κτηνιατρικής αλλά και της ηθολογίας –επιστήμης που ασχολείται με τη συμπεριφορά των ζώων και αφορά στη διερεύνηση των μαθησιακών δυνατοτήτων των χαρισματικών σκύλων. Η ιστοσελίδα της, μάλιστα, έχει πολύ μεγάλη επισκεψιμότητα γιατί η Dror εκλαϊκεύει την επιστημονική της γνώση και δίνει χρηστικές συμβουλές στους ιδιοκτήτες των συμπαθών τετράποδων.
Η Dror εμπνεύστηκε και εκτέλεσε μία σειρά πειραμάτων, τα Genius Dog Challenge, τα οποία μεταδόθηκαν ζωντανά στο YouTube . Οι προκλήσεις αυτές δεν ήταν απλά μία καμπάνια στα κοινωνικά μέσα που στόχευε στην προσέλκυση συμμετεχόντων, αλλά και μια επιστημονική μελέτη που ξεκίνησε το 2021 και ολοκληρώθηκε το 2024. Τα πειράματα προβλήθηκαν μάλιστα από κορυφαία διεθνή κανάλια μέσων ενημέρωσης σε όλο τον κόσμο, μεταξύ άλλων το ABC News, οι εφημερίδες The Guardian, The Times και New York Times, το Sky News και το CNN.
Τι κάνει ένας πίθηκος, ένας παπαγάλος, ένα βρέφος κι ένας σκύλος-ιδιοφυία;
Ο Μπονόμπο (Pan paniscus - Παν ο πανίσκος- ), πρωτεύον θηλαστικό της οικογένειας των Ανθρωποειδών και ο αφρικανικός γκρίζος παπαγάλος, Psittacus erithacus, είναι ανάμεσα στα λίγα ζώα που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, αναγνωρίζουν τα αντικείμενα με τις ονομασίες τους.
Η Dr Dror και οι συνεργάτες της ερευνητές του πανεπιστημίου ELTE κατέδειξε ότι μία μικρή ομάδα σκύλων με εκτεταμένο λεξιλόγιο που αφορά σε αντικείμενα, μπορούν να μάθουν νέες ονομασίες αντικειμένων ακούγοντας κρυφά τις αλληλεπιδράσεις των ιδιοκτητών τους. Αυτό υποδηλώνει ότι οι σκύλοι με αυτό το χάρισμα εκμάθησης λέξεων διαθέτουν κοινωνικογνωστικές δεξιότητες ανάλογες με εκείνες των παιδιών ηλικίας 18 μηνών.
Η διαδικασία αυτή, τονίζεται στη μελέτη είναι εντελώς ανθρώπινη και «απαιτεί να παρακολουθούμε το βλέμμα ενός ατόμου και, σε κάποιο βαθμό, να κατανοούμε τις προθέσεις του».
Επιπλέον, στη μελέτη καταδεικνύεται ότι αυτοί οι σκύλοι μπορούν να μάθουν να αντιστοιχούν λέξεις με αντικείμενα ακόμη και όταν αυτά δεν παρουσιάζονται ταυτόχρονα.
Άλλο συμπέρασμα της μελέτης είναι ότι τα σκυλιά, που συμμετείχαν σε αυτή, έμαθαν αυθόρμητα τις ετικέτες των αντικειμένων χωρίς δηλαδή την εκπαιδευτική διαδικασία, αλλά δια μέσω της αλληλεπίδρασης στη διάρκεια του παιγνιδιού. Έτσι τα «χαρισματικά σκυλιά που μαθαίνουν λέξεις», όπως χαρακτηριστικά αναφέρονται στη μελέτη, μπορεί να παρουσιάζουν εξαιρετικές κοινωνικές γνωστικές δεξιότητες για την εκμάθηση ετικετών αντικειμένων.
Λάικα, να ένα τόπι.
Επειδή τα σκυλιά αγαπάνε κάθε τι καινούργιο και συχνά ενθουσιάζονται με τα νέα παιχνίδια, στη διαδικασία των πειραμάτων στα οποία συμμετείχαν ενεργά οι ιδιοκτήτες των τετράποδων, οι ερευνητές τους έδωσαν άφθονες ευκαιρίες να αλληλοεπιδράσουν με τα παιχνίδια χωρίς να ακούσουν τις ονομασίες τους. Κάθε συνεδρία περιλάμβανε τρία βήματα. Ξεκίνησε με 1 λεπτό επισήμανσης (π.χ., «Αυτό είναι το «Παιχνίδι Α»)), ακολουθήθηκε από 3 λεπτά παιχνιδιού με το παιχνίδι χωρίς να αναφέρεται η ετικέτα και τελείωσε με ελεύθερο χρόνο εξερεύνησης, κατά τον οποίο ο σκύλος μπορούσε να ασχοληθεί μόνος του με το παιχνίδι (για έως και 20 λεπτά). Αυτή η διαδικασία επαναλαμβανόταν δύο φορές την ημέρα για 4 μη συνεχόμενες ημέρες και εφαρμόστηκε επίσης σε ένα δεύτερο παιχνίδι («Παιχνίδι Β»). Η παρουσίαση των παιχνιδιών ήταν παρεμβαλλόμενη και περιλάμβανε ημέρες ανάπαυσης. Συνολικά, κάθε σκύλος εκτέθηκε 8 λεπτά σε κάθε ετικέτα. (Λέξη αντικειμένου)
«Στη μελέτη μας», αναφέρουν οι ερευνητές, «αναπτύξαμε πρώτα ένα πρωτόκολλο έκθεσης για να ελέγξουμε εάν τα χαρισματικά σκυλιά μπορούσαν να μάθουν τις ετικέτες δύο αντικειμένων που παρουσιάζονται σε σύντομο χρονικό διάστημα. Στη συνέχεια, τροποποιήσαμε αυτό το πρωτόκολλο για να εξετάσουμε τον κύριο στόχο μας: εάν τα σκυλιά που μαθαίνουν λέξεις με χαρισματικό τρόπο μπορούν επίσης να μάθουν ετικέτες από την ομιλία που ακούγεται τυχαία και, ακολουθώντας την πρόταση ενός κριτή της μελέτης, εξετάσαμε, επίσης, πώς τα τυπικά οικογενειακά σκυλιά, θα αποδώσουν με αυτό το πρωτόκολλο χωρίς λεξιλόγιο ετικετών αντικειμένων».
Γνωρίζοντας ότι τα βρέφη μπορούν επίσης να χρησιμοποιήσουν τα επικοινωνιακά σήματα ενός ομιλητή για να μάθουν νέες λέξεις-ετικέτες αντικειμένων ακόμη και όταν το αντικείμενο είναι εκτός οπτικού πεδίου, οι ερευνητές εξέτασαν εάν τα χαρισματικά σκυλιά της ομάδας μελέτης μπορούν να μάθουν αντιστοιχίσεις ετικετών αντικειμένων όταν τα αντικείμενα βρίσκονται εκτός του οπτικού τους πεδίου, δημιουργώντας μια χρονική ασυνέχεια μεταξύ της παρουσίασης των δύο ερεθισμάτων. Και τα κατάφεραν.
Οι γνώσεις αυτές, εννοείται, θα συμπεριληφθούν στα δημοφιλή διαδικτυακά σεμινάρια Seminars – Shany Dror της Dr. Dror η οποία μοιάζει σαν να έχει σκοπό της ζωής της να μεγιστοποιήσει τις δυνατότητες επικοινωνίας μας με τους σκύλους.
Τροφή για σκέψη; Το συμπέρασμα της μελέτης: Δεν χρειάζεται να λες πολλά, αρκεί να τα «λες» με την καρδιά σου και το ανάλογο βλέμμα, βέβαια.
