Ένα ισχυρό φαινόμενο Super El Niño βρίσκεται σε εξέλιξη και θα μπορούσε να είναι το πιο έντονο των τελευταίων δεκαετιών, προκαλώντας μια δραματική αύξηση επικίνδυνων και θανατηφόρων ακραίων καιρικών φαινομένων. Όμως, τι θα γινόταν αν υπήρχε ένας τρόπος οι άνθρωποι να περιορίσουν τις καταστροφικές επιπτώσεις των πιο ακραίων επεισοδίων El Niño, μειώνοντας προσωρινά την ένταση του ηλιακού φωτός;
Αυτό ακριβώς είναι το ερώτημα που διερεύνησε μια ομάδα επιστημόνων σε νέα μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε την Τετάρτη στο επιστημονικό περιοδικό Science Advances.
Το El Niño είναι ένα φυσικό κλιματικό φαινόμενο που ξεκινά από τον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό και συνήθως οδηγεί σε αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας, ενώ παράλληλα ενισχύει τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η επίδρασή του επιβαρύνεται από την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από τον άνθρωπο, καθώς αυτή αυξάνει τη βασική θερμοκρασία του πλανήτη, ωθώντας τα έτη κατά τα οποία εμφανίζεται το El Niño σε ολοένα πιο ακραίες συνθήκες, με καταστροφικές συνέπειες για τις ανθρώπινες ζωές και τις παγκόσμιες οικονομίες.
Η μελέτη, με επικεφαλής επιστήμονες από το Scripps Institution of Oceanography, εξέτασε κατά πόσο μια ιδιαίτερα αμφιλεγόμενη τεχνική, γνωστή ως ηλιακή γεωμηχανική (solar geoengineering), θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μέσο περιορισμού της έντονης ζέστης, των πυρκαγιών και άλλων επιπτώσεων που προκαλεί το El Niño.
Un nuevo “súper El Niño” se está gestando. Científicos estudian una controvertida solución para reducir sus efectos https://t.co/BqgFMdt9U8
— CNN en Español (@CNNEE) July 8, 2026
Πιο συγκεκριμένα, οι ερευνητές μελέτησαν την τεχνική της «λάμψης των θαλάσσιων νεφών» (marine cloud brightening), η οποία βασίζεται στην απελευθέρωση μικροσκοπικών σωματιδίων μέσα στα σύννεφα πάνω από τους ωκεανούς, με στόχο την ανάκλαση της ηλιακής ακτινοβολίας μακριά από τη Γη και την επιστροφή της στο διάστημα.
Οι ερευνητές δεν μπορούσαν να πραγματοποιήσουν πραγματικά πειράματα γεωμηχανικής για να δοκιμάσουν την ιδέα, καθώς υπήρχε ο φόβος για «καταστροφικές απρόβλεπτες συνέπειες». Αντί γι’ αυτό, όπως ανέφεραν σε ανακοίνωση που συνόδευε τη μελέτη, στράφηκαν σε ένα «φυσικό πείραμα».
Οι καταστροφικές πυρκαγιές της Αυστραλίας, γνωστές ως «Μαύρο Καλοκαίρι» (Black Summer), την περίοδο 2019-2020, κατέκαψαν δεκάδες εκατομμύρια στρέμματα γης και συνδέθηκαν με τον θάνατο εκατοντάδων ανθρώπων. Παράλληλα, δημιούργησαν τεράστιες ποσότητες καπνού που περιείχαν σωματίδια τα οποία αντανακλούν το ηλιακό φως. Τα σωματίδια αυτά μεταφέρθηκαν στην ατμόσφαιρα και αναμείχθηκαν με τα σύννεφα πάνω από τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Προηγούμενες έρευνες έχουν δείξει ότι αυτά τα ιδιαίτερα ανακλαστικά σύννεφα επέστρεψαν μεγαλύτερη ποσότητα ηλιακής ενέργειας πίσω στο διάστημα και συνέβαλαν στην ψύξη του Ειρηνικού Ωκεανού. Το φαινόμενο αυτό πιθανότατα συνέβαλε στην εμφάνιση ενός επακόλουθου επεισοδίου La Niña, το οποίο αποτελεί το αντίθετο κλιματικό φαινόμενο του El Niño και συνήθως συνδέεται με τη μείωση των παγκόσμιων θερμοκρασιών.
Οι επιστήμονες απομόνωσαν τις επιδράσεις της αύξησης της ανακλαστικότητας των νεφών που προκλήθηκαν από τις πυρκαγιές της Αυστραλίας και χρησιμοποίησαν κλιματικά μοντέλα για να προσομοιώσουν την επίδραση ενός παρόμοιου φαινομένου πριν από δύο ιστορικά ισχυρά επεισόδια El Niño: ένα που ξεκίνησε το 1997 και ένα ακόμη το 2015.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η στοχευμένη εφαρμογή της τεχνικής λάμψης των θαλάσσιων νεφών (marine cloud brightening) θα μπορούσε να περιορίσει τις επιπτώσεις του El Niño και να ενισχύσει κατά 40% τα φαινόμενα ψύξης και ξηρασίας που συνδέονται με τη La Niña. Η μελέτη κατέληξε επίσης στο συμπέρασμα ότι όσο νωρίτερα εφαρμοζόταν η συγκεκριμένη τεχνική κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου El Niño, τόσο πιο αποτελεσματική θα ήταν η δράση της.
Η γεωμηχανική αποτελεί ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο ζήτημα. Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι είναι υπερβολικά επικίνδυνη ακόμη και ως ιδέα προς εξέταση, λόγω του σχεδόν απεριόριστου αριθμού πιθανών απρόβλεπτων συνεπειών. Παράλληλα, εκφράζουν φόβους ότι η εφαρμογή της θα έπρεπε να συνεχιστεί επ’ αόριστον, ώστε να αποφευχθεί το λεγόμενο «σοκ τερματισμού» (termination shock) μια απότομη και καταστροφική αύξηση της θερμοκρασίας που θα μπορούσε να προκύψει αν ξεκινούσε η γεωμηχανική και στη συνέχεια διακοπτόταν.
Ωστόσο, αυτό που εξετάζουν οι επιστήμονες στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι διαφορετικό, σύμφωνα με την Kate Ricke, μία από τις συγγραφείς της μελέτης και κλιματολόγο στο Scripps Institution of Oceanography και στη Σχολή Παγκόσμιας Πολιτικής και Στρατηγικής του University of California San Diego.
【懸念】エルニーニョでも猛暑予想、スーパー級に発展の可能性https://t.co/D7nEr0wwdh
— ライブドアニュース (@livedoornews) July 9, 2026
通常だと日本は冷夏となる傾向だが、専門家は「スーパーエルニーニョ現象」に発展する可能性があり、近年の地球温暖化もあって猛暑になると予想。高温障害をはじめとした農業への影響が懸念されている。
Όπως εξήγησε, η ιδέα είναι η χρήση της γεωμηχανικής ως ενός προσωρινού εργαλείου, με στόχο την αντιμετώπιση ενός συγκεκριμένου εποχικού ή πολυετούς φαινομένου, το οποίο είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλέσει σημαντικές καταστροφές. «Δεν είναι κάτι στο οποίο δεσμεύεσαι μόνιμα», ανέφερε, υπογραμμίζοντας ότι η προσέγγιση αυτή διαφέρει από μια μόνιμη εφαρμογή της τεχνολογίας.
Η Ricke τόνισε ότι η μελέτη δεν αποτελεί υποστήριξη της γεωμηχανικής. «Πρόκειται απλώς για μια απόδειξη της δυνατότητας εφαρμογής της ιδέας… το μόνο που έχουμε δείξει είναι ότι αξίζει να διερευνηθεί περαιτέρω», ανέφερε.
Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι υπάρχουν αρκετά πιθανά μειονεκτήματα. Το El Niño είναι ένα εξαιρετικά σύνθετο φαινόμενο και, παρότι μπορεί να προκαλέσει τρισεκατομμύρια δολάρια σε παγκόσμιες οικονομικές απώλειες, δεν επηρεάζονται αρνητικά όλες οι περιοχές. Ορισμένες περιοχές έχουν προσαρμοστεί στις επιπτώσεις του· για παράδειγμα, η Καλιφόρνια βασίζεται στις έντονες βροχοπτώσεις που συνήθως φέρνει το El Niño για την αναπλήρωση των υδάτινων αποθεμάτων της, παρότι οι ίδιες βροχοπτώσεις μπορεί σε ορισμένες περιπτώσεις να είναι επικίνδυνες.
Η Ricke επισήμανε επίσης ότι θα είναι απαραίτητο να κατανοηθεί καλύτερα πώς η συγκεκριμένη τεχνική θα μπορούσε να επηρεάσει τον χρόνο εμφάνισης, τη συχνότητα και την ένταση ενός επόμενου επεισοδίου La Niña, καθώς και ποιες θα ήταν οι συνέπειες για συγκεκριμένες περιοχές του πλανήτη.
«Πρέπει να εξετάσει κανείς πολύ προσεκτικά τα πιθανά ανταλλάγματα και τις συνέπειες», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι προς το παρόν η γεωμηχανική ίσως θα πρέπει να εξετάζεται κυρίως ως πιθανό εργαλείο για την αντιμετώπιση των υπερβολικά ισχυρών El Niño (Super El Niño), όπου οι περισσότεροι άνθρωποι και οι περισσότερες περιοχές υφίστανται αρνητικές συνέπειες και οι πιθανότητες για ακραίες, καταστροφικές επιπτώσεις είναι μεγαλύτερες.
Ο James Haywood, καθηγητής ατμοσφαιρικής επιστήμης στο University of Exeter, ο οποίος δεν συμμετείχε στη συγκεκριμένη έρευνα, δήλωσε ότι εξακολουθούν να υπάρχουν «πολλά, πολλά αναπάντητα ερωτήματα και αβεβαιότητες» σχετικά με το κατά πόσο η τεχνική της λάμψης των θαλάσσιων νεφών (marine cloud brightening) μπορεί να εφαρμοστεί αποτελεσματικά, ιδιαίτερα όσον αφορά τον έλεγχο της ψυκτικής της επίδρασης.
Υπάρχει η τεχνική πρόκληση της δημιουργίας σωματιδίων με το κατάλληλο μέγεθος και στην κατάλληλη ποσότητα, ώστε να επιτευχθεί ο επιθυμητός βαθμός ψύξης, ανέφερε. «Στη συνέχεια, υπάρχει το ερώτημα: τι θα συμβεί αν το παρακάνουμε;» πρόσθεσε, αναφερόμενος στο ενδεχόμενο πρόκλησης μιας τεράστιας La Niña, «πολλές, πολλές φορές ισχυρότερης από οποιαδήποτε έχουμε βιώσει μέχρι σήμερα». Τα φαινόμενα La Niña μπορούν επίσης να προκαλέσουν ακραίες καιρικές συνθήκες, όπως αυξημένες βροχοπτώσεις και πλημμύρες σε περιοχές της Ασίας και της Αυστραλίας, αλλά και ξηρότερες από τις κανονικές συνθήκες σε τμήματα της Νότιας Αμερικής και των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Απέχουμε ακόμη πολύ από το σημείο όπου θα μπορούμε να εφαρμόσουμε τέτοιου είδους τεχνολογίες και να γνωρίζουμε αν θα λειτουργήσουν πραγματικά όπως προβλέπεται», δήλωσε.
Ο David Keith, καθηγητής γεωφυσικών επιστημών στο University of Chicago, στάθηκε επίσης στις τεχνολογικές δυσκολίες. «Σχεδόν δύο δεκαετίες μετά την έναρξη της έρευνας, οι ψεκαστήρες για τη λάμψη των θαλάσσιων νεφών εξακολουθούν να έχουν ρυθμούς ψεκασμού… τουλάχιστον εκατό φορές μικρότερους από αυτούς που απαιτούνται για πρακτική εφαρμογή», δήλωσε ο Keith, ο οποίος επίσης δεν συμμετείχε στη μελέτη. Πρόσθεσε ότι η τεχνική μπορεί να είναι θεωρητικά εφικτή από φυσικής άποψης, ωστόσο «η τεχνολογία απλώς δεν υπάρχει ακόμη».
#Réplica | Anaximandro Rojas, presidente de Conveagro, alertó que un eventual Super Fenómeno El Niño podría ocasionar pérdidas de hasta S/ 16 mil millones en infraestructura hídrica, carreteras, puentes y cosechas, de acuerdo con estimaciones del BCR.
— Epicentro.TV (@Epicentro_TV) July 9, 2026
Entrevista completa 🔗… pic.twitter.com/kN9S0Y63EP
Πέρα από τα τεχνικά εμπόδια, υπάρχουν και σημαντικά ηθικά διλήμματα, σύμφωνα με τον Haywood. Μεταξύ αυτών είναι το ποιος θα έχει την αρμοδιότητα να αποφασίσει αν ο πλανήτης θα προχωρήσει στην εφαρμογή μιας τέτοιας τεχνικής, αλλά και το κατά πόσο η γεωμηχανική θα μπορούσε να αποσπάσει την προσοχή από τις προσπάθειες περιορισμού της ρύπανσης που προκαλεί την υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η Ricke αναγνώρισε ότι τα ζητήματα αυτά ξεπερνούν το αντικείμενο της συγκεκριμένης έρευνας και ότι απαιτείται πολύ περισσότερη μελέτη. «Χρειάζεται να κατανοήσουμε πολλά περισσότερα», δήλωσε, προσθέτοντας: «Αλλά αν υπάρχει ένας τρόπος να χρησιμοποιήσουμε αυτή την τεχνική για τον περιορισμό των φαινομένων El Niño, γιατί να μην τον εξετάσουμε;»
Πηγή: CNN
