Το σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμότητα στον Ατλαντικό Ωκεανό παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του κλίματος. Η σημερινή παρακολούθησή του ενδέχεται να διακοπεί.
Φανταστείτε ότι ανιχνεύουμε έναν μεγάλο αστεροειδή που κατευθύνεται κατευθείαν προς τη Γη. Είμαστε σε θέση να παρέμβουμε και να αποτρέψουμε την καταστροφή, αλλά αντίθετα, κόβουμε τη χρηματοδότηση που απαιτείται για την παρακολούθησή του. Λίγα εκατομμύρια δολάρια, υποστηρίχθηκε, ήταν πάρα πολλά για να έχουμε μια ευκαιρία να σώσουμε τον πλανήτη.
Αν κι αυτό το σενάριο δεν είναι πραγματικό, η μεταφορά είναι ανησυχητικά ακριβής. Στην Ευρώπη, δαπανούμε 1 δισεκατομμύριο ευρώ για την παρακολούθηση του διαστήματος για αστεροειδείς, ακόμα κι αν ο πραγματικός κίνδυνος μιας αστεροειδούς πρόσκρουσης που θα τερματίσει τον πολιτισμό είναι σχεδόν μηδενικός.
Αλλά οι κυβερνήσεις δεν δεσμεύονται να διαθέσουν ούτε ένα κλάσμα αυτού του ποσού για την επαρκή παρακολούθηση μιας απειλής που είναι πιο επικείμενη, πιο πιθανή και βρίσκεται εδώ στη Γη: μιας μεγάλης αλλαγής στην Ατλαντική Μεσημβρινή Αναστροφική Κυκλοφορία (AMOC).
Η AMOC είναι ένα τεράστιο σύστημα ωκεάνιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμότητα από τον νότο προς τον βορρά στον Ατλαντικό Ωκεανό, παίζοντας έτσι καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του παγκόσμιου κλίματος πάνω στο οποίο είναι χτισμένος ο σύγχρονος πολιτισμός — από τη γεωργία, τις υποδομές, μέχρι την υγεία, την ευημερία και τον πολιτισμό. Οι αλλαγές στην AMOC μπορούν να επηρεάσουν την επισιτιστική ασφάλεια, τις παράκτιες πλημμύρες, τις καταιγίδες, τη ζήτηση ενέργειας, τη μετανάστευση, τον σχεδιασμό υποδομών κ.λπ.
Υπό την τρέχουσα κλιματική αλλαγή, προβλέπεται ότι η AMOC θα αποδυναμωθεί αρκετά, ώστε να αλλάξει ριζικά τον καιρό και να προκαλέσει άνοδο της στάθμης της θάλασσας στην Ευρώπη. Ωστόσο, υπάρχει μικρή συναίνεση για το πότε και πόσο γρήγορα θα συμβεί αυτό. Οι προβλέψεις για τη μελλοντική AMOC ποικίλλουν μεταξύ των κλιματικών μοντέλων, και ενώ οι επιστήμονες συνεχίζουν να βελτιώνουν την ικανότητα των μοντέλων να αναπαριστούν τον πραγματικό ωκεανό, η πρόοδος παρεμποδίζεται από ανεπαρκή κατανόηση της φυσικής της AMOC.
Κατά συνέπεια, αυτό περιπλέκει τα πράγματα για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στην εφαρμογή προσαρμοστικών στρατηγικών για τη μείωση της οικονομικής απώλειας και των επιπτώσεων στην ανθρώπινη ζωή. Είναι ακόμα πιο εκπληκτικό, λοιπόν, ότι η σημερινή ελάχιστη παρακολούθηση της AMOC, η καλύτερη ελπίδα μας για να κατανοήσουμε τι μας περιμένει, απειλείται τώρα οξύτατα με διακοπή. Αυτό θα μας αφήσει ανενημέρωτους, απροστάτευτους και απροετοίμαστους.
Ακόμη χειρότερα, υπάρχει το ενδεχόμενο η εξασθένηση της AMOC να εξελιχθεί σε πλήρη κατάρρευση. Σε αυτό το συγκεκριμένο σενάριο, η Ευρώπη θα βίωνε κλιματικές αλλαγές με ρυθμό έως και δέκα φορές ταχύτερο από τον σημερινό. Αν αναλογιστούμε ότι ήδη δυσκολευόμαστε ως κοινωνία να προσαρμοστούμε στις επιπτώσεις της τρέχουσας κλιματικής αλλαγής, είναι σχεδόν αδύνατο να φανταστούμε τι αντίκτυπο θα μπορούσε να έχει μια κατάρρευση της AMOC στην καθημερινή μας ζωή
Περαιτέρω σύγχυση προκαλείται από μια χιονοστιβάδα νέων μελετών που φέρνουν μια διαφορετική ερμηνεία για το αν η AMOC έχει ήδη αποδυναμωθεί. Αυτό συμβαίνει επειδή πολλές νέες μελέτες βασίζονται σε προσεγγίσεις της ισχύος της AMOC που προσπαθούν να καλύψουν ένα κενό που προκλήθηκε από την έλλειψη παλαιότερων άμεσων μετρήσεων, για παράδειγμα χρησιμοποιώντας ιστορικά δεδομένα θερμοκρασίας της επιφάνειας της θάλασσας.
Η επακόλουθη επιστημονική συζήτηση μπορεί να μοιάζει με διαφωνία, αλλά στην πραγματικότητα αντανακλά υψηλά επίπεδα αβεβαιότητας λόγω της σπανιότητας των δεδομένων.
Στη βάση αυτών των υψηλών επιπέδων αβεβαιότητας βρίσκεται η απουσία μακροπρόθεσμων παρατηρήσεων της AMOC που θα μας επέτρεπαν να περιγράψουμε τις παρελθούσες αλλαγές και να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η AMOC . Βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου προσπαθούμε να κατανοήσουμε ένα σύστημα πλανητικής κλίμακας με πολύ λίγη άμεση παρατήρηση.
Η συστηματική παρακολούθηση της AMOC ξεκίνησε μόλις πριν από δύο δεκαετίες, όταν μια χούφτα οραματιστών ερευνητών από διάφορες χώρες συναρμολόγησαν μεμονωμένα εθνικά χρηματοδοτούμενα ερευνητικά προγράμματα εντός του ανταγωνιστικού επιστημονικού πεδίου.
Ωστόσο, αυτές οι μετρήσεις αποτελούν πλέον σημείο αναφοράς για τα κλιματικά μοντέλα και έχουν βελτιώσει κρίσιμα την κατανόησή μας για την AMOC . Η ακραία ευπάθεια της χρηματοδότησης για την παρατήρηση της AMOC έχει επιβεβαιωθεί από μια πρόσφατη αξιολόγηση που έδειξε ότι τα χρηματοδοτικά ζητήματα έχουν ήδη μειώσει τις δυνατότητες παρατήρησης του AMOC.
Αρκετές πρωτοβουλίες παρακολούθησης της AMOC κινδυνεύουν να ξεμείνουν από χρηματοδότηση και θα μπορούσαν να διακοπούν οποιαδήποτε στιγμή. Αν και δεν μπορούμε να γυρίσουμε πίσω στον χρόνο για να κάνουμε περισσότερες παρατηρήσεις, μπορούμε να βελτιώσουμε τη στρατηγική παρατήρησής μας για το μέλλον.
Αντ' αυτού, η κυβέρνηση Τραμπ έχει προτείνει περικοπές προϋπολογισμού σε NASA, NOAA και NSF — υπηρεσίες που μαζί παρέχουν περίπου το 50% του συνολικού προϋπολογισμού παρακολούθησης της AMOC. Την περασμένη εβδομάδα, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη μείωση του πεδίου εφαρμογής της Πρωτοβουλίας Παρατήρησης Ωκεανών (Ocean Observing Initiative), η οποία ήταν μέρος ενός προγράμματος παρατήρησης της AMOC.
Η πρόσφατα δρομολογημένη ευρωπαϊκή πρωτοβουλία OceanEye έχει διαθέσει 50 εκατομμύρια ευρώ για παρατηρήσεις ωκεανών και αποτελεί ένα μεγάλο κίνητρο για τη συνέχιση των παρατηρήσεων της Amoc. Ωστόσο, πριν τεθεί σε λειτουργία το OceanEye, τα ερευνητικά σκάφη που εξυπηρετούν τα σημερινά συστήματα παρατήρησης θα πρέπει ήδη να έχουν χρηματοδοτηθεί, σχεδιαστεί και εξοπλιστεί.
Με λίγα λόγια: η παρακολούθηση, η κατανόηση και η πρόγνωση της AMOC κινδυνεύει. Χωρίς συνεχιζόμενες παρατηρήσεις της AMOC, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε τι μας περιμένει. Μια κατάρρευση της AMOC μπορεί να είναι επικείμενη, μπορεί να απέχει έναν αιώνα, ή, αν δράσουμε τολμηρά για να περιορίσουμε την κλιματική αλλαγή, μπορεί να αποτραπεί εντελώς.
Για πάρα πολύ καιρό, η κατανόηση και η παρακολούθηση της AMOC θεωρούνταν μια ακαδημαϊκή επιδίωξη. Αντίθετα, θα πρέπει τώρα να αντιμετωπιστεί ως αυτό που πραγματικά είναι: μια επείγουσα, παγκόσμια προτεραιότητα. Υπάρχει επιτακτική και ουσιαστική ανάγκη να οικοδομηθεί μια εναλλακτική διεθνής χρηματοδοτική στρατηγική για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης παρακολούθησης της AMOC, που να υλοποιεί ένα ισχυρό, συνεχές και ανοιχτής πρόσβασης πρόγραμμα παρακολούθησης, ώστε να παρέχει τη γνώση για την οικοδόμηση ενός ασφαλέστερου και πιο ανθεκτικού κόσμου.
Το συνολικό κόστος όλης της παρακολούθησης του AMOC ανέρχεται σε περίπου 25 εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Αυτό σημαίνει ότι με πέντε λεπτά του ευρώ ανά άτομο ετησίως, η ΕΕ μπορεί να διατηρήσει ένα από τα σημαντικότερα συστήματα κλιματικής παρακολούθησης στον κόσμο που επηρεάζει την καθημερινή μας ζωή και βελτιώνει την ανθεκτικότητα στην κλιματική κρίση.
Πηγή: The Guardian
