Σχεδόν όλοι οι κοραλλιογενείς ύφαλοι σε ρηχά νερά παγκοσμίως, συμπεριλαμβανομένου του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου της Αυστραλίας, αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο κατάρρευσης των οικοσυστημάτων τους πριν από το 2075, εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Αυτό προκύπτει από νέα αξιολόγηση επιστημονικών δεδομένων που συντονίστηκε από τη Διεθνή Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN), η οποία συμβουλεύει τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών για θέματα προστασίας του περιβάλλοντος.
Σύμφωνα με την έκθεση, περίπου το 24% των κοραλλιογενών υφάλων σε περισσότερες από 80 χώρες βρίσκεται ήδη σε κρίσιμο κίνδυνο. Όταν, ωστόσο, συνυπολογίζονται οι αναμενόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, το ποσοστό εκτοξεύεται στο 96%.
Οι κοραλλιογενείς ύφαλοι χαρακτηρίζονται συχνά ως τα «τροπικά δάση των ωκεανών», καθώς φιλοξενούν περίπου το ένα τέταρτο των γνωστών θαλάσσιων ειδών. Παράλληλα, εξασφαλίζουν τροφή για εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση και στηρίζουν οικονομικές δραστηριότητες, όπως ο τουρισμός.
Οι ανθρώπινες δραστηριότητες επιταχύνουν την καταστροφή
Η υπεραλίευση, η ρύπανση, η ανάπτυξη παράκτιων περιοχών και η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές μεταβολές στους κοραλλιογενείς υφάλους τις τελευταίες πέντε δεκαετίες. Οι επιστήμονες καταγράφουν απώλεια ζωντανών κοραλλιών και αλλαγές στους πληθυσμούς των ψαριών, ενδείξεις που φανερώνουν τη σταδιακή υποβάθμιση αυτών των οικοσυστημάτων.
Η αξιολόγηση εξέτασε την κατάσταση και τις μελλοντικές απειλές για 127 περιοχές κοραλλιογενών υφάλων. Για τις προβλέψεις της, βασίστηκε σε ένα μεσαίο σενάριο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, σύμφωνα με το οποίο η παγκόσμια θερμοκρασία θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 2,7 βαθμούς Κελσίου έως το τέλος του αιώνα, σε σύγκριση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι ο κίνδυνος ενδέχεται να είναι ακόμη μεγαλύτερος, καθώς δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για τέσσερις περιοχές, ενώ οι κοραλλιογενείς ύφαλοι στα δυτικά νησιά Γκαλαπάγκος έχουν ήδη καταρρεύσει.
Η μαζική λεύκανση απειλεί την επιβίωση των κοραλλιών
Η έκθεση δεν αποτυπώνει πλήρως τις επιπτώσεις του τέταρτου παγκόσμιου επεισοδίου μαζικής λεύκανσης των κοραλλιών, το οποίο εκδηλώθηκε από τις αρχές του 2023 έως τα μέσα του 2025 και θεωρείται το εκτενέστερο που έχει καταγραφεί.
Η λεύκανση συμβαίνει όταν τα κοράλλια αποβάλλουν τα συμβιωτικά φύκη που τους προσφέρουν το χαρακτηριστικό τους χρώμα και σημαντικό μέρος των θρεπτικών συστατικών τους. Το φαινόμενο συνδέεται συχνά με τις θαλάσσιες καύσωνες. Αν και δεν οδηγεί πάντοτε στον θάνατο των κοραλλιών, τα εξασθενεί και τα καθιστά πιο ευάλωτα σε ασθένειες.
Στη Δυτική Αυστραλία, μάλιστα, ένα από τα σοβαρότερα επεισόδια θαλάσσιου καύσωνα που έχουν καταγραφεί προκάλεσε εκτεταμένες απώλειες κοραλλιών σε μια παράκτια ζώνη μήκους περίπου 1.500 χιλιομέτρων.
«Δεν είναι αργά για να σωθούν οι ύφαλοι»
Παρά τις δυσοίωνες προβλέψεις, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι η κατάρρευση των κοραλλιογενών οικοσυστημάτων δεν είναι αναπόφευκτη. Όπως επισημαίνει ο Mishal Gudka, επιστημονικός υπεύθυνος της αξιολόγησης και διευθυντής έρευνας του οργανισμού Cordio East Africa, τα ευρήματα πρέπει να λειτουργήσουν ως προειδοποίηση και αφετηρία για άμεση δράση.
Από την πλευρά της, η γενική διευθύντρια της IUCN, Grethel Aguilar, τονίζει ότι υπάρχει ακόμη περιθώριο να δοθεί στους κοραλλιογενείς υφάλους η δυνατότητα να ανακάμψουν. Αυτό, ωστόσο, προϋποθέτει ουσιαστική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, περιορισμό της υπερθέρμανσης των ωκεανών και ενίσχυση των μέτρων προστασίας και αποκατάστασης.
Στην Αυστραλία, τέσσερις από τις 17 περιοχές υφάλων είχαν ήδη χαρακτηριστεί ως κρίσιμα απειλούμενες, ενώ άλλες πέντε θεωρούνταν απειλούμενες και πέντε ευάλωτες. Όταν συνυπολογίστηκαν οι αναμενόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, και οι 17 περιοχές, συμπεριλαμβανομένου του Μεγάλου Κοραλλιογενούς Υφάλου, πέρασαν στην κατηγορία του κρίσιμου κινδύνου. Ο Ben Fitzpatrick, από το Ινστιτούτο Ωκεανών του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας, επισημαίνει ότι ακόμη και η δυνατότητα ορισμένων κοραλλιών να προσαρμοστούν σε θερμότερα νερά δεν αρκεί για να αντισταθμίσει την ταχύτητα της αύξησης της θερμοκρασίας.
Το βασικό μήνυμα των επιστημόνων είναι σαφές: Η δραστική μείωση της χρήσης ορυκτών καυσίμων, σε συνδυασμό με ισχυρότερα μέτρα προστασίας των θαλάσσιων οικοσυστημάτων, είναι απαραίτητη για να περιοριστούν οι απώλειες και να διατηρηθούν οι κοραλλιογενείς ύφαλοι για τις επόμενες γενιές.
Πηγή: Guardian
