Εισάγεται για συζήτηση και ψήφιση σήμερα στην Ολομέλεια το σχέδιο νόμου του υπουργείου Ανάπτυξης «Κύρωση της από 11.3.2026 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου "Επείγουσες ρυθμίσεις για την ανάσχεση φαινομένων αθέμιτης κερδοφορίας" (Α΄37)».
Το σχέδιο νόμου εγκρίθηκε από την Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου με την θετική ψήφο της ΝΔ. Το καταψήφισαν ψήφισαν ΚΚΕ και Νέα Αριστερά, ενώ όλα τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης επιφυλάχθηκαν για εκφράσουν την τελική τους θέση σήμερα στην Ολομέλεια.
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν και περιλαμβάνονται στην Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, προβλέπουν πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και 61 κατηγορίες βασικών προϊόντων και είδη καθημερινής χρήσης για τα νοικοκυριά. Επίσης, προβλέπονται βαριά πρόστιμα που αναλογικά φθάνουν έως και τα 5 εκατ. ευρώ, η δημοσιοποίηση των ονομάτων των παραβατών, ενώ σε περίπτωση παρεμπόδισης των ελέγχων, απόκρυψης ή παραποίησης στοιχείων μπορεί να επιβληθεί επιπλέον πρόστιμο έως 50.000 ευρώ. Τα μέτρα έχει οριστεί να ισχύσουν έως τις 30 Ιουνίου 2026, εάν και προβλέπεται ότι σε περίπτωση που δεν συντρέχουν λόγοι με Υπουργική Απόφαση αυτά να μπορούν να ανασταλούν. Την εφαρμογή των μέτρων και τους ελέγχους αναλαμβάνει η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή.
Το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους στα καύσιμα οι ρυθμίσεις προβλέπουν ότι οι εταιρείες εμπορίας πετρελαιοειδών που προμηθεύουν πρατήρια δεν μπορούν να επιβάλλουν ποσό μεγαλύτερο από 0,05 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας από τα διυλιστήρια για την αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων και το πετρέλαιο κίνησης. Στα πρατήρια λιανικής τίθεται ανώτατο περιθώριο 0,12 ευρώ ανά λίτρο πάνω από την τιμή προμήθειας κατά την πώληση προς τους καταναλωτές. Για τις νησιωτικές περιοχές προβλέπεται ειδική πρόβλεψη, καθώς θα μπορεί να προστεθεί επιπλέον κόστος διανομής.
Για τα 61 βασικά αγαθά καθημερινής κατανάλωσης απαγορεύεται το μεικτό περιθώριο κέρδους να είναι μεγαλύτερο από τον μέσο όρο του 2025 για αγαθά που είναι απαραίτητα για τη διατροφή και τη διαβίωση.
Τέσσερις τροπολογίες κατέθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ
«Τα μέτρα της ΠΝΠ δεν αποτελούν την πραγματική απάντηση στην ακρίβεια. Είναι περιορισμένα και κυρίως αποσπασματικά. Δεν αγγίζουν το πρόβλημα» ανέφερε ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Χάρης Μαμουλάκης και κατέθεσε τέσσερις τροπολογίες που όπως είπε «εάν ληφθούν τώρα, θα μπορέσουν να κατασβήσουν την πυρκαγιά των ανατιμήσεων».
Ο εισηγητής του ΣΥΡΙΖΑ Χάρης Μαμουλάκης χαρακτήρισε τα μέτρα «πολύ λίγα - πολύ αργά», σημειώνοντας ότι «με την πρώτη ντουφεκιά σε αυτό τον παράνομο πόλεμο αυξήθηκαν αιφνιδιαστικά οι τιμές». Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ είπε ότι «η κυβέρνηση κάνει πόλεμο στην αισχροκέρδεια χωρίς όμως να αγγίζει τους πραγματικά κερδισμένους», υποστηρίζοντας ότι «όταν το 60% της τιμής των καυσίμων είναι φόροι, το πρόβλημα δεν είναι μόνο η αγορά αλλά κυρίως η κυβερνητική πολιτική», συνεπώς «ο ελέφαντας στο δωμάτιο για ανάσχεση της κρίσης που έχει ξεδιπλωθεί είναι να μπορέσουμε να κρατήσουμε χαμηλά το κόστος στην ενέργεια και τα καύσιμα».
Ο κ. Μαμουλάκης ανακοίνωσε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε τέσσερις τροπολογίες που, όπως είπε, «είναι η λύση στο πρόβλημα» και μπορούν τώρα που είναι «η αρχή να κατασβήσουν την πυρκαγιά στις ανατιμήσεις». Η πρώτη τροπολογία προβλέπει τον προσωρινό μηδενισμό του ΦΠΑ στα προϊόντα βασικής ανάγκης, μόνιμη μείωση κατά 30% στους συντελεστές του ΦΠΑ στο σύνολο των νησιών που προβλέπονται στις εξαιρέσεις της Οδηγίας 542/2022. Η δεύτερη, την επιβολή ανώτατου περιθωρίου κέρδους στην διύλιση πετρελαίου και επιβολή προσωρινής εισφοράς Αλληλεγγύης σε περίπτωση παραβίασης του. Η τρίτη προβλέπει τη μείωση ΕΦΚ στα καύσιμα και η τέταρτη τροπολογία την θέσπιση μεικτού περιθωρίου κέρδους στα βιομηχανικά αγαθά αλλά και στα αγροεφόδια.
Η κυβέρνηση, ανέφερε ο αγορητής του ΣΥΡΙΖΑ, «αφήνει να διογκωθεί το πρόβλημα και μετά πηγαίνει στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας που είναι οι βενζινοπώλες και τους βάζετε ένα πλαφόν κέρδους αντί να ξεκινήσετε από την αρχή, εκεί που εδράζεται το πρόβλημα που είναι τα διυλιστήρια». Το 2021- 2022, είπε ο κ. Μαμουλάκης, η κυβέρνηση είχε πάρει έστω κάποια «ημίμετρα» σε αυτή την κατεύθυνση και αναρωτήθηκε «γιατί δεν το κάνετε και τώρα;». Επισήμανε πως χθες η Αυστρία ανακοίνωσε τη μείωση του φόρου στα καύσιμα, το ίδιο έκανε και η Ιταλία για τρεις εβδομάδες, «άρα δεν χρειάζεται καμία άδεια από τις Βρυξέλλες που ισχυρίζεται η κυβέρνηση». Ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ εξέφρασε αμφιβολίες κατά πόσο μια υποστελεχωμένη αρχή εποπτείας της αγοράς μπορεί να κάνει αποτελεσματικούς ελέγχους. Καταλόγισε στην κυβέρνηση επικοινωνιακή πολιτική διαχείριση απέναντι στο πρόβλημα της ακρίβειας «που θέλει γενναιότητα, ολοκληρωμένες παρεμβάσεις και ολιστική στρατηγική».
Επιφυλακτικοί οι Έλληνες καταναλωτές
Αβεβαιότητα και έντονη ανησυχία κυριαρχούν στα σούπερ μάρκετ τις πρώτες ημέρες μετά το ξέσπασμα του πολέμου στη Μέση Ανατολή, με τους Έλληνες καταναλωτές να προσαρμόζουν άμεσα τη συμπεριφορά τους υπό το βάρος των εξελίξεων. Σύμφωνα με έρευνα της NielsenIQ που πραγματοποιήθηκε το διάστημα 9-12 Μαρτίου, το 57% των καταναλωτών δηλώνει ανήσυχο, ενώ το 27% βιώνει έντονο στρες για το τι θα ακολουθήσει. Το 13% εκφράζει θυμό, με μόλις ένα 3% να παραμένει αδιάφορο. Το κλίμα αυτό αποτυπώνεται ξεκάθαρα τόσο στην ψυχολογία όσο και στις πρώτες αντιδράσεις της αγοράς.
Την ίδια στιγμή, το 72% των καταναλωτών δηλώνει ότι έχει προσαρμόσει τις συνήθειές του. Το 35% περιορίζει τις δαπάνες και το 25% μειώνει τις εξόδους του. Παράλληλα, ένα 10% έχει προχωρήσει σε αποθεματοποίηση βασικών προϊόντων. Οι βασικές ανησυχίες εστιάζουν σε πιθανές ανατιμήσεις (22%) και ελλείψεις (19%), ενώ η γεωπολιτική κλιμάκωση και η αύξηση των τιμών καυσίμων προβληματίζουν το 16% και το 14% αντίστοιχα.
Σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο, καταγράφεται σαφής μετατόπιση προτεραιοτήτων. Πριν την κρίση, οι καταναλωτές ανησυχούσαν κυρίως για το αυξημένο κόστος τροφίμων (45%), τους λογαριασμούς ενέργειας (21%) και την κάλυψη βασικών αναγκών (17%). Σήμερα, η ανησυχία διευρύνεται και περιλαμβάνει τον φόβο διαταραχών στην εφοδιαστική αλυσίδα και γενικότερης αστάθειας στην αγορά.
Σύμφωνα με όσα ανέφεραν εχθές στελέχη της NielsenIQ κατά τη διάρκεια ημερίδας, η καταναλωτική συμπεριφορά εξελίσσεται σε τέσσερα στάδια: σοκ, συνειδητοποίηση, προσαρμογή και επανεκκίνηση. Στην παρούσα φάση, η αγορά φαίνεται να βρίσκεται ακόμη στο πρώτο στάδιο, με άμεσες και έντονες αντιδράσεις.
Το οικονομικό περιβάλλον παραμένει πιεστικό: το 57% των νοικοκυριών δηλώνει ότι το εισόδημά του καλύπτει μόλις τις βασικές ανάγκες, ενώ μόνο το 13% διαπιστώνει βελτίωση της οικονομικής του κατάστασης. Ωστόσο, οι καταναλωτές προσαρμόζονται ενεργά. Το 68% παρακολουθεί στενά τις τιμές, το 76% αναζητά προσφορές, φυλλάδια και κουπόνια, ενώ σχεδόν 8 στους 10 προσπαθούν συστηματικά να αγοράζουν στη χαμηλότερη δυνατή τιμή. Παράλληλα, ένας στους δύο λειτουργεί με αυστηρό προϋπολογισμό για τα βασικά είδη. Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται άμεσα με την πορεία των τιμών.
Σύμφωνα με στοιχεία της NielsenIQ για την αγορά ταχυκίνητων καταναλωτικών προϊόντων (FMCG) την περίοδο 2006-2025, οι όγκοι πωλήσεων παραμένουν σχεδόν σταθεροί, την ώρα που η μέση τιμή έχει αυξηθεί κατά 30%. Έτσι, η αξία της αγοράς ενισχύεται κυρίως λόγω ανατιμήσεων, σε ένα περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί από διαδοχικές κρίσεις, πανδημίες και πληθωριστικές πιέσεις.
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι σαφής: η αγορά των σούπερ μάρκετ διατηρεί τον όγκο της, αλλά η αξία της αυξάνεται, με τους καταναλωτές να γίνονται ολοένα και πιο προσεκτικοί, να αναζητούν ευκαιρίες και να διαχειρίζονται με αυστηρότητα τα οικονομικά τους. Η κρίση στη Μέση Ανατολή φαίνεται να επιταχύνει περαιτέρω αυτή τη τάση.
(ΑΠΕ-ΜΠΕ)
