Οι άνθρωποι πράγματι μπορεί να μυρίζουν διαφορετικά όσο μεγαλώνουν και η εξήγηση δεν σχετίζεται απαραίτητα με την υγιεινή. Οι ειδικοί αποδίδουν τη χαρακτηριστική οσμή που συχνά περιγράφεται ως «μυρωδιά ηλικιωμένου» σε μια χημική ένωση που ονομάζεται 2-nonenal και παράγεται φυσιολογικά καθώς το δέρμα γερνά.
Η δερματολόγος δρ Roya Javid από το Μοντερέι της Καλιφόρνια εξηγεί ότι πρόκειται για μία από τις πιο καθολικές, αλλά ταυτόχρονα λιγότερο συζητημένες αλλαγές του ανθρώπινου σώματος. Όπως επισημαίνει, είναι μια φυσιολογική βιολογική διαδικασία, όπως ακριβώς συμβαίνει με την ανάπτυξη του σώματος ή με το γεγονός ότι με την ηλικία τα μαλλιά γκριζάρουν.
Τι προκαλεί τη διαφορετική μυρωδιά όσο μεγαλώνει κάποιος
Η ελαφρώς μούχλα ή λιπαρή οσμή που αρκετοί συνδέουν με τους ηλικιωμένους προέρχεται από τη χημική ένωση 2-nonenal. Σύμφωνα με τη Javid, η ουσία παράγεται όταν ορισμένα φυσικά έλαια του δέρματος οξειδώνονται και αρχίζουν να διασπώνται. Πρόκειται για μια φυσιολογική και αναπόφευκτη αλλαγή.
Το ανθρώπινο δέρμα καλύπτεται από ένα λεπτό στρώμα φυσικών λιπιδίων, τα οποία το διατηρούν μαλακό, προστατευμένο και σχετικά αδιάβροχο. Τα λιπίδια αυτά αποτελούνται μεταξύ άλλων από λιπαρά οξέα και, όσο περνούν τα χρόνια, η σύστασή τους μεταβάλλεται. Ταυτόχρονα, η ικανότητα του δέρματος να αντιμετωπίζει τις καθημερινές φθορές μειώνεται σταδιακά.
Τα έλαια γίνονται περισσότερο εκτεθειμένα και όταν οξειδώνονται και διασπώνται απελευθερώνουν 2-nonenal. Η Javid τονίζει ότι πρόκειται απλώς για ένα φυσικό υποπροϊόν της γήρανσης του δέρματος και όχι για αποτέλεσμα βρωμιάς ή κακής υγιεινής. Παρομοιάζει τη διαδικασία με τη μεταβολή που υφίσταται ένα μέταλλο όταν εκτίθεται στον αέρα.
Δεν μυρίζουν όλοι το ίδιο έντονα
Τα επίπεδα του 2-nonenal διαφέρουν από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη γιατί κάποιοι αναπτύσσουν πιο έντονη μυρωδιά από άλλους. Η σύσταση των ελαίων του δέρματος, τα γονίδια, το μικροβίωμα της επιδερμίδας, οι συνήθειες υγιεινής, τα ρούχα, η κατάσταση της υγείας και το περιβάλλον ενδέχεται να επηρεάζουν τόσο την ποσότητα του 2-nonenal που παράγεται όσο και το πόσο παραμένει πάνω στο δέρμα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Μπορεί να αρχίσει ήδη από τα 40
Η συγκεκριμένη αλλαγή μπορεί να αρχίσει πολύ νωρίτερα απ' όσο πιστεύουν πολλοί. Μια ιαπωνική μελέτη του 2001 εξέτασε το δέρμα ανθρώπων ηλικίας από 26 έως 75 ετών και εντόπισε 2-nonenal ήδη από την ηλικία των 40. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάποιος ξυπνά στα 40 του με μια εντελώς διαφορετική μυρωδιά.
Ο δρ Arshad Rather, σύμβουλος γηρίατρος και γενικός ιατρός στη Medical Express Clinic στο Λονδίνο, εξηγεί ότι οι έρευνες δείχνουν πως το 2-nonenal αυξάνεται σταδιακά όσο μεγαλώνει κάποιος, ιδιαίτερα μετά τη μέση ηλικία. Δεν πρόκειται, όπως αναφέρει, για έναν «διακόπτη» που ανοίγει ξαφνικά στα 40, αλλά περισσότερο για έναν μηχανισμό που ενισχύεται αργά και σταθερά.
Κάθε ηλικία έχει τη δική της χαρακτηριστική οσμή
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν ότι δεν είναι μόνο οι μεγαλύτεροι άνθρωποι που έχουν μια χαρακτηριστική μυρωδιά. Στην πραγματικότητα, κάθε στάδιο της ζωής συνοδεύεται από διαφορετικό «οσφρητικό αποτύπωμα». Η Javid εξηγεί ότι τα βρέφη συχνά μυρίζουν γλυκά και γαλακτώδη επειδή οι αδένες που σχετίζονται με τη χαρακτηριστική οσμή του σώματος δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί πλήρως.
Στην εφηβεία, οι ορμονικές αλλαγές ενεργοποιούν αυτούς τους μηχανισμούς και οδηγούν σε εντονότερες και περισσότερο μοσχομυριστές οσμές. Στην ενήλικη ζωή η μυρωδιά τείνει να είναι πιο σταθερή και συνδέεται με τον ιδρώτα και τις καθημερινές δραστηριότητες. Αργότερα, οι αλλαγές στα φυσικά έλαια του δέρματος δημιουργούν ένα διαφορετικό άρωμα.
Η «μυρωδιά ηλικιωμένου» δεν θεωρείται απαραίτητα δυσάρεστη
Οι αρνητικοί συνειρμοί γύρω από τη συγκεκριμένη μυρωδιά φαίνεται να σχετίζονται περισσότερο με κοινωνικές αντιλήψεις παρά με την ίδια την οσμή. Μια μελέτη του 2012 έδειξε ότι η μυρωδιά που συνδέεται με τους μεγαλύτερους ανθρώπους δεν αξιολογήθηκε ως ιδιαίτερα δυσάρεστη. Στην έρευνα, 41 νεαροί ενήλικες κλήθηκαν να μυρίσουν μπλουζάκια τα οποία είχαν φορέσει άτομα από τρεις ηλικιακές ομάδες: νεαροί ηλικίας 20 έως 30 ετών, άτομα μέσης ηλικίας από 45 έως 55 ετών και ηλικιωμένοι από 75 έως 95 ετών. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η οσμή των μεγαλύτερων σε ηλικία ανθρώπων χαρακτηρίστηκε «λιγότερο έντονη και λιγότερο δυσάρεστη» σε σύγκριση με εκείνη άλλων ηλικιακών ομάδων.
Ο δρ Johan N Lundström, καθηγητής Ψυχολογίας στο Karolinska Institutet της Σουηδίας και ένας από τους συγγραφείς της μελέτης, ανέφερε ότι το αποτέλεσμα εξέπληξε την ερευνητική ομάδα. Οι επιστήμονες είχαν υποθέσει ότι θα υπήρχε μια γραμμική εξέλιξη, με τους νεότερους να αξιολογούνται πιο θετικά και τους μεγαλύτερους πιο αρνητικά. Αυτό όμως δεν συνέβη. Ο Lundström εξηγεί ότι οι ηλικιωμένοι έχουν πράγματι μια σαφώς διαφορετική ποιότητα σωματικής οσμής, χωρίς όμως αυτή να αξιολογείται ως ιδιαίτερα αρνητική.
Μπορεί να εξαφανιστεί το 2-nonenal
Οι ειδικοί αναφέρουν ότι δεν υπάρχει τρόπος να σταματήσει εντελώς η παραγωγή του 2-nonenal. Υπάρχουν, ωστόσο, τρόποι με τους οποίους μπορεί να περιοριστεί η ένταση της μυρωδιάς. Το τακτικό μπάνιο μπορεί να απομακρύνει ένα μέρος της οσμής. Το σαπούνι και το νερό, όμως, δεν μπορούν να απομακρύνουν πλήρως τη χημική ένωση, καθώς δεν βρίσκεται απλώς πάνω στην επιφάνεια του δέρματος όπως ο ιδρώτας, αλλά παράγεται συνεχώς. Τα αποσμητικά μπορούν προσωρινά να καλύψουν τη μυρωδιά, αλλά δεν αφαιρούν το 2-nonenal.
Ρούχα, σεντόνια και αερισμός των χώρων
Το συχνό πλύσιμο των ρούχων και των σεντονιών, καθώς και ο τακτικός αερισμός των χώρων, μπορούν επίσης να περιορίσουν την οσμή μέσα στο σπίτι. Ωστόσο, επειδή το 2-nonenal δεν απομακρύνεται εύκολα με το πλύσιμο, μπορεί να παραμένει ακόμη και όταν εφαρμόζονται σχολαστικές πρακτικές καθαριότητας.
Στην αγορά κυκλοφορούν προϊόντα καθαρισμού σώματος που υποστηρίζουν ότι εξουδετερώνουν το 2-nonenal, όπως σαπούνια που περιέχουν λωτό. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι υπάρχουν ορισμένες προσωπικές μαρτυρίες σύμφωνα με τις οποίες τέτοια προϊόντα βοηθούν, ωστόσο δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή επιστημονικά στοιχεία που να αποδεικνύουν την αποτελεσματικότητά τους.
Ο πιθανός ρόλος της διατροφής και του τρόπου ζωής
Ο δρ Rather θεωρεί πιθανό να υπάρχει σχέση ανάμεσα στην παραγωγή 2-nonenal και στον τρόπο ζωής ή τη διατροφή, αλλά τονίζει ότι απαιτούνται περισσότερες μελέτες. Επειδή η μυρωδιά προκύπτει από διαδικασία οξείδωσης, θεωρεί λογικό στόχο τη μείωση του οξειδωτικού στρες.
Η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε αντιοξειδωτικά, όπως πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά, καθώς και πηγές βιταμινών C και E, μπορεί να συμβάλει στη μείωση του οξειδωτικού στρες. Η αποφυγή του καπνίσματος και η προστασία του δέρματος από τις βλάβες που προκαλεί η ηλιακή ακτινοβολία αποτελούν επίσης χρήσιμες συνήθειες για τον περιορισμό της οξείδωσης.
Δεν υπάρχει λόγος ντροπής
Οι ειδικοί καταλήγουν ότι πράγματι η μυρωδιά του ανθρώπινου σώματος μεταβάλλεται με την ηλικία, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί λόγο αμηχανίας. Η Javid προτρέπει όσους αρχίζουν να αντιλαμβάνονται τη συγκεκριμένη αλλαγή να μην αισθάνονται αυτοσυνείδητοι και να μην ξοδεύουν μεγάλα ποσά σε ειδικά σαπούνια.
Αντίθετα, προτείνει να επικεντρώνονται σε συνήθειες που υποστηρίζουν συνολικά την υγεία του δέρματος: αντιοξειδωτικά, λιγότερη έκθεση στον ήλιο, αποφυγή καπνίσματος και καλή ενυδάτωση.
Όπως επισημαίνει, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι η συγκεκριμένη μυρωδιά δεν είναι αντικειμενικά τόσο δυσάρεστη όσο υπονοεί το στερεότυπο που τη συνοδεύει.
Πηγή: The Guardian
