Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, ήταν σχεδόν εξαφανισμένοι από τα νερά του Ράτζα Αμπάτ. Σήμερα, καρχαρίες-λεοπάρδαλη μήκους περίπου ενός μέτρου έχουν αρχίσει να κάνουν ξανά την εμφάνισή τους στους κοραλλιογενείς υφάλους της περιοχής, χάρη σε ένα φιλόδοξο πρόγραμμα αναπαραγωγής και επανένταξης στη φύση.
Στα ανοιχτά του νησιού Κρι, στην Ινδονησία, οι συγκεκριμένοι καρχαρίες κινούνται λίγα εκατοστά πάνω από τον βυθό. Η εικόνα αυτή θεωρούνταν μέχρι πρόσφατα σπάνια, καθώς ο πληθυσμός τους είχε μειωθεί δραματικά εξαιτίας της καταστροφής των θαλάσσιων οικοτόπων και της υπεραλίευσης.
Ο καρχαρίας-λεοπάρδαλη, γνωστός και ως καρχαρίας-ζέβρα, ζει στα ζεστά νερά του Ινδο-Ειρηνικού, της Ερυθράς Θάλασσας, της ανατολικής Αφρικής, της Ιαπωνίας και της Αυστραλίας. Σύμφωνα με τη Διεθνή Ένωση Προστασίας της Φύσης (IUCN), ο πληθυσμός του έχει μειωθεί κατά 50% έως 79% μέσα στις τελευταίες τρεις γενιές και το είδος θεωρείται πλέον απειλούμενο.
Στο Ράτζα Αμπάτ η κατάσταση ήταν ακόμη πιο δύσκολη. Το 2019 οι ειδικοί εκτιμούσαν ότι είχαν απομείνει μόλις περίπου 20 ενήλικοι καρχαρίες. Χωρίς παρέμβαση, η φυσική ανάκαμψη του πληθυσμού θα μπορούσε να χρειαστεί ακόμη και δύο αιώνες.
Από τα ενυδρεία πίσω στη θάλασσα
Απέναντι σε αυτή την εικόνα, η διεθνής οργάνωση ReShark ξεκίνησε ένα διαφορετικό σχέδιο. Αντί να περιοριστεί στην προστασία των θαλάσσιων περιοχών, αποφάσισε να ενισχύσει ενεργά τον πληθυσμό.
Το πρόγραμμα StAR προβλέπει την αναπαραγωγή καρχαριών σε ενυδρεία σε διάφορες χώρες και, στη συνέχεια, την επιστροφή των μικρών στη θάλασσα. Μέχρι σήμερα, σχεδόν 60 ενυδρεία έχουν συνεργαστεί με τη ReShark, ενώ περίπου 12 συμμετέχουν ενεργά στην αναπαραγωγή των ζώων.
Τα αυγά μεταφέρονται σε ειδικά κέντρα στο Ράτζα Αμπάτ και στο Πουκέτ της Ταϊλάνδης. Εκεί, ειδικά εκπαιδευμένοι εργαζόμενοι αναλαμβάνουν τη φροντίδα των μικρών καρχαριών μέχρι να είναι έτοιμοι να επιστρέψουν στο φυσικό τους περιβάλλον.
Δεν αρκεί, όμως, να μεγαλώσουν. Πρέπει να μάθουν και να επιβιώνουν μόνοι τους. Για τον λόγο αυτό οι άνθρωποι που τους φροντίζουν τούς μαθαίνουν να βρίσκουν τροφή, ακόμη και να βγάζουν μύδια και σαλιγκάρια από τα κελύφη τους. Όταν φτάσουν περίπου το ένα μέτρο και μπορούν πλέον να τραφούν χωρίς βοήθεια, τοποθετούνται ειδικές σημάνσεις και απελευθερώνονται σε προστατευμένες περιοχές.
Οι πρώτες ενδείξεις είναι θετικές
Από το 2023 έχουν απελευθερωθεί συνολικά 82 νεαροί καρχαρίες. Στο Ράτζα Αμπάτ έχουν εντοπιστεί φέτος 15 υγιή ζώα, γεγονός που δημιουργεί αισιοδοξία στους ανθρώπους του προγράμματος.
Παράλληλα, οι ερευνητές παρακολουθούν τις κινήσεις τους μέσω δορυφορικών πομπών. Τα μέχρι τώρα στοιχεία δείχνουν ότι οι περισσότεροι παραμένουν σχετικά κοντά στην περιοχή όπου απελευθερώθηκαν, συνήθως σε απόσταση 100 έως 150 χιλιομέτρων.
Ωστόσο, οι επιστήμονες κρατούν μικρό καλάθι. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι καρχαρίες θα καταφέρουν να επιβιώσουν για αρκετά χρόνια, να ενηλικιωθούν και τελικά να αναπαραχθούν στη φύση. Το είδος χρειάζεται περίπου πέντε έως 12 χρόνια για να φτάσει σε αναπαραγωγική ηλικία, επομένως οι πρώτες ουσιαστικές απαντήσεις αναμένονται από το 2028 και μετά.
Υπάρχει επίσης ο κίνδυνος να βρεθούν ξανά αντιμέτωποι με την αλιεία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η απελευθέρωση περισσότερων καρχαριών δεν αρκεί, αν παράλληλα δεν προστατεύεται αποτελεσματικά το περιβάλλον τους και δεν περιορίζεται η αλιευτική πίεση.
Για τους ανθρώπους της ReShark, πάντως, η προστασία των καρχαριών δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη συμμετοχή των κατοίκων. Στο Ράτζα Αμπάτ, οι τοπικές κοινότητες και οι ψαράδες έχουν αρχίσει να συμμετέχουν ενεργά στην προσπάθεια, ενώ οι αρχές ενισχύουν το καθεστώς προστασίας του είδους.
Έτσι, οι μικροί καρχαρίες που κάποτε έμοιαζαν καταδικασμένοι να εξαφανιστούν από τα νερά της περιοχής επιστρέφουν σταδιακά εκεί όπου ανήκουν. Το αν αυτή η επιστροφή θα οδηγήσει σε πραγματική ανάκαμψη του πληθυσμού θα φανεί τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: CNN
