Νέα ένταση στις σχέσεις Γερμανίας και Ρωσίας προκαλεί η υπόθεση των drones στη Λειψία, με το Βερολίνο να υποστηρίζει ότι πίσω από το περιστατικό βρίσκεται η Μόσχα και να ζητά πλέον συντονισμένη ευρωπαϊκή και νατοϊκή αντίδραση.
Η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη ανεβάσει το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ζητώντας αυστηρότερα μέτρα κατά της Ρωσίας, μεταξύ άλλων και σε βάρος του λεγόμενου «σκιώδους στόλου». Την ίδια στιγμή, στις Βρυξέλλες και στο ΝΑΤΟ εξετάζεται η ενίσχυση της συνεργασίας απέναντι στις υβριδικές απειλές.
Το επόμενο βήμα αναμένεται να συζητηθεί σήμερα από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε. Παράλληλα, δρομολογείται συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο πλευρών, με βασικό αντικείμενο την αντιμετώπιση των ρωσικών υβριδικών ενεργειών και την πιθανότητα νέων κυρώσεων.
Βερολίνο και Μόσχα σε νέα τροχιά σύγκρουσης
Περισσότερες λεπτομέρειες για το περιστατικό στη Λειψία αποκαλύπτουν το επίπεδο της απειλής που αντιμετώπισαν οι γερμανικές αρχές. Το drone δεν εντοπίστηκε απλώς να πετά πάνω από το αεροδρόμιο, αλλά φέρεται να παρέμεινε για περίπου τέσσερις ώρες εντός της προστατευμένης περιοχής του Leipzig/Halle, προτού σημάνει συναγερμός.
Η επιχείρηση που ακολούθησε ήταν ιδιαίτερα προσεκτική, καθώς στο μη επανδρωμένο αεροσκάφος βρέθηκαν εκρηκτική ύλη και πυροκροτητής. Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιοποιήθηκαν τις επόμενες ημέρες, το συνολικό βάρος των εκρηκτικών υπολογίζεται περίπου στα 800 γραμμάρια. Για την εξουδετέρωση του μηχανισμού επιστρατεύτηκαν ειδικές δυνάμεις, οι οποίες χρησιμοποίησαν και ρομποτικό εξοπλισμό.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το σημείο όπου βρέθηκε το drone, καθώς βρισκόταν κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη Antonov που σταθμεύουν στο αεροδρόμιο. Το στοιχείο αυτό εξετάζεται στο πλαίσιο της έρευνας για τον πιθανό στόχο της ενέργειας.
Το «αόρατο» ίχνος του drone και το δεύτερο περιστατικό
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που απασχολούν τους Γερμανούς ερευνητές είναι πώς ένα drone με εκρηκτικό φορτίο κατάφερε να παραμείνει για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη αεροπορική εγκατάσταση χωρίς να εντοπιστεί άμεσα.
Στο μικροσκόπιο έχει μπει ο τρόπος με τον οποίο επικοινωνούσε με τον χειριστή του. Οι ερευνητές εξετάζουν το ενδεχόμενο να χρησιμοποιούσε κάρτα SIM και σύνδεση LTE αντί για τα συνηθισμένα ραδιοσήματα που χρησιμοποιούν πολλά drones. Μια τέτοια τεχνική θα μπορούσε να δυσκολέψει τον εντοπισμό του από συστήματα που είναι σχεδιασμένα να ανιχνεύουν την κλασική επικοινωνία μεταξύ drone και χειριστή.
Την ίδια νύχτα, πάντως, καταγράφηκε και ένα δεύτερο περιστατικό στον αέρα. Αεροσκάφος της DHL που κατευθυνόταν προς το Leipzig/Halle χρειάστηκε να επαναλάβει την προσέγγισή του, καθώς ο διάδρομος είχε κλείσει εξαιτίας του συναγερμού. Κατά τη δεύτερη προσέγγιση, το πλήρωμα ανέφερε ότι είδε ένα μικρό αντικείμενο στον αέρα και ακολούθησε σύγκρουση.
Το αεροσκάφος υπέστη περιορισμένες ζημιές και τελικά προσγειώθηκε στο Ανόβερο. Οι Αρχές δεν επιβεβαίωσαν αρχικά ότι το αντικείμενο ήταν drone, ωστόσο το ενδεχόμενο εξετάστηκε στη συνέχεια στο πλαίσιο της ευρύτερης έρευνας.
Η απάντηση της Μόσχας και η παρέμβαση Πούτιν
Η υπόθεση έχει πλέον περάσει και στο υψηλότερο πολιτικό επίπεδο, με τον Βλαντίμιρ Πούτιν να παίρνει προσωπικά θέση απέναντι στις γερμανικές κατηγορίες.
Μιλώντας στο Μπισκέκ, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής του Οργανισμού Συνεργασίας της Σανγκάης, ο Ρώσος πρόεδρος απέρριψε κάθε σύνδεση της Μόσχας με το περιστατικό στη Λειψία και κατηγόρησε το Βερολίνο ότι επιχειρεί να παρουσιάσει μια «προβοκάτσια» ως ρωσική επιχείρηση.
Ο Πούτιν υποστήριξε ακόμη ότι η γερμανική κυβέρνηση χρησιμοποιεί την υπόθεση για να μετατοπίσει το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης από τα εσωτερικά προβλήματα της χώρας. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε και στην πορεία της δημοτικότητας του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς.
Με τις δύο πλευρές να επιμένουν σε εκ διαμέτρου αντίθετες εκδοχές, η υπόθεση της Λειψίας εξελίσσεται πλέον σε ένα ακόμη σημείο τριβής στις ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένες σχέσεις Βερολίνου και Μόσχας.
Το Βερολίνο δείχνει Μόσχα
Σύμφωνα με τη γερμανική πλευρά, το περιστατικό στη Λειψία δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο συμβάν. Οι γερμανικές υπηρεσίες ασφαλείας εκτιμούν ότι εντάσσεται σε μια ευρύτερη εκστρατεία υβριδικών ενεργειών που αποδίδονται στη Ρωσία και έχουν στόχο ευρωπαϊκές χώρες.
Ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, Αλεξάντερ Ντόμπριντ, παρουσίασε στοιχεία τα οποία, σύμφωνα με το Βερολίνο, ενισχύουν την εκτίμηση περί ρωσικής εμπλοκής. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο τύπος και η διαμόρφωση του drone, τα εξαρτήματα που χρησιμοποιήθηκαν, η παρουσία εκρηκτικών, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο φέρεται να συνδέεται το περιστατικό με προηγούμενες ρωσικές επιχειρήσεις στην Ευρώπη.
Οι γερμανικές Αρχές εξετάζουν ειδικότερα ένα περιστατικό της 4ης Αυγούστου, όταν drone εντοπίστηκε κοντά σε ουκρανικά μεταγωγικά αεροσκάφη. Πάνω του βρέθηκε εκρηκτικός μηχανισμός, ο οποίος, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, δεν ενεργοποιήθηκε λόγω βλάβης.
Παράλληλα, οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα δεύτερου drone να είχε εμπλακεί σε σύγκρουση με αεροσκάφος μεταφοράς φορτίου που βρισκόταν στην περιοχή. Για το Βερολίνο, το περιστατικό αποτελεί ένδειξη μιας ευρύτερης απειλής. Ο Ντόμπριντ προειδοποίησε ότι η Γερμανία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένο επίπεδο υβριδικών κινδύνων και ότι παρόμοιες ενέργειες αναμένεται να συνεχιστούν. Η γερμανική θέση συνοψίζεται στην εκτίμηση ότι η χώρα δεν βρίσκεται σε κατάσταση συμβατικού πολέμου, αλλά αντιμετωπίζει καθημερινά μορφές υβριδικού πολέμου.
Από τις καταγγελίες στα αντίμετρα
Το Βερολίνο δεν περιορίστηκε στις καταγγελίες. Ως ένα από τα πρώτα μέτρα αντίδρασης ανακοίνωσε ότι στις 18 Σεπτεμβρίου θα προχωρήσει στο κλείσιμο του «Οίκου της Ρωσίας» στο Βερολίνο, ενώ θα κλείσει και το ρωσικό Προξενείο στη Βόννη. Οι συγκεκριμένες κινήσεις έγιναν δεκτές θετικά από ευρωπαϊκούς θεσμούς, χώρες που διατηρούν στενή συνεργασία με τη Γερμανία, αλλά και από το ΝΑΤΟ. Η Μόσχα, πάντως, απορρίπτει πλήρως την εκδοχή του Βερολίνου.
Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, κατηγόρησε τη γερμανική κυβέρνηση ότι χρησιμοποιεί ατεκμηρίωτες κατηγορίες ως πρόσχημα για να επιδεινώσει περαιτέρω τις διμερείς σχέσεις. Η Ρωσίδα αξιωματούχος υποστήριξε ότι δεν έχουν παρουσιαστεί αξιόπιστα στοιχεία που να αποδεικνύουν τη ρωσική εμπλοκή και προειδοποίησε ότι η Μόσχα θα απαντήσει στα γερμανικά μέτρα. Έτσι, η αντιπαράθεση περνά πλέον από το επίπεδο των αλληλοκατηγοριών σε συγκεκριμένες διπλωματικές και πολιτικές κινήσεις.
Ευρωπαϊκό μέτωπο απέναντι στη Μόσχα
Η Γερμανία φαίνεται να επιδιώκει τη δημιουργία μιας κοινής ευρωπαϊκής γραμμής. Ήδη αρκετές χώρες έχουν εκφράσει τη στήριξή τους προς το Βερολίνο, μεταξύ των οποίων η Βρετανία, η Ιταλία, η Σουηδία, η Φινλανδία, η Ιρλανδία και η Ουκρανία.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έχει καταστήσει σαφές ότι οι υβριδικές ενέργειες δεν μπορούν να παραμένουν χωρίς συνέπειες. Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, ο οποίος προειδοποίησε ότι τέτοιου είδους περιστατικά πολλαπλασιάζονται στην Ευρώπη και απαιτούν αντίδραση.
Ανάλογη είναι η θέση του ΝΑΤΟ. Ο Μαρκ Ρούτε υποστηρίζει ότι η προσπάθεια της Ρωσίας να προκαλέσει φόβο, να δημιουργήσει ρήγματα μεταξύ των συμμάχων και να αποδυναμώσει την ευρωπαϊκή στήριξη προς την Ουκρανία δεν πρόκειται να επιτύχει.Στην ίδια γραμμή βρίσκεται και η Αθήνα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ελλάδας προς τη Γερμανία και τόνισε ότι οι δημοκρατίες της Ευρώπης δεν πρόκειται να υποκύψουν σε απόπειρες εκφοβισμού.
Η Ευρώπη προετοιμάζεται για περισσότερες επιθέσεις
Οι ανησυχίες, πάντως, δεν περιορίζονται στη Λειψία. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, εκτιμά ότι η Ρωσία εντείνει τέτοιου είδους ενέργειες προκειμένου να προκαλέσει ανασφάλεια στις ευρωπαϊκές κοινωνίες και να περιορίσει την πολιτική στήριξη προς την Ουκρανία.
Από την πλευρά του, ο υπουργός Άμυνας της Εσθονίας, Χάνο Πεβκούρ, προειδοποιεί ότι οι ευρωπαϊκές χώρες θα πρέπει να είναι έτοιμες για νέα περιστατικά. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει όχι μόνο την υπόθεση της Λειψίας, αλλά και την ανεύρεση εκρηκτικών μηχανισμών σε εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης στη Γερμανία, καθώς και τις καταγγελίες Ρουμανίας και Εσθονίας για αντίστοιχες ρωσικές δραστηριότητες.
Το μήνυμα που εκπέμπεται από την ευρωπαϊκή πλευρά είναι ότι η Μόσχα επιχειρεί να μετρήσει τις αντοχές και τα αντανακλαστικά της Ευρώπης.
Αποστάσεις κρατά η Ουάσινγκτον
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Ευρωπαίοι ηγέτες και σύμμαχοι της Γερμανίας στο ΝΑΤΟ έχουν ήδη τοποθετηθεί δημόσια υπέρ του Βερολίνου. Αυτό που παραμένει ασαφές είναι ποια στάση θα επιλέξει η Ουάσινγκτον.
Οι ΗΠΑ δεν έχουν μέχρι στιγμής υιοθετήσει την ίδια επιθετική ρητορική απέναντι στη Μόσχα, γεγονός που δημιουργεί ερωτήματα για το εάν θα ακολουθήσουν τους Ευρωπαίους συμμάχους τους σε μια νέα κλιμάκωση. Το δίλημμα για την αμερικανική κυβέρνηση είναι σαφές: θα στηρίξει δημόσια τη γερμανική εκδοχή και θα συνταχθεί με μια κοινή ευρωπαϊκή και νατοϊκή αντίδραση ή θα επιχειρήσει να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων με τη Ρωσία; Η απάντηση μπορεί να έρθει σύντομα.
Οι σημερινές επαφές μεταξύ ΕΕ και ΝΑΤΟ, οι επόμενες κινήσεις των υπουργών Εξωτερικών και, κυρίως, η τοποθέτηση της αμερικανικής κυβέρνησης θα δείξουν εάν η υπόθεση της Λειψίας θα παραμείνει ένα σοβαρό διπλωματικό επεισόδιο ή θα εξελιχθεί σε νέο μέτωπο αντιπαράθεσης μεταξύ Δύσης και Ρωσίας.
