Παιχνίδια arcade που σατιρίζουν τον πόλεμο στο Ιράν εκτίθενται προσωρινά στο Μνημείο Πολέμου της Ουάσινγκτον (EPA/JIM LO SCALZO)
Ήταν μια ακόμη δραματική, πλην όμως άτονη, εβδομάδα στο «The Hormuz Apprentice», μια τηλεοπτική εκπομπή ριάλιτι χαμηλής τηλεθέασης για τον πόλεμο του Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν.
Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι είχε φτάσει κοντά σε μια συμφωνία για παράταση της εκεχειρίας, για να απαιτήσει στη συνέχεια περαιτέρω αλλαγές. Το Ιράν έστειλε σήμα ότι ενδέχεται να εγκαταλείψει τις συνομιλίες με τις ΗΠΑ. Για να μην υστερεί, ο Τραμπ δήλωσε ότι και αυτός μπορεί να επιλέξει τη «σιωπή». Παρόλα αυτά, συνέχισαν να συζητούν. Και οι δύο πλευρές συνέχισαν να βομβαρδίζουν η μία την άλλη, όπως κάνουν εβδομάδες τώρα, παρά την εκεχειρία που υποτίθεται ότι βρίσκεται σε ισχύ.
Παρά τις ανατροπές, κάθε επεισόδιο τελειώνει με το ίδιο αφήγημα σε εκκρεμότητα. ΗΠΑ και Ιράν συμφωνούν σε γενικές γραμμές στo πλαίσιο μιας συμφωνίας: παράταση της εκεχειρίας κατά τουλάχιστον 60 ημέρες, εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και παροχή περιορισμένης άρσης κυρώσεων στο Ιράν, το οποίο θα δεσμευτεί να αναστείλει το πυρηνικό του πρόγραμμα. Πρόκειται απλώς για μια ενδιάμεση συμφωνία. Τα μέρη θα πρέπει ακόμα να διαπραγματευτούν μια λεπτομερή τελική συμφωνία (εξ ου και η 60ημερη παράταση). Μόνο τότε το Ιράν θα εκπληρώσει τις πυρηνικές του δεσμεύσεις και θα λάβει μεγαλύτερα οικονομικά οφέλη.
Ιρανοί συμμετέχουν σε συλλαλητήριο για να δείξουν την υποστήριξη και την αλληλεγγύη τους στον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη (EPA/ABEDIN TAHERKENAREH)
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις έχουν κολλήσει σε εκ πρώτης όψεως περιορισμένες διαφορές. Το Ιράν ζητά να αποδεσμευτεί ένα μέρος από τα περίπου 100 δισεκατομμύρια δολάρια σε παγωμένα περιουσιακά του στοιχεία μόλις υπογραφεί η ενδιάμεση συμφωνία. Ο Τραμπ επιμένει σε σαφέστερες δεσμεύσεις ότι το Ιράν δεν θα επιδιώξει την απόκτηση πυρηνικού όπλου και ότι θα παραδώσει το απόθεμά του άνω των 400 κιλών ουρανίου εμπλουτισμένου σε βαθμό παραπλήσιο εκείνου των όπλων.
Αυτά μοιάζουν με παράξενα εμπόδια. Θεωρητικά, μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, το Ιράν θα έπρεπε να παραδώσει το ουράνιό του με αντάλλαγμα ένα ξαφνικό όφελος. Γιατί επιμένει σε μια μέτρια προκαταβολή, πιθανώς ύψους 6 έως 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων; Γιατί ο Αμερικανός πρόεδρος είναι τόσο προσκολλημένος στη διατύπωση σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, εφόσον αυτή δεν θα είναι δεσμευτική ούτως ή άλλως;
Και οι δύο πλευρές συμπεριφέρονται σαν η ενδιάμεση συμφωνία να επρόκειτο να καταστεί μόνιμη—ή τουλάχιστον μια μακροπρόθεσμη κατάσταση πραγμάτων. «Δεν θα ήταν η πρώτη φορά», λέει ένας Άραβας διπλωμάτης στην Ουάσινγκτον. «Το έχουμε ξαναδεί αυτό με τον Τραμπ».
Ιρανοί συμμετέχουν σε συλλαλητήριο για να δείξουν την υποστήριξη και την αλληλεγγύη τους στον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη, στις 4 Ιουνίου 2026, εν μέσω προσωρινής εκεχειρίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Πράγματι, μια ημιτελής συμφωνία θα έμοιαζε με την εκεχειρία που ώθησε τον Τραμπ να αποδεχθούν το Ισραήλ και η Χαμάς, τον Οκτώβριο. Η αναστολή του πολέμου στη Γάζα προοριζόταν ως ένα πρώτο βήμα, με περαιτέρω συνομιλίες που θα εξασφάλιζαν τον αφοπλισμό της Χαμάς, την αποχώρηση του Ισραήλ και την ανοικοδόμηση της Γάζας. Οκτώ μήνες αργότερα, τίποτα από αυτά δεν έχει συμβεί.
Εάν μια συμφωνία με το Ιράν παραμείνει ημιτελής, τα διακυβεύματα θα είναι πολύ μεγαλύτερα. Ας ξεκινήσουμε με το πυρηνικό του πρόγραμμα. Το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού μπορεί να παραμείνει στο Ιράν, όπου θεωρείται ότι βρίσκεται παγιδευμένο στις εγκαταστάσεις που βομβάρδισε η Αμερική τον Ιούνιο. Αμερικανοί και Ισραηλινοί κατάσκοποι τα παρακολουθούν αναμφίβολα στενά. Ο Λίντσεϊ Γκράχαμ, ρεπουμπλικανός γερουσιαστής και σύμμαχος του Τραμπ, προτείνει τη χάραξη ενός «κύκλου θανάτου» γύρω από τις τοποθεσίες. «Όποιος μπει μέσα... θα πεθάνει», δήλωσε στο NBC τον περασμένο μήνα. Άλλοι Ρεπουμπλικανοί προσπαθούν να υποβαθμίσουν το ζήτημα: ακόμη κι αν το Ιράν μπορούσε να ανακτήσει το ουράνιο, οι εγκαταστάσεις εμπλουτισμού του είναι ερείπια.
Ωστόσο, δεν θα χρειάζονταν πολλές φυγόκεντροι για να παραχθεί ουράνιο επαρκές για μια βόμβα. Κανένα πρόγραμμα επιτήρησης δεν είναι αλάνθαστο. Το σχέδιο του Γκράχαμ θα απαιτούσε από την Αμερική να διατηρεί δυνάμεις στην περιοχή σε μόνιμη επιφυλακή. Εάν το Ιράν δεν μπορεί να ανακτήσει το υλικό, θα μπορούσε ωστόσο να προχωρήσει σε άλλες πτυχές ενός προγράμματος πυρηνικών όπλων: εκμάθηση του πώς να μετατρέπει το ουράνιο σε πυρηνική κεφαλή και να τοποθετεί την κεφαλή σε πύραυλο. Το να αφεθεί το απόθεμα στη θέση του θα ήταν μια ταπείνωση για τον Τραμπ, ο οποίος εδώ και καιρό επιμένει ότι ο πόλεμος θα τελειώσει με το Ιράν να παραδίδει την «πυρηνική του σκόνη» στην Αμερική.
Το μεγαλύτερο μέλημα του Ιράν θα ήταν οικονομικό. Ο πόλεμος έχει προκαλέσει ζημιές δισεκατομμυρίων δολαρίων και έχει θέσει εκτός εργασίας 1 εκατομμύριο ανθρώπους. Ο ετήσιος πληθωρισμός έφτασε το 77% τον Μάιο και το 114% για τα αγαθά· μία δεξαμενή σκέψης στην Τεχεράνη τα χαρακτηρίζει ως τα υψηλότερα ποσοστά από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Οποιαδήποτε προκαταβολή θα εξαντλούνταν γρήγορα.
Ιρανοί συμμετέχουν σε συλλαλητήριο για να δείξουν την υποστήριξη και την αλληλεγγύη τους στον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη, στις 4 Ιουνίου 2026, εν μέσω προσωρινής εκεχειρίας μεταξύ Ιράν και Ηνωμένων Πολιτειών. EPA/ABEDIN TAHERKENAREH
Θα ήταν σημαντικότερο εάν το Ιράν εξασφαλίσει άδεια εξαίρεσης για εξαγωγή πετρελαίου—κάτι που οι Αμερικανοί έχουν προτείνει για να αποφευχθεί η άβολη εικόνα του Τραμπ να στέλνει μετρητά στο καθεστώς. Οι σύμμαχοί του επιμένουν ότι αυτή η παραχώρηση θα μπορούσε να αναστραφεί εάν το Ιράν αθετήσει την ενδιάμεση συμφωνία ή αποτύχει να καταλήξει σε μόνιμη συμφωνία. Ωστόσο, το Ιράν θα μπορούσε να υιοθετήσει παρόμοια στάση σχετικά με τον Ορμούζ. Εάν το προσωρινό καταστεί μόνιμο, η Αμερική θα μπορούσε να δυσκολευτεί να επαναφέρει κυρώσεις χωρίς ταυτόχρονα να κλείσουν και τα στενά.
Μια ημιτελής συμφωνία σημαίνει ότι η ομαλότητα δεν θα αποκατασταθεί σύντομα. Το Ιράν θα πρέπει να απομακρύνει νάρκες από τον Ορμούζ και να το κηρύξει ασφαλές. Αυτό θα επέτρεπε σε εκατοντάδες εγκλωβισμένα σκάφη να σπεύσουν προς την έξοδο (αν και θα χρειαστούν εβδομάδες για να αναχωρήσουν όλα με ασφάλεια). Μια μικρή ποσότητα πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων εμπορευμάτων θα επέστρεφε στις αγορές.
Αλλά οι ναυτιλιακές εταιρείες και οι ασφαλιστές ενδέχεται να διστάσουν να στείλουν πλοία πίσω στον Περσικό Κόλπο, μήπως και εγκλωβιστούν. Οι παραγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου θα πρέπει να αποφασίσουν εάν θα προβούν σε δαπανηρές επισκευές σε κατεστραμμένες εγκαταστάσεις, γνωρίζοντας ότι ενδέχεται να δεχτούν και πάλι επίθεση.
Οι αναταράξεις στον Κόλπο θα εκτείνονταν πολύ πέραν των υδρογονανθράκων. Εάν η εκεχειρία διατηρηθεί καθ' όλη τη διάρκεια του καλοκαιριού, οι τουρίστες μπορεί να αρχίσουν να επιστρέφουν σιγά-σιγά καθώς οι θερμοκρασίες πέφτουν. Ωστόσο, οποιαδήποτε ρητορική πολέμου θα μπορούσε να φέρει ένα νέο κύμα ακυρώσεων. Οι εταιρείες ενδέχεται να αναβάλουν τις επεκτάσεις τους έως ότου η κατάσταση γίνει σαφέστερη. Οι ομογενείς μπορεί να αποφασίσουν ότι έχουν κουραστεί από την αβεβαιότητα και να αναζητήσουν απασχόληση αλλού.
Αυτό δεν είναι ιδανικό για κανέναν, αλλά είναι αναμφίβολα το λιγότερο κακό για το Ιράν, υποθέτοντας ότι μπορεί να εξάγει κάποιο πετρέλαιο. Οι ΗΠΑ, το Ισραήλ και τα κράτη του Κόλπου θα παραμείνουν με τον διαρκή φόβο για μια ιρανική βόμβα και με παρατεταμένη οικονομική αβεβαιότητα. Αυτό σημαίνει ότι ούτε αυτή η κατάσταση μπορεί να είναι βιώσιμη. Οι παραγωγοί μπορεί να κάνουν ένα καλοκαιρινό διάλειμμα — ή ίσως να δουλέψουν σε ένα spin-off με φόντο την Αβάνα - αλλά το σόου του Τραμπ μπορεί να επιστρέψει στους δέκτες αργότερα μέσα στο έτος.
Πηγή: TheEconomist
