Οι Naxatras ξεκίνησαν μέσα στην οικονομική κρίση, την εποχή που το YouTube μπορούσε ακόμη να αναδείξει μια άγνωστη μπάντα χωρίς να απαιτεί από τα μέλη της να μετατραπούν σε επαγγελματίες δημιουργούς περιεχομένου. Οι πρώτοι τους δίσκοι, με τις αναλογικές ηχογραφήσεις, τις εκτεταμένες ψυχεδελικές συνθέσεις και τον αυτοσχεδιασμό, ταξίδεψαν πολύ πέρα από την Ελλάδα. Σήμερα, πέντε άλμπουμ αργότερα, έχουν ένα διεθνές κοινό, μια σαφώς πιο σύνθετη μουσική προσέγγιση και αρκετή εμπειρία ώστε να γνωρίζουν ότι η επιβίωση ενός συγκροτήματος απαιτεί πολύ περισσότερα από καλές ιδέες.
Μίλησα με τον Γιάννη Βαγενά, ο οποίος θυμάται ότι τα χρόνια από το 2015 μέχρι το 2019 ήταν μια περίοδος συνεχούς ανόδου. Η πραγματική δοκιμασία ήρθε με την πανδημία, όταν οι συναυλίες σταμάτησαν και χρειάστηκε να επανεξετάσουν τον τρόπο λειτουργίας τους. Οι ισορροπίες αποκαταστάθηκαν σταδιακά, αλλά η σημερινή πραγματικότητα είναι αρκετά διαφορετική από εκείνη στην οποία ξεκίνησαν.
Οι ίδιοι πάντως εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το άλμπουμ ως ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό έργο, ακόμη κι αν ο τρόπος που ακούμε μουσική έχει αλλάξει ριζικά. Το V συνεχίζει τη μουσική αφήγηση που άνοιξε με το IV, ενώ η μετάβασή τους από τις αναλογικές στερεοφωνικές ηχογραφήσεις στην πολυκάναλη ψηφιακή παραγωγή αποδείχθηκε μια απροσδόκητα απελευθερωτική εμπειρία. Η προσήλωσή τους στον παλιό ήχο δεν σημαίνει ότι θέλουν να επαναλαμβάνονται. Ο Γιάννης μάλιστα αναφέρει τους King Gizzard & the Lizard Wizard ως παράδειγμα μιας μπάντας που του έδειξε ότι μπορείς να κινηθείς από την techno μέχρι το metal και να παραμείνεις αναγνωρίσιμος.
Στις 24 Οκτωβρίου θα εμφανιστούν στο FLOYD με special guests τους Loud Silence και ο Γιάννης υπολογίζει ότι, όταν όλα έχουν οργανωθεί σωστά, μπορείς να αφήσεις ένα 10% στο δημιουργικό απρόβλεπτο (και αυτό είναι το ποσοστό στο οποίο ποντάρουν για να προκύψει η μαγεία). Άλλωστε, όπως λέει και ο ίδιος, η ψυχεδέλεια παραμένει απαραίτητη σε έναν κόσμο που μοιάζει όλο και περισσότερο με δυστοπία.
Γιάννη, ξεκινήσατε μέσα στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και καταφέρατε να δημιουργήσετε κάτι που ξεπέρασε τα ελληνικά σύνορα. Πώς σας βρίσκει σήμερα η ελληνική πραγματικότητα;
Μας βρίσκει καλά. Υπήρξαν κάποια σκαμπανεβάσματα τα προηγούμενα χρόνια αλλά τώρα διανύουμε μια καλή περίοδο. Όντως ξεκινήσαμε μέσα στην κρίση αλλά από το ’15 έως το ’19 βιώναμε μια συνεχή άνοδο και για εμάς τουλάχιστον ήταν καλά χρόνια. Το μεγάλο χαστούκι για όλους, καλλιτέχνες και μη, ήταν τα χρόνια του Covid, το ’20-’21. Από το ’22 και μετά μας πήρε ένα χρονικό διάστημα να ανακάμψουμε, είχαμε ποντάρει πολλά στη μπάντα και ήταν η χειρότερη χρονική περίοδος γιατί δεν υπήρχαν συναυλίες. Χρειάστηκαν προσαρμογές, συζητήσεις, λύσεις σε προβλήματα και πολύ κατανόηση για να βρούμε τους ρυθμούς μας και να είμαστε σε μια φάση που το πράγμα κυλάει. Το πιο σημαντικό είναι η ομάδα να έχει καλή επικοινωνία και διάθεση, αλλιώς ποιο το νόημα να συνεχίζεις αν δεν σε ευχαριστεί μια κατάσταση; Μουσική παίζεις γιατί σε εκφράζει και σε γεμίζει, κανείς δεν επέλεξε να κάνει ροκ μουσική το 2026 για την ευκολία.
Δεν ζήτησε κανείς από τους καλλιτέχνες να κάνουν σύνθετες γεωπολιτικές αναλύσεις αλλά τι πρεσβεύεις ως καλλιτέχνης αν δεν στέκεσαι δίπλα στους αθώους και στους καταπιεσμένους;
Πόσο εφικτό είναι σήμερα για τέσσερις νέους στην Ελλάδα να νοικιάσουν ένα σπίτι, να αγοράσουν μουσικά όργανα, να διατηρούν έναν χώρο για πρόβες και να αφιερώσουν μερικά χρόνια στη δημιουργία χωρίς να περιμένουν άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα;
Είναι πολλοί οι παράγοντες σε αυτή την ερώτηση. Όταν βγάλαμε το πρώτο μας άλμπουμ οι συνθήκες ήταν πιο ευνοϊκές για τους εξής λόγους. Ήμασταν φοιτητές και είχαμε ελεύθερο χρόνο, μπορούσαμε να επενδύσουμε χρόνο σε κάτι χωρίς να με περιμένουμε άμεσο οικονομικό αποτέλεσμα. Δεύτερον, ο αλγόριθμος στις πλατφόρμες ήταν διαφορετικός, τα άλμπουμ μας διαδόθηκαν οργανικά στο Youtube και τότε δεν είχαμε καν Spotify, ούτε Instagram. Πλέον στα social media ειδικά έχει μειωθεί το οργανικό reach των καλλιτεχνών και δεν είμαστε μπάντα που θα ξεκινήσει να κάνει κωμικά reels για τον αλγόριθμο, ούτε πιστεύω πως αυτό βοηθάει πραγματικά το να μεγαλώσεις το κοινό σου. Τρίτον, το κόστος ζωής, τα ενοίκια, τα έξοδα ενός τουρ είναι μεγαλύτερα ενώ οι αμοιβές των συναυλιών και οι τιμές του merch δεν έχουν ανέβει αναλογικά τόσο. Παρ’ όλα αυτά, εξακολουθούν να αναδεικνύονται νέοι καλλιτέχνες, όλα κάνουν κύκλους και θα ένιωθα μίζερα αν έλεγα ότι δεν έχει νόημα να ακολουθείς τα όνειρα σου. Όλοι αξίζει να ακολουθούν τα όνειρα τους και να βρίσκουν τον τρόπο να τα πετυχαίνουν. Στη δική μας περίπτωση έχουμε κάποιες παράλληλες δραστηριότητες και τις ισορροπούμε με το χρόνο για προσωπική ζωή, οικογένεια, δίνοντας προτεραιότητα στο συγκρότημα και στο όραμα μας.
Παρά το γεγονός ότι η μουσική καταναλώνεται συχνά αποσπασματικά, μέσα από playlists και αλγορίθμους, εσείς επιμένετε στην ιδέα του άλμπουμ ως ολοκληρωμένης εμπειρίας. Είναι αυτή μια συνειδητή αντίσταση στον τρόπο με τον οποίο ακούμε μουσική σήμερα ή απλώς δεν μπορείτε να φανταστείτε τη δημιουργία σας διαφορετικά;
Είμαστε λίγο boomers είναι η αλήθεια. Νομίζω ότι η δική μας γενιά είναι πιο κοντά στις παλιότερες από ό,τι στις νέες, μάθαμε να ακούμε μουσική με μπάντες, δίσκους, ξέραμε τα κομμάτια, τους στίχους, τα μέλη, εντρυφούσαμε στα ακούσματα μας. Και θεωρούμε το album ένα ολοκληρωμένο καλλιτεχνικό έργο, είναι αυτό που έχεις να προσφέρεις σαν καλλιτέχνης, όπως ένας σκηνοθέτης κάνει μια ταινία ανά κάποια χρόνια. Οπότε είναι και τα δύο που είπες, αλλά κυρίως το δεύτερο, πάντα δουλεύουμε με ένα μεγαλύτερο project στο μυαλό.
Σήμερα, που η ίδια η πραγματικότητα μοιάζει συχνά παράλογη και δυστοπική, τι σημαίνει για εσάς ψυχεδέλεια; Είναι μια μορφή απόδρασης από τον κόσμο ή ένας διαφορετικός τρόπος να τον αντιμετωπίσουμε;
Ο Tolkien είχε πει κάτι όμορφο πάνω σε αυτό: αν ήσουν αιχμάλωτος δε θα ήταν χρέος σου να αποδράσεις και να πάρεις μαζί σου όσους περισσότερους μπορείς; Οι ιστορίες, η φαντασία, η μουσική, έχουν φοβερή δύναμη. Είναι εργαλεία και ακόμα και όπλα. Οπότε η ψυχεδέλεια είτε είναι ένα μέσο για ιστορίες, διεύρυνση της αντίληψης μας για τον εαυτό μας και τον κόσμο, είτε απλώς μια όαση για να πάρουμε δυνάμεις και να συνεχίσουμε. Θα μπορούσες να το πεις αυτό και για τη μουσική ή ακόμα και την τέχνη στο σύνολο της.
Υπάρχει κάποιο μουσικό στοιχείο που αρχικά σας φαινόταν εντελώς ξένο προς τους Naxatras, αλλά τελικά άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεστε την ίδια σας τη μουσική;
Η μεγαλύτερη αλλαγή ήταν όταν περάσαμε από τις αναλογικές stereo ηχογραφήσεις των πρώτων τριών δίσκων στις πολυκάναλες ψηφιακές ηχογραφήσεις για το IV. Ήμασταν φανατικοί της ultra retro παραγωγής και καθόρισε τον ήχο μας, μας έδωσε την ταυτότητα μας. Για διάφορους λόγους καταλήξαμε να κάνουμε πιο σύγχρονη παραγωγή στο IV και ήταν απελευθερωτικό, ήταν πολύ λιγότερο «μαζοχιστικό» από τον προηγούμενο τρόπο. Θα θέλαμε όμως να συνδυάσουμε τα δύο στο μέλλον, μια σύγχρονη πολυκάναλη παραγωγή αλλά σε μπομπίνα.
Έχετε χτίσει μια διεθνή παρουσία διατηρώντας σε μεγάλο βαθμό τον DIY χαρακτήρα σας, από τις κυκλοφορίες μέχρι την οπτική ταυτότητα της μπάντας. Yπήρξε κάποια στιγμή που χρειάστηκε να διαλέξετε ανάμεσα σε μια σημαντική επαγγελματική ευκαιρία και στον τρόπο με τον οποίο θέλετε να λειτουργούν οι Naxatras;
Πολλές μικρές τέτοιες στιγμές. Έχουμε έρθει σε επικοινωνία με μεγαλύτερα labels αλλά αποφασίσαμε ότι στο επίπεδο που είμαστε έχει μεγαλύτερο νόημα να διαχειριζόμαστε μόνοι μας τις κυκλοφορίες και το merch μας, να έχουμε πλήρη δημιουργικό έλεγχο και να κάνουμε το πρόγραμμα μας όπως θέλουμε. Αυτό έχει τα θετικά και τα αρνητικά του, υπάρχει ένα κόστος στο να τα κάνεις όλα DIY, αλλά τουλάχιστον μέχρι στιγμής αυτό επιλέγουμε και είμαστε ικανοποιημένοι.
Οφείλουμε να είμαστε δίπλα στον λαό της Παλαιστίνης. Μέσα σε 3 χρόνια έχουν χαθεί 75 χιλιάδες ψυχές, τουλάχιστον 20 χιλιάδες ήταν παιδιά. Είναι αδιανόητο.
Φαντάζομαι είδατε τι έγινε με τον Εντ Σίραν τις τελευταίες ημέρες. Εσείς πώς αντιμετωπίζετε το ζήτημα της δημόσιας τοποθέτησης για τη Γάζα;
Οι μουσικοί αυτοί που παραιτήθηκαν κλήθηκαν να πράξουν με βάση τη συνείδηση τους και έκαναν το σωστό. Δεν ζήτησε κανείς από τους καλλιτέχνες να κάνουν σύνθετες γεωπολιτικές αναλύσεις αλλά τι πρεσβεύεις ως καλλιτέχνης αν δεν στέκεσαι δίπλα στους αθώους και στους καταπιεσμένους; Η τέχνη εκπολιτίζει τον άνθρωπο, αλλιώς δεν έχει πετύχει τον στόχο της. Οφείλουμε να είμαστε δίπλα στον λαό της Παλαιστίνης. Μέσα σε 3 χρόνια έχουν χαθεί 75 χιλιάδες ψυχές, τουλάχιστον 20 χιλιάδες ήταν παιδιά. Είναι αδιανόητο.
Έχετε αισθανθεί ποτέ ότι η επιλογή να μιλήσετε ή να μη μιλήσετε για ένα πολιτικό γεγονός μπορεί να επηρεάσει τις επαγγελματικές σας σχέσεις, τις εμφανίσεις σας ή ακόμη και τη σχέση σας με ένα μέρος του κοινού σας;
Τα τελευταία χρόνια ο δημόσιος διάλογος μοιάζει με ναρκοπέδιο. Τα social media έχουν γίνει ένα πολύ τοξικό περιβάλλον. Όποτε βλέπω σχόλια σε αναρτήσεις μετανιώνω, είναι γεμάτα μισαλλόδοξους και στενόμυαλους ανθρώπους. Το τρελό είναι πως αυτό όλο δημιουργείται τεχνητά, πρόκειται για λαϊκισμό και προπαγάνδα που συντηρείται από bots που σχολιάζουν, ai βίντεο φτιαγμένα για να προκαλέσουν μίσος με σκοπό το κέρδος και έλλειψη παιδείας. Δεν αξίζει να μπεις καν στη διαδικασία πια, είναι πολύ προτιμότερο να ενημερώνεσαι και να κάνεις ουσιαστικό διάλογο με πραγματικούς ανθρώπους, ειδικά διαφορετικών απόψεων γιατί έτσι ζυμώνεται κάτι που έχει νόημα.
Πώς αντιμετωπίζεται σήμερα η ελληνική μουσική δημιουργία στο εξωτερικό; Υπάρχει ακόμη η ανάγκη να αποδείξει μια ελληνική μπάντα ότι μπορεί να σταθεί ισότιμα στη διεθνή σκηνή ή θεωρείτε ότι αυτή η συζήτηση έχει πλέον ξεπεραστεί;
Σίγουρα έχει ξεπεραστεί. Εδώ και χρόνια βλέπεις ελληνικές μπάντες σε μεγάλα φεστιβάλ και πολύ δυνατά show. Η ελληνική σκηνή στη ροκ και τη μέταλ χαίρει μεγάλης εκτίμησης διεθνώς. Σίγουρα είναι δύσκολο να ανταγωνιστείς σε απήχηση μπάντες από αγγλόφωνες χώρες, αλλά έχει ανοίξει το πράγμα και ο κόσμος θέλει να ακούσει διαφορετικά πράγματα.
Πόσο χώρο αφήνετε πλέον στο απρόβλεπτο όταν έχετε να διαχειριστείτε ένα τόσο πολυεπίπεδο ηχητικό και οπτικό αποτέλεσμα;
Είναι πολύ απαιτητικό να μειώσεις τον απρόβλεπτο παράγοντα, νομίζω ότι ποτέ δε γίνεται εντελώς. Αλλά αν τα έχεις κάνει όλα στο έπακρο των δυνατοτήτων σου, μπορείς να αφήσεις ένα 10% στο δημιουργικό απρόβλεπτο, να νιώσεις δηλαδή αρκετά άνετα να φύγεις από το μονοπάτι, επειδή ό,τι και να γίνει όλα τρέχουν ρολόι. Εκεί είναι που μπορεί να προκύψει και η μαγεία.
Ένας καλλιτέχνης οφείλει κάποια στιγμή να προδώσει αυτό που τον έκανε αναγνωρίσιμο για να μπορέσει να εξελιχθεί;
Ανάλογα τον καλλιτέχνη, για παράδειγμα οι Motorhead δεν άλλαξαν ποτέ το χαρακτήρα τους, ενώ ας πούμε οι Pink Floyd, οι Iron Maiden, οι Black Sabbath (φέρνω κάποια πασίγνωστα παραδείγματα) έχουν πολλές φάσεις και ήχους στην καριέρα τους. Έχει σημασία το πώς εκπαιδεύεις το κοινό σου. Για μένα η μεγαλύτερη απελευθέρωση προέκυψε από τους King Gizzard, ήταν σαν να είπαν «δεν έχει σημασία τι κάνεις, μπορείς να κάνεις ό,τι θες και να παραμείνεις ο εαυτός σου». Είτε είναι techno, είτε metal, είτε psych rock, είναι πάντα Gizzard και η διαφορετικότητα αυτή είναι μέρος της ταυτότητας τους, μετά επιλέγει ο κάθε ακροατής τι του κάνει κλικ. Δεν υπάρχει καμία προδοσία αν πιστεύεις στο όραμα σου.
Αν αύριο αποφασίζατε να φτιάξετε έναν δίσκο που δεν θα ακουγόταν καθόλου σαν Naxatras, ποιο θα ήταν το πρώτο πράγμα που θα βγάζατε από τον ήχο σας;
Δυσκολεύομαι να απαντήσω σε αυτή την ερώτηση γιατί δεν έχω καταφέρει να απαντήσω στο τι είναι το στοιχείο που ενώνει τη μουσική μας. Είναι κάτι που δεν μπορείς να εκφράσεις με λέξεις, το σύνολο που δημιουργείται από το κάθε μέλος ξεχωριστά.
Ένα τυράκι πριν τη συναυλία στο Floyd θα μας δώσετε;
Θα πω πως όποιος ήταν πέρυσι στην Τεχνόπολη έχει μια ιδέα για το τι θα παρακολουθήσει, αλλά θα είναι κάτι νέο και πολύ εντυπωσιακό. Πολλοί μουσικοί, χορευτικά performances, μια ψυχεδελική οπτικοακουστική εμπειρία.
