Ο Ilich Ramírez Sánchez, γνωστός παγκοσμίως ως Κάρλος το Τσακάλι, είναι πλέον ένας ηλικιωμένος άνδρας. Το πρόσωπό του έχει γεράσει, η μνήμη του εξασθενεί και ο κόσμος του περιορίζεται σε ένα κελί σε πρώην μοναστήρι που λειτουργεί ως φυλακή υψίστης ασφαλείας στη Γαλλία.
Επαναλαμβάνεται συχνά, δυσκολεύεται να θυμηθεί λεπτομέρειες, όμως ορισμένα ονόματα ανθρώπων που θεωρεί ότι τον πρόδωσαν ή προσέβαλαν την ανδρική του υπόσταση εξακολουθούν να προκαλούν μέσα του την παλιά οργή.
«Θα έπρεπε να είχα σκοτώσει μερικούς ακόμη ανθρώπους», ψιθύρισε ο Κάρλος το Τσακάλι κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης σε ειδικά φυλασσόμενο χώρο επισκεπτών έξω από το Παρίσι.
Ο διαβόητος τρομοκράτης, του οποίου η δράση και ο πολυτελής τρόπος ζωής ενέπνευσαν δεκάδες βιβλία και ταινίες του Hollywood, περνά σήμερα τις μέρες του αναπολώντας τις παλιές του επιχειρήσεις.
Όμως το είδος τρομοκρατίας που τον έκανε διάσημο επιστρέφει και σύμφωνα με ειδικούς, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Δύση γενικότερα δεν είναι επαρκώς προετοιμασμένες.
Η επιστροφή της «τρομοκρατίας με συμβόλαιο»
Η νέα απειλή διαφέρει σημαντικά από εκείνη που εκπροσωπούσε η Al Qaeda.
Δεν βασίζεται κυρίως στην ιδεολογία ή στον θρησκευτικό φανατισμό. Αντίθετα, λειτουργεί με όρους συναλλαγής όπως οι μυστικές επιχειρήσεις βίας που πραγματοποιούνται από εγκληματίες για λογαριασμό κρατών τα οποία θέλουν να πλήξουν γεωπολιτικούς αντιπάλους.
Στη νέα εκδοχή της τρομοκρατίας επί πληρωμή, σύγχρονοι "Carlos" χρησιμοποιούν κρυπτογραφημένες πλατφόρμες επικοινωνίας για να στρατολογηθούν σε αυτό που αναλυτές αποκαλούν "violent gig economy" μια αγορά όπου η βία γίνεται υπηρεσία προς ανάθεση.
Σχεδόν 300 επιχειρήσεις σε όλο τον κόσμο
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει δυτικές υπηρεσίες ασφαλείας, μετά το 2022 όταν η Ρωσία εισέβαλε πλήρως στην Ουκρανία αλλά και μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ το 2023, οι αρχές έχουν εντοπίσει σχεδόν 300 επιχειρήσεις σε Ευρώπη, Ασία και Βόρεια Αμερική.
Οι δράστες θεωρείται ότι στρατολογήθηκαν από ρωσικές ή ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας.
Οι επιθέσεις περιλαμβάνουν εμπρησμούς, βομβιστικές ενέργειες, απόπειρες δολοφονίας δημοσιογράφων, πολιτικών, ακτιβιστών και αντιφρονούντων.
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις ήταν η απόπειρα δολοφονίας της Ιρανής ακτιβίστριας Masih Alinejad στη Νέα Υόρκη. Ο επίδοξος εκτελεστής, ένας Brooklyn pipe fitter και καταδικασμένος δολοφόνος, φέρεται να στρατολογήθηκε από Ιρανό πράκτορα που γνώρισε στη φυλακή.
Οι «αναλώσιμοι» της νέας τρομοκρατίας
Σύμφωνα με στοιχεία του Soufan Center, οργανισμού έρευνας για θέματα ασφαλείας στη Νέα Υόρκη, εγκληματίες αποτελούν πλέον την πλειονότητα των δραστών σε επιθέσεις που συνδέονται με το Ιράν και τη Ρωσία.
Πολλοί από αυτούς χαρακτηρίζονται από ειδικούς ως "disposables" αναλώσιμοι άνθρωποι που μπορούν να προσληφθούν για μερικές εκατοντάδες δολάρια και να εγκαταλειφθούν αν η επιχείρηση αποκαλυφθεί.
Άλλοι όμως είναι πολύ πιο επικίνδυνοι όπως τα μέλη ρωσικών εγκληματικών οργανώσεων, κυβερνοεγκληματίες, διακινητές ναρκωτικών και ανθρώπων.
Όπως ο Carlos στην εποχή της δράσης του, διαθέτουν εμπειρία, όπλα και ικανότητα να λειτουργούν στο περιθώριο.
Το "spook-gangster nexus"
Οι ειδικοί χρησιμοποιούν τον όρο "spook-gangster nexus" για να περιγράψουν τη σύνδεση ανάμεσα στις μυστικές υπηρεσίες και τον εγκληματικό κόσμο.
Το μοντέλο αυτό θυμίζει έντονα τη δράση του Carlos the Jackal.
Ο Ilich Ramírez Sánchez, γεννημένος στη Βενεζουέλα, ήταν μαρξιστής και ξεκίνησε τη δράση του στο πλευρό παλαιστινιακών οργανώσεων.
Αργότερα εξελίχθηκε σε διεθνή μισθοφόρο της τρομοκρατίας, πραγματοποιώντας επιθέσεις σε Ευρώπη και Μέση Ανατολή για διαφορετικούς ισχυρούς πελάτες.
Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1970 είχε γίνει ο πιο διάσημος τρομοκράτης στον κόσμο μια μυστηριώδης φιγούρα που συνδύαζε τη βία με μια ζωή γεμάτη πολυτέλεια, ταξίδια και δημοσιότητα.
Το πλεονέκτημα της άρνησης ευθύνης
Για τα κράτη που χρησιμοποιούν τέτοια δίκτυα, το όφελος είναι ξεκάθαρο.
Οι εγκληματικές ομάδες λειτουργούν σαν μια έτοιμη ιδιωτική δύναμη κρούσης. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν όπλα, πλαστά έγγραφα, κρυπτογραφημένες επικοινωνίες και κρυπτονομίσματα, χωρίς άμεση σύνδεση με την κυβέρνηση που βρίσκεται πίσω από την επιχείρηση.
Η Ρωσία και το Ιράν φαίνεται να εφαρμόζουν μια παρόμοια στρατηγική: να πλήττουν αντιπάλους τους μειώνοντας τον κίνδυνο άμεσων αντιποίνων.
Από τον Κάρλος στα drones και τις κυβερνοεπιθέσεις
Οι σημερινές επιχειρήσεις έχουν μέχρι στιγμής περιορισμένη κλίμακα: στοχευμένες επιθέσεις εναντίον συγκεκριμένων ανθρώπων ή μικρές βομβιστικές ενέργειες.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι το μοντέλο εξελίσσεται.
Οι νέοι «εργολάβοι της βίας» δοκιμάζουν πλέον:
- drones,
- κυβερνοεπιθέσεις,
- εκρηκτικούς μηχανισμούς,
- επιχειρήσεις που οργανώνονται μέσω διαδικτυακών δικτύων.
Μια παλιά απειλή με νέα εργαλεία
Η ιστορία του Κάρλος δείχνει ότι η τρομοκρατία μέσω τρίτων δεν είναι κάτι καινούργιο.
Αυτό που αλλάζει σήμερα είναι η ταχύτητα, η τεχνολογία και η ευκολία με την οποία μπορεί να δημιουργηθεί ένα τέτοιο δίκτυο.
Όπως αναφέρει ανάλυση του Soufan Center, το μοντέλο αυτό είναι "cheap, deniable, decentralized and asymmetric" φθηνό, δύσκολο να αποδοθεί σε συγκεκριμένο δράστη, αποκεντρωμένο και ασύμμετρο.
Ο Κάρλος χρειάστηκε χρόνια για να γίνει σύμβολο του τρόμου.
Σήμερα, ένας επίδοξος διάδοχός του μπορεί να στρατολογηθεί μέσα από μια οθόνη και να μετατραπεί σε εργαλείο μιας κρατικής επιχείρησης πολύ πιο γρήγορα.
Η τρομοκρατία του μέλλοντος ίσως δεν χρειάζεται πλέον ιδεολόγους. Χρειάζεται μόνο ανθρώπους πρόθυμους να κάνουν τη δουλειά έναντι αμοιβής.
Πηγή: Nytimes
