Από ένα ευφυώς σχεδιασμένο σπίτι με προσαρτημένο ξενώνα, μέχρι ένα μικροσκοπικό σπίτι στο Τόκιο που ανοίγει σαν κοχύλι και ένα σπίτι σχεδιασμένο τόσο για γάτες όσο και για ανθρώπους, αυτά είναι 10 καινοτόμα ιαπωνικά κατοικίδια.
Τα πιο ευρηματικά σπίτια της Ιαπωνίας έχουν συνήθως μικρή κλίμακα, αλλά μεγάλες φιλοδοξίες ως προς το τι προσπαθούν να πετύχουν. Οι αρχιτέκτονες εκεί προσφέρουν «την πιο ακριβή και ευρηματική σκέψη για το πώς ζούμε σήμερα», σύμφωνα με τον Φρανσουά-Λικ Ζιραλντό, επιμελητή του βιβλίου A House in Japan: Lessons in Living.
«Αυτό έχει σημασία σήμερα, επειδή μεγάλο μέρος του κόσμου αντιμετωπίζει τα ίδια ερωτήματα με αυτά που η Ιαπωνία διαχειρίζεται εδώ και δεκαετίες», λέει στο BBC. «Πώς μπορούμε να ζούμε καλά με λιγότερο χώρο, λιγότερους πόρους και μεγαλύτερες περιβαλλοντικές πιέσεις».
Υπάρχει επίσης μια παραπλανητική απλότητα στα καλύτερα ιαπωνικά σπίτια. «Αυτό που φαίνεται μίνιμαλ είναι συνήθως το αποτέλεσμα εξαιρετικά προσεκτικών αποφάσεων σχετικά με τις αναλογίες, τα υλικά, το φως και τις ενώσεις των κατασκευών – υπάρχει τεράστια τεχνική δεξιοτεχνία κάτω από αυτό που μοιάζει αβίαστο. Ο καλός σχεδιασμός δεν αφορά το να έχεις περισσότερα, αλλά το να κάνεις αυτό που ήδη υπάρχει να λειτουργεί καλύτερα».
Αυτή είναι η επιλογή μας με 10 ιαπωνικά σπίτια που αντικατοπτρίζουν αυτές τις δεξιότητες και δημιουργούν έξυπνες λύσεις.
1. Love2 House, Τόκιο
«Πόσο χώρο χρειάζεται πραγματικά κάποιος για να ζει καλά;» αναρωτιέται ο αρχιτέκτονας Τάκεσι Χοσάκα για το σπίτι και το γραφείο του, μια μικρή κατοικία στο Τόκιο με επιφάνεια όχι μεγαλύτερη από 10 τετραγωνικά μέτρα. Αυτός ο περιορισμένος χώρος γίνεται η δημιουργική αφετηρία για ένα σπίτι που περιλαμβάνει όλα τα απαραίτητα: μπάνιο, μουσική, φαγητό, μελέτη και περισυλλογή. Το σπίτι χαρακτηρίζεται από δύο ψηλά, καμπύλα κελύφη από σκυρόδεμα που ανοίγουν προς τον ουρανό, επιτρέποντας στο χειμωνιάτικο φως να πλημμυρίζει το εσωτερικό. Μέσα στο σπίτι, κάθε επιφάνεια έχει έναν σκοπό, με ράφια σκαλισμένα στους τοίχους και πάγκους που επεκτείνονται προς τα έξω. Για τον Χοσάκα και τη σύζυγό του, το σπίτι τους περικλείει «το άπειρο των μικρών πραγμάτων».
2. Building Frame House, Τόκιο
Η έννοια του ανοιχτού χώρου αποκτά μια εντελώς νέα διάσταση σε αυτό το σχέδιο. Στο εσωτερικό, ο χώρος διαβίωσης είναι απολύτως ανοιχτός από πάνω μέχρι κάτω. Οι IGArchitects αφαίρεσαν ολόκληρη την έννοια των τοίχων, αντικαθιστώντας τους με αιωρούμενα επίπεδα δαπέδων που λειτουργούν ως δομικά στοιχεία και διαχωρίζουν τις διαφορετικές περιοχές του σπιτιού. Το ζευγάρι που ζει εδώ «έχει μάθει τον ρυθμό του χώρου», λέει ο Ζιραλντό στο BBC. «Με τον οριζόντιο χώρο να είναι τόσο περιορισμένος, οι αρχιτέκτονες δεν έχουν άλλη επιλογή από το να σκέφτονται σε τομή και όχι μόνο σε κάτοψη, ώστε να δημιουργούν νέες μορφές οικιακής κίνησης».
Θυμίζοντας τα έργα του καλλιτέχνη M.C. Escher, οι πλάκες των δαπέδων βρίσκονται σε διαφορετικά ύψη και βάθη, αιωρούνται και αλληλοσυνδέονται, λειτουργώντας ως διαχωριστικά, αποθηκευτικοί χώροι και επιφάνειες χρήσης. Τα παράθυρα από το δάπεδο μέχρι την οροφή επιτρέπουν στο φως να διαχέεται σε όλο το σπίτι, ενώ διακριτά στοιχεία προστατεύουν την ιδιωτικότητα του μπάνιου και του υπνοδωματίου.
3. Tiny Home is Tall, Τόκιο
«Η επάρκεια μπορεί να σχεδιαστεί με αξιοπρέπεια», λέει ο Ζιραλντό. «Στην ουσία, θέτει το ερώτημα: πόσο χώρο χρειαζόμαστε για να ζούμε καλά;» Στη Δύση, το μεγαλύτερο συχνά θεωρείται καλύτερο, όμως στην Ιαπωνία ο σχεδιασμός αναζητά τρόπους να ζει κανείς καλά με λιγότερα. Σε αυτό το οικόπεδο μόλις 30 τετραγωνικών μέτρων, οι αρχιτέκτονες της Kominoru Design δημιούργησαν μια τριώροφη κατοικία.
Ο επάνω όροφος διαθέτει ταράτσα, ενώ στο εσωτερικό μια μπανιέρα είναι τοποθετημένη σε έναν γωνιακό τοίχο και ψηλά παράθυρα στην οροφή επιτρέπουν την κυκλοφορία του αέρα. Δέντρα φυτεμένα πάνω από τις προεξοχές της στέγης, σε έναν υπερυψωμένο κήπο στον δεύτερο όροφο, ενσωματώνουν με δεξιοτεχνία ένα μικρό οικόπεδο σε μια όμορφη κατοικία.
4. Cat House, Καμακούρα
Σε μια χώρα που γερνά δημογραφικά, όπου τα κατοικίδια πλέον ξεπερνούν αριθμητικά τα παιδιά και συχνά λειτουργούν ως μέλη της ευρύτερης οικογένειας, ο αρχιτέκτονας Ταν Γιαμανόουτσι σχεδίασε ένα σπίτι από την οπτική των δύο γατών του, μαζί με τη σύζυγό του και τον ίδιο. Η επιλογή αυτή οδήγησε σε μια ριζοσπαστική, ισότιμη κατοικία.
Στο κέντρο του σπιτιού βρίσκεται μια σπειροειδής σκάλα με 23 επίπεδα, σχεδιασμένα σύμφωνα με το βήμα μιας γάτας. Όπως τα κλαδιά ενός δέντρου, το υπνοδωμάτιο, το στούντιο, η κουζίνα, η τραπεζαρία και το μπάνιο ξεκινούν από τη σκάλα, δημιουργώντας έναν παιχνιδιάρικο και ισότιμο χώρο για γάτες και ανθρώπους.
5. Pale Veil, Τόκιο
Χτισμένο στη συμβολή ενός μεγάλου δρόμου και μιας σιδηροδρομικής γραμμής, αυτό το διαμέρισμα βασίζεται στη δημιουργική φαντασία – θεμελιώδες στοιχείο του ιαπωνικού σχεδιασμού – για να δημιουργήσει ένα ήρεμο και ευρύχωρο σπίτι. Ο σχεδιασμός βασίζεται στην έννοια του engawa, του μεταβατικού χώρου ανάμεσα στο εξωτερικό και το εσωτερικό.
Ένα μπαλκόνι 40 τετραγωνικών μέτρων λειτουργεί ως engawa, ενώ ένα «πεταλοειδές shoji» (παραδοσιακό διαχωριστικό δωματίου), κατασκευασμένο από δύο στρώσεις ημιδιαφανούς υφάσματος με μεταλλικούς σωλήνες, προσαρμόζεται στο φως και επεκτείνεται ώστε να φιλτράρει την έντονη καλοκαιρινή ακτινοβολία.
6. Hut and Tower House, Τόκιο
Θυμίζοντας μια στοίβα από έξυπνα συναρμολογημένα κομμάτια Lego, αυτή η παιχνιδιάρικη οικογενειακή κατοικία βρίσκεται στα πίσω στενά της περιοχής Μέγκουρο του Τόκιο, σε έναν πολυσύχναστο εμπορικό δρόμο. Σχεδιασμένη από τους αρχιτέκτονες Onishimaki + Hyakudauki, αποτελείται από μια σειρά στοιβαγμένων κύβων. Ένα παράρτημα – η «καλύβα» (hut) – προεξέχει από τον κύριο πύργο και, χάρη στην εγγύτητά του με τον δρόμο, λειτουργεί είτε ως δωμάτιο φιλοξενίας είτε ως στούντιο.
Πίσω από αυτόν, ένας πύργος από κύβους υψώνεται και μετατρέπεται σε μια πενταώροφη κατοικία. Μια σπειροειδής σκάλα ξεκινά από το ισόγειο και ανεβαίνει μέσα από τα υπνοδωμάτια, τον χώρο καθιστικού και τον χώρο παιχνιδιού στην κορυφή. Μια εξωτερική σκάλα συνδέει το σπίτι με ένα ντους στον δεύτερο όροφο.
7. Tokyo Blue Apartment, Τόκιο
«Αυτό το διαμέρισμα δεν είναι μια εξατομικευμένη, αυτόνομη κατοικία, αλλά ένα τυπικό διαμέρισμα 3LDK της δεκαετίας του 1970 που μετατράπηκε σε κάτι ριζοσπαστικό», λέει ο Ζιραλντό στο BBC. Το ακρωνύμιο LDK – που σημαίνει καθιστικό (living), τραπεζαρία (dining) και κουζίνα (kitchen) – περιγράφει τη διάταξη ανοιχτού χώρου που έγινε πρότυπο στην Ιαπωνία κατά την περίοδο της μεταπολεμικής αστικοποίησης, με τον αριθμό να δηλώνει τα υπνοδωμάτια.
Τα διαμερίσματα αυτά, μαζικά κατασκευασμένα για το εργατικό δυναμικό των ταχέως αναπτυσσόμενων πόλεων, είναι παντού και συχνά μοιάζουν απρόσωπα. Το σχεδιαστικό γραφείο Roovice δημιουργεί προσωπικότητα και διαχωρισμό χώρων χρησιμοποιώντας χρώμα, εμφανές σκυρόδεμα, ευέλικτο φωτισμό, ειδικά κατασκευασμένους αποθηκευτικούς χώρους και μια λωρίδα δαπέδου σε μπλε του κοβαλτίου. «Ο κανόνας στους ιαπωνικούς εσωτερικούς χώρους βασίζεται στα υλικά και όχι στο χρώμα», εξηγεί ο Ζιραλντό. «Εδώ, το χρώμα λειτουργεί δομικά και όχι διακοσμητικά – οργανώνει την κίνηση, συνδέει τα δωμάτια και μετατρέπει μια τυπική μονάδα κατοικίας σε κάτι προσωπικό».
8. House with Membrane Roof, Τόκιο
Η ευρηματική σκέψη βρίσκεται πίσω από αυτή την κατοικία, η οποία ήταν περικυκλωμένη από τρεις πλευρές σε μια πυκνοκατοικημένη περιοχή του Τόκιο. Θέλοντας να αυξήσουν το φυσικό φως, οι Yuko Nagayama & Associates μαζί με τους Shohei Yoshida + Associates στράφηκαν προς τα πάνω αναζητώντας λύσεις. Ανάρτησαν μια διπλή υφασμάτινη στέγη σε καμπύλη αλυσοειδούς μορφής (catenary curve), η οποία λειτουργεί ουσιαστικά σαν μια μεγάλη στέγη-οθόνη τύπου shoji. Η παραδοσιακή ιαπωνική αρχιτεκτονική βασιζόταν στο διάχυτο φως», λέει ο Ζιραλντό. «Εδώ αυτή η ιδέα μεγάλωσε και εφαρμόστηκε σε μια ολόκληρη στέγη, η οποία φωτίζει, αερίζει και μονώνει τον χώρο, ενώ δέντρα αναπτύσσονται μέσα από το αίθριο που βρίσκεται από κάτω.
9. Symbiotic House, Καρουιζάβα
Χτισμένο πάνω στην ιαπωνική έννοια kyōsei, δηλαδή της συμβίωσης ή της συνέργειας, αυτό το σπίτι, σχεδιασμένο από το READ & Architects, συνδέει δύο κτίρια μέσω ενός γυάλινου διαδρόμου. Σχεδιασμένο για ένα ζευγάρι που μόλις συνταξιοδοτήθηκε, το ένα τμήμα περιλαμβάνει τον κύριο χώρο διαβίωσης και το υπνοδωμάτιο του ζευγαριού, ενώ το άλλο προσφέρει χώρο φιλοξενίας – με τη δυνατότητα στο μέλλον να φιλοξενήσει έναν φροντιστή που θα μένει μαζί τους.
«Στην Ιαπωνία, μία από τις γηραιότερες κοινωνίες στον κόσμο, η αρχιτεκτονική έχει μάθει να προβλέπει την ανάγκη για φροντίδα αντί να αντιδρά όταν αυτή εμφανιστεί», λέει ο Ζιραλντό στο BBC. Στους πρόποδες του όρους Ασάμα, κήποι από ηφαιστειακή πέτρα και έλατα περιβάλλουν την κατοικία, αντικατοπτρίζοντας τα δάση της Καρουιζάβα που απλώνονται πέρα από τα παράθυρα.
10. Blurring Boundaries, Καβασάκι
Αυτή η οικογενειακή κατοικία επανασχεδιάστηκε από το αρχιτεκτονικό γραφείο Taichi Mitsuya & Associates ως μια επέκταση της ίδιας της πόλης. Προσεκτικά ενσωματωμένο στη γειτονιά της Καβασάκι, με τους στενούς δρόμους και τα κανάλια της, το σπίτι είναι ανοιχτό στο φως, τον αέρα και τους αστικούς ρυθμούς γύρω του, διατηρώντας παράλληλα την αίσθηση της ιδιωτικότητας.
Ένα κενό ύψους περίπου 9 μέτρων, με φεγγίτη και δάπεδο από μεταλλικό πλέγμα, πλημμυρίζει το εσωτερικό με μια ατμόσφαιρα που θυμίζει θερμοκήπιο. Για την τετραμελή οικογένεια που ζει εκεί, τα συρόμενα χωρίσματα θολώνουν έξυπνα τα όρια ανάμεσα στη ζωή μέσα και έξω από το σπίτι. Στο κάτω επίπεδο υπάρχει μια ευάερη βεράντα, ενώ πάνω βρίσκεται ένας κήπος-ταράτσα.
Πηγή: BBC
