Πόσα κερδίζουν οι οφειλέτες από τα νέα μέτρα-ανάσα: 120 δόσεις για τα συσσωρευμένα χρέη και «ασπίδα» απέναντι στους servicers - Αναλυτικά παραδείγματα

Νέο πλαίσιο για το ιδιωτικό χρέος και τη λειτουργία των servicers φέρνει το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, με συνολικά 16 παρεμβάσεις που ενισχύουν την προστασία των οφειλετών και αυστηροποιούν την εποπτεία των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων.

Οκτώ από τα μέτρα αφορούν άμεσα τους οφειλέτες και άλλα οκτώ τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και τον έλεγχο των servicers. Στις βασικές αλλαγές περιλαμβάνονται δεσμευτικές προθεσμίες στις διμερείς ρυθμίσεις, ανώτατο όριο 15% στην προκαταβολή και συγκεκριμένες κυρώσεις όταν παραβιάζονται τα δικαιώματα των δανειοληπτών.

Απάντηση μέσα σε τρεις μήνες και ολοκλήρωση σε έξι

Θεσπίζεται νέα, αυτοτελής και τυποποιημένη διαδικασία διμερούς ρύθμισης, η οποία αντικαθιστά τον Κώδικα Δεοντολογίας. Ο οφειλέτης θα υποβάλλει αίτηση μαζί με πλήρη φάκελο και ο πιστωτής θα είναι υποχρεωμένος να απαντήσει μέσα σε τρεις μήνες.

Η απάντηση θα πρέπει είτε να περιλαμβάνει πρόταση βιώσιμης ρύθμισης είτε τεκμηριωμένη και έγγραφη αιτιολόγηση της απόρριψης. Ο οφειλέτης θα διαθέτει έναν μήνα για να απαντήσει και ολόκληρη η διαδικασία θα πρέπει να ολοκληρώνεται το αργότερο μέσα σε έξι μήνες.

Υποχρεωτική πρόταση πριν από τον πλειστηριασμό

Τρεις μήνες πριν από έναν πλειστηριασμό, ο πιστωτής θα υποχρεούται πλέον να καταθέτει πραγματική και τεκμηριωμένη πρόταση ρύθμισης. Δεν θα αρκεί μία γενική ή τυπική πρόταση. Θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη η πραγματική δυνατότητα αποπληρωμής, το εισόδημα και η περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Η πρόταση θα περιλαμβάνει συγκεκριμένα και τυποποιημένα στοιχεία, ώστε ο οφειλέτης να γνωρίζει με σαφήνεια τι ακριβώς του προτείνεται και με ποια δεδομένα έχει διαμορφωθεί.

Υποχρεωτική αιτιολόγηση και εναλλακτικές λύσεις

Αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο θα γίνεται η διμερής διαπραγμάτευση. Κάθε πρόταση θα πρέπει να είναι έγγραφη, βιώσιμη και τεκμηριωμένη, με σαφή αναφορά στο εισόδημα και στη συνολική περιουσία του οφειλέτη.

Εφόσον υπάρχουν δύο εφικτές εναλλακτικές λύσεις, θα πρέπει να παρουσιάζονται και οι δύο, ώστε ο οφειλέτης να μπορεί να επιλέξει. Αν το αίτημα για ρύθμιση απορριφθεί, ο πιστωτής θα πρέπει να αιτιολογήσει εγγράφως την απόφασή του. Παράλληλα, προβλέπεται δυνατότητα διαμεσολάβησης μέσω του Ελληνικού Χρηματοοικονομικού Μεσολαβητή. Με απόφαση της Τράπεζας της Ελλάδος θα προσδιοριστούν και οι ελάχιστες πληροφορίες που θα πρέπει υποχρεωτικά να περιλαμβάνει κάθε πρόταση ρύθμισης.

Πλαφόν 15% στην προκαταβολή

Για πρώτη φορά μπαίνει ανώτατο όριο στην προκαταβολή που μπορεί να ζητήσει πιστωτής για απευθείας διμερή ρύθμιση. Η προκαταβολή δεν θα μπορεί να υπερβαίνει το 15% της συνολικής οφειλής. Μέχρι σήμερα, το ποσό μπορούσε να αποτελεί αντικείμενο ελεύθερης διαπραγμάτευσης και σε ορισμένες περιπτώσεις έφτανε ακόμη και στο 30%, 40% ή 50%. Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό ισχύει ήδη πλαφόν 10%, ενώ πλέον στις απευθείας διμερείς ρυθμίσεις θεσπίζεται όριο 15%.

Διαβάστε ακόμα

Νέα ρύθμιση οφειλών: Ποιοι κερδίζουν έως 120 δόσεις και τι αλλάζει για τους servicers

Ισχυρότερη προστασία για τον συνεπή οφειλέτη

Νέο δίχτυ προστασίας προβλέπεται για όσους έχουν ενεργή ρύθμιση και την τηρούν κανονικά. Όσο ο οφειλέτης είναι συνεπής, δεν θα μπορεί να βρίσκεται αντιμέτωπος με καταγγελία της ρύθμισης, διαταγή πληρωμής, κατάσχεση ή συνέχιση πλειστηριασμού. Η ίδια προστασία θα ισχύει και στην περίπτωση κατά την οποία μια δόση δεν πληρώθηκε επειδή ο πιστωτής ή ο servicer δεν έδωσε εγκαίρως τα στοιχεία που ήταν απαραίτητα για την καταβολή της.

Εάν παραβιαστούν οι κανόνες, η σχετική πράξη θα είναι αυτοδικαίως άκυρη.

Παράλληλα:

• ο οφειλέτης θα πιστώνεται με ποσό ίσο με πέντε μηνιαίες δόσεις,

• η ρύθμιση θα παρατείνεται για πέντε μήνες χωρίς πρόσθετη επιβάρυνση,

• θα αποκαθίστανται οι συνέπειες της παράνομης ενέργειας,

• θα επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο από 50.000 έως 500.000 ευρώ,

• σε περίπτωση επανάληψης θα ενεργοποιούνται αυξημένες εποπτικές συνέπειες.

Αν δεν δοθούν στοιχεία σε 45 ημέρες, «παγώνουν» οι τόκοι

Κατοχυρώνεται ρητά το δικαίωμα του οφειλέτη να ζητά δωρεάν πλήρη και αναλυτική εικόνα του χρέους του. Θα μπορεί να λαμβάνει τις συμβάσεις και τις τροποποιήσεις τους, ολόκληρο το ιστορικό πληρωμών, τον τρόπο υπολογισμού του επιτοκίου, καθώς και αναλυτική εικόνα για κεφάλαιο, τόκους, προμήθειες και κάθε άλλη επιβάρυνση.

Τα στοιχεία θα πρέπει να δίνονται το αργότερο μέσα σε 45 ημέρες, εφόσον δεν είναι ήδη διαθέσιμα μέσω του συστήματος προσωποποιημένης πληροφόρησης. Εάν η προθεσμία παρέλθει χωρίς να δοθούν όλα τα απαιτούμενα στοιχεία, η τοκοφορία της οφειλής θα αναστέλλεται έως ότου αυτά παρασχεθούν πλήρως.

Φρένο στη διαρκή διόγκωση των χρεών

Επανέρχεται, χωρίς προθεσμία υποβολής αίτησης, η προστατευτική ρύθμιση του άρθρου 39 του ν. 3259/2004. Για δάνεια και πιστώσεις που βρίσκονται σε καθυστέρηση τουλάχιστον 90 ημερών θα υπάρχει σαφές ανώτατο όριο στη συνολική ληξιπρόθεσμη οφειλή. Τράπεζες και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων θα είναι υποχρεωμένες να αναπροσαρμόζουν ανάλογα τις απαιτήσεις τους, ώστε ένα χρέος να μην αυξάνεται επ’ αόριστον από τόκους και επιβαρύνσεις.

Διευρύνεται η έννοια του ευάλωτου οφειλέτη

Επεκτείνονται τα δικαιώματα που ισχύουν για τα άτομα με αναπηρία και στους γονείς ή νόμιμους φροντιστές εξαρτώμενων παιδιών με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας 67% και άνω. Η ρύθμιση ακολουθεί επιστολή της Ένωσης Σπανίων Ασθενών Ελλάδος της 11ης Σεπτεμβρίου 2026 και επεκτείνει, με τα ίδια κριτήρια, τον χαρακτηρισμό του ευάλωτου οφειλέτη στις συγκεκριμένες οικογένειες.

Οκτώ νέοι κανόνες για τους servicers

Το δεύτερο σκέλος του πακέτου αφορά τον τρόπο λειτουργίας και ελέγχου των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων. Οι servicers θα υποχρεώνονται να δίνουν περισσότερα στοιχεία για τη δραστηριότητά τους, τα χαρτοφυλάκια που διαχειρίζονται και τα αποτελέσματά τους, ενώ παράλληλα αυξάνονται οι έλεγχοι και ενισχύονται οι κυρώσεις.

Στη δημοσιότητα οικονομικά στοιχεία και εταιρική διακυβέρνηση

Οι εταιρείες διαχείρισης θα πρέπει πλέον να δημοσιοποιούν σε ετήσια βάση στοιχεία για τα οικονομικά τους μεγέθη και τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η εταιρική τους διακυβέρνηση.

Διαφάνεια στα χαρτοφυλάκια

Θα δημοσιοποιούνται στοιχεία και για τα χαρτοφυλάκια απαιτήσεων που βρίσκονται υπό διαχείριση, καθώς και για τα αποτελέσματα της διαχείρισής τους. Με τον τρόπο αυτό θα υπάρχει πιο σαφής εικόνα για το εύρος και την αποτελεσματικότητα της δραστηριότητας κάθε εταιρείας.

Δημοσιοποίηση των παραπόνων των δανειοληπτών

Οι servicers θα πρέπει να δημοσιοποιούν και στοιχεία σχετικά με τα παράπονα των δανειοληπτών, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο αυτά αντιμετωπίζονται. Στόχος είναι η εξυπηρέτηση των οφειλετών να αποτελέσει πεδίο με σαφή λογοδοσία.

Ετήσιο στρατηγικό σχέδιο στην Τράπεζα της Ελλάδος

Κάθε servicer θα υποβάλλει ετησίως στην Τράπεζα της Ελλάδος αναλυτικό στρατηγικό σχέδιο για τη διαχείριση των απαιτήσεων. Το σχέδιο θα περιλαμβάνει προβλέψεις εισπράξεων, στρατηγική ανά κατηγορία απαίτησης, διαθέσιμους πόρους, κόστος, κινδύνους και συγκεκριμένους δείκτες απόδοσης. Με τον τρόπο αυτό η εποπτεία θα επεκτείνεται και στον σχεδιασμό της διαχείρισης των απαιτήσεων και όχι μόνο στον εκ των υστέρων έλεγχο.

Υπόλογος ο servicer στις πωλήσεις δανείων

Σε όλες τις πωλήσεις απαιτήσεων στη δευτερογενή αγορά θα καθίσταται υποχρεωτική η μεσολάβηση διαχειριστή πιστώσεων. Ο servicer θα έχει έτσι ευθύνη για ολόκληρη τη διαδικασία, μεταξύ άλλων και για τη συνεκτίμηση της αποτίμησης του δανείου κατά την αξιολόγηση των προσφορών.

Ανεξάρτητος έλεγχος όταν υπάρχει εγγύηση του Δημοσίου

Οι servicers που διαχειρίζονται τιτλοποιήσεις οι οποίες συνδέονται με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου θα υπόκεινται σε ανεξάρτητο ετήσιο διαχειριστικό έλεγχο. Ο έλεγχος θα αφορά, μεταξύ άλλων, τις αμοιβές και τα έξοδα τόσο του ίδιου του διαχειριστή όσο και των υπόλοιπων εμπλεκόμενων προσώπων. Περίληψη των πορισμάτων θα δημοσιοποιείται και η πλήρης έκθεση θα διαβιβάζεται στις αρμόδιες αρχές και στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Αυστηρότερες και δημόσιες κυρώσεις

Ενισχύεται το πλαίσιο κυρώσεων που μπορεί να επιβάλλει η Τράπεζα της Ελλάδος για παραβάσεις των νέων υποχρεώσεων. Παράλληλα, οι κυρώσεις θα δημοσιοποιούνται, ώστε η παράβαση να έχει όχι μόνο οικονομικές και εποπτικές αλλά και δημόσιες συνέπειες.

Μεγαλύτερη εποπτεία από το ΥΠΕΘΟ

Τέλος, αναγνωρίζεται ρητά η εποπτική αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών για τα στοιχεία που οι servicers υποχρεούνται να δημοσιεύουν στην Ηλεκτρονική Πλατφόρμα Μη Εξυπηρετούμενων Δανείων. Η εποπτεία αφορά κυρίως πληροφορίες για συναλλαγές μη εξυπηρετούμενων δανείων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή πρόκειται να πραγματοποιηθούν.

Αριθμητικά παραδείγματα νέων ρυθμίσεων για servicers 

Υποθετικά σενάρια «πριν – μετά» για οφειλέτες 

Σκοπός του σημειώματος είναι να αποτυπώσει με αριθμητικά, υποθετικά σενάρια την πρακτική διαφορά που δημιουργούν οι προτεινόμενες νέες ρυθμίσεις. Τα ποσά, εισοδήματα και λοιπά στοιχεία είναι ενδεικτικά. Όπου χρησιμοποιείται επιτόκιο ή άλλο αριθμητικό δεδομένο που δεν ορίζεται στο κείμενο, πρόκειται ρητά για υπόθεση του παραδείγματος. 

1. Προκαταβολή κατά τη διμερή ρύθμιση 

Βάση: οφειλή €100.000. Το ισχύον πλαίσιο, σύμφωνα με το κείμενο, αφήνει την προκαταβολή στη διαπραγμάτευση των μερών, ενώ έχουν αναφερθεί απαιτήσεις άνω του 30% και έως 50%. Η νέα ρύθμιση θέτει ανώτατο όριο 15%. 

Πρακτικά: ο οφειλέτης που μπορεί να διαθέσει €15.000 αλλά όχι €40.000 δεν αποκλείεται πλέον από τη συμφωνία μόνο λόγω του ύψους της προκαταβολής. 

2. Προκαταβολή 50% σε οφειλή €200.000 

Το παράδειγμα δείχνει τη μέγιστη διαφορά όταν μια υποθετική προκαταβολή 50% αντικαθίσταται από το νέο ανώτατο όριο 15%. Το όριο μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερο σε τεκμηριωμένη ιδιαίτερη οικονομική δυσχέρεια ή όταν συντρέχουν κοινωνικά κριτήρια/ειδικά προβλήματα υγείας. 

3. Αίτηση ρύθμισης και δεσμευτικές προθεσμίες 

Υποθετικός οφειλέτης με οφειλή €80.000 υποβάλλει πλήρη φάκελο την 1η Ιανουαρίου. 

Εάν ο πιστωτής υπερβεί την τρίμηνη προθεσμία, το νέο πλαίσιο προβλέπει αυτοδίκαιη καταγραφή της παράβασης, αναστολή εκτοκισμού και κεφαλαιοποίησης τόκων και ενημέρωση της Τράπεζας της Ελλάδος. 

4. Ενεργή ρύθμιση – ο servicer δεν παρέχει στοιχεία πληρωμής 

Υποθετική ρύθμιση €60.000 με μηνιαία δόση €600. Ο οφειλέτης είναι συνεπής (πχ αποδέχτηκε τον εξωδικαστικό μηχανισμό), αλλά δεν μπορεί να καταβάλει τη δόση επειδή ο πιστωτής/servicer δεν έχει χορηγήσει τα αναγκαία στοιχεία για την εξυπηρέτηση της ρύθμισης. Ή καταβάλλει κανονικά τη δόση του και παρόλα αυτά λαμβάνει καταγγελία της σύμβασης του ή διαταγή πληρωμής ή κατάσχεση.  

Άρα, με μηνιαία δόση €600, το προβλεπόμενο ποσό πίστωσης υπέρ του οφειλέτη ανέρχεται σε €3.000 (5 × €600), ενώ η ρύθμιση παρατείνεται κατά 5 μήνες. 

6. Αίτημα για πλήρη εικόνα οφειλής 

Υποθετική οφειλή €120.000. Ο οφειλέτης ζητά σύμβαση και τροποποιήσεις, ιστορικό καταβολών, κεφάλαιο, τόκους, επιτόκιο, προμήθειες και λοιπές επιβαρύνσεις. 

Η νέα ρύθμιση συνεπώς μετατρέπει την ενημέρωση σε συγκεκριμένη διαδικασία με σαφή χρονικό ορίζοντα και οικονομική συνέπεια για τη μη συμμόρφωση. 

7. Γονέας/νόμιμος φροντιστής εξαρτώμενου τέκνου με αναπηρία 67%+ 

Παράδειγμα: Έστω ετήσιο εισόδημα γονέων ΑμεΑ €21.000, περιουσιακά στοιχεία 270.000 ευρώ  και εξαρτώμενο τέκνο με πιστοποιημένη αναπηρία 70%. 

8. Συνδυαστικό σενάριο – από την αίτηση μέχρι τη ρύθμιση 

Οφειλέτης έχει οφειλή €150.000 και διαθέτει περίπου €20.000. Για το παράδειγμα υποθέτουμε ότι ο πιστωτής ζητούσε αρχικά προκαταβολή 40%. 

9. Παράδειγμα προστασίας της κύριας κατοικίας μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού 

Παράδειγμα: Οφειλέτης με συνολικές οφειλές € 300.000 και κύρια κατοικία αξίας € 150.000 υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού στην οποία δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας € 50.000. 

Βήματα οφειλέτη σύμφωνα με τη νέα διαδικασία 

1. Υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού, δηλώνοντας ότι επιθυμεί να ενταχθεί στο πρόγραμμα προστασίας κύριας κατοικίας. 
2. Η πλατφόρμα διαχωρίζει αυτόματα την κύρια κατοικία αξίας € 150.000 από τα υπόλοιπα ακίνητα. 
3. Η ένταξη στη ρύθμιση συνεπάγεται ότι συναινεί στη ρευστοποίηση των λοιπών ακινήτων αξίας € 50.000.
4. Προκύπτει ρύθμιση μόνο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας. 

Βήμα 1 — Υπολογισμός νέας οφειλής (με βάση μόνο την κύρια κατοικία) 

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, η ρύθμιση βασίζεται αποκλειστικά στην αξία της κύριας κατοικίας: 

Νέα βάση υπολογισμού = € 150.000 

Οι πιστωτές υποχρεούνται να προτείνουν ρύθμιση που: 

• διασώζει την κύρια κατοικία 

• ρευστοποιεί τα λοιπά ακίνητα 

• μειώνει την οφειλή σε βιώσιμο επίπεδο 

Διαγραφή οφειλής: 

Αρχική οφειλή:                         300.000 € 

Αξία λοιπών ακινήτων:              50.000 € (ρευστοποίηση) 

Διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο:150.000 €.  

Ικανοποίηση πιστωτών από τη ρευστοποίηση λοιπών ακινήτων: 50.000 € 

Οφειλή προς ρύθμιση:              150.000 € 

Βήμα 2 — Νέα μηνιαία δόση 

Η νέα οφειλή προς ρύθμιση ύψους 150.000 € ρυθμίζεται σε μέχρι 35 έτη (ανάλογα με την εισοδηματική κατάσταση του οφειλέτη) 

Βήμα 3 — Προστασία της κύριας κατοικίας 

Με την υπογραφή της σύμβασης: 

• Απαγορεύεται ο πλειστηριασμός της κύριας κατοικίας από τους πιστωτές που ρυθμίζονται μέσω εξωδικαστικού (τράπεζες/servicers/δημόσιο/φορείς κοινωνικής ασφάλισης) 

• Η σύμβαση έχει ισχύ εκτελεστού τίτλου 

• Ο οφειλέτης προστατεύεται μόνιμα, εφόσον τηρεί τη ρύθμιση 

Με το νέο πλαίσιο: 

• Ο οφειλέτης σώζει το σπίτι του 

• Η οφειλή μειώνεται στο μισό της αρχικής από € 300.000 σε € 150.000 

• Οι δόσεις γίνονται βιώσιμες 

• Η διαδικασία είναι συναινετική και γρήγορη 

Η διαγραφή που προκύπτει από τον αλγόριθμο δεν σημαίνει άφεση χρέους και διαγραφή αλλά γίνεται από τον αλγόριθμο αυτόματα για να προκύψει βιώσιμη δόση.    

Από τον αλγόριθμο δηλαδή γίνεται ένας υπολογισμός οφειλών με βάση την αξία της κύριας κατοικίας του οφειλέτη προκειμένου να δώσει χαμηλότερες και βιώσιμες δόσεις για τον οφειλέτη και να προστατεύσει την κύρια κατοικία. Οι πιστωτές ανακτούν τις οφειλές και ικανοποιούνται, μέσω της ρευστοποίησης των λοιπών ακινήτων.  

Άρα αν το σύνολο της περιουσίας είναι μεγαλύτερο, δεν θα γίνει κούρεμα στην οφειλή.   

Έτσι, στο ίδιο παράδειγμα, οφειλέτης με συνολικές οφειλές € 300.000 και κύρια κατοικία αξίας € 150.000 υποβάλλει αίτηση στην πλατφόρμα του Εξωδικαστικού στην οποία δηλώνει ότι επιθυμεί να προστατεύσει αποκλειστικά την κύρια κατοικία του, συναινώντας παράλληλα στη ρευστοποίηση των υπόλοιπων ακινήτων του, συνολικής αξίας € 160.000. 

Η δόση για να είναι βιώσιμη θα υπολογιστεί από τον αλγόριθμο με βάση την αξία της κύριας κατοικίας € 150.000.  

Αυτό δεν σημαίνει ότι θα διαγραφούν οι υπόλοιπες οφειλές του οφειλέτη (ύψους €150.000)  προς τους πιστωτές. Το υπόλοιπο των οφειλών προς τους πιστωτές θα ικανοποιηθεί από την υπόλοιπη περιουσία του ύψους 160.000 (αξία περιουσίας μεγαλύτερη των οφειλών) μέσω της διαδικασίας της εκποίησης και δεν θα γίνει κούρεμα στην οφειλή. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι οι πιστωτές θα εισπράξουν το υπερβάλλον καθώς η ικανοποίηση εκτείνεται έως το συνολικό ύψος οφειλής (300.000 €).