Ένα νέο βιβλίο έρχεται να ανατρέψει τον μύθο των υπεραιωνόβιων. Στο Morbid: Debunking Modern Longevity Science, ο Saul Justin Newman, ερευνητής στο Institute of Population Ageing του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, στρέφεται εναντίον πολλών από όσα θεωρούμε δεδομένα για τους υπεραιωνόβιους, τις Blue Zones και τα «μυστικά» της μακροζωίας.
«Υπάρχει μια «ιδιαίτερη» θέση στην κόλαση για τους γιατρούς που εκμεταλλεύονται την αυθεντία, το κύρος και την ιατρική τους εκπαίδευση για να κερδοσκοπούν πάνω στον φόβο και την ευπιστία του κοινού. Κάθε φορά που βλέπω έναν γιατρό να διαφημίζει ελιξίρια που υπόσχονται νεανική ζωντάνια, μηρούς χωρίς κυτταρίτιδα ή θαυματουργές θεραπείες, μου έρχεται να του βγάλω τα μάτια. Στην καλύτερη περίπτωση, αυτοί οι «γιατροί» έχουν επιλέξει να γεμίζουν τις τσέπες τους αντί να βοηθούν τους άλλους. Στη χειρότερη, όπως συνέβη με τους αρνητές της Covid και τους αντιεμβολιαστές, είναι επικίνδυνοι, κάτι που είδα με τα ίδια μου τα μάτια στα νοσοκομεία το 2021, όταν ανεμβολίαστοι ασθενείς υπέκυπταν στη νόσο», υποστηρίζει η Rachel Clarke του Guardian.
Πουθενά αλλού η ανθρώπινη ελπίδα δεν εμπορευματοποιείται τόσο αδίστακτα, όσο στη βιομηχανία αντιγήρανσης. Η αναπόφευκτη μοίρα μας «η φθορά και ο θάνατος», μας καθιστά εύκολους στόχους εκμετάλλευσης. Ποιος δεν θα ήθελε να παίρνει ένα χάπι ή να συνδέεται σε μια ενδοφλέβια έγχυση που, μόνο με 99,99 λίρες τον μήνα, θα καθυστερούσε μαγικά τη στιγμή που θα αρχίσουμε να μοιάζουμε στους παππούδες και τις γιαγιάδες μας;
Στο βιβλίο Morbid, ο πρωτοεμφανιζόμενος συγγραφέας Saul Justin Newman, ερευνητής στο Ινστιτούτο Γήρανσης του Πληθυσμού του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, γκρεμίζει ολόκληρο αυτό το σαθρό οικοδόμημα. Το βασικό του επιχείρημα είναι ότι ο φόβος μας για την αδυναμία και τον θάνατο «δημιούργησε ένα άνοιγμα για κάθε λογής ατασθαλίες στην επιστήμη της γήρανσης, έναν τομέα έρευνας που, όπως υποστηρίζει, είναι γεμάτος από παραπλανητικούς ισχυρισμούς, λανθασμένες παραδοχές και απροκάλυπτη απάτη. Ο γηραιότερος άνθρωπος στον κόσμο είναι ψεύτικος, εκατοντάδες χιλιάδες από τους γηραιότερους ανθρώπους του πλανήτη είναι στην πραγματικότητα νεκροί και πέντε δεκαετίες έρευνας για την ανθρώπινη μακροζωία είναι ουσιαστικά άνευ αξίας.
Πρόκειται για εντυπωσιακές κατηγορίες, ιδίως όταν προέρχονται από κάποιον του οποίου η σελίδα συγγραφέα στο Amazon μοιάζει να γράφτηκε με διάθεση χιούμορ υπό την επήρεια παραισθησιογόνων. Μεταξύ άλλων, ο Newman έχει «γνωρίσει έναν άνθρωπο που χρησιμοποιούσε κρανία θαλάσσιου ίππου ως βιβλιοστάτες, έσωσε δύο ανθρώπους από πνιγμό, τον χτύπησε μοτοποδήλατο, έχωσε το χέρι του μέσα σε ένα γιγάντιο όστρακο και δέχτηκε επίθεση στο πρόσωπο με μια πάβλοβα.
Ο Newman ως παράδειγμα αποδομεί την περίπτωση του γηραιότερου καταγεγραμμένου άνδρα στον κόσμο, του Jiroemon Kimura, ο οποίος πέθανε στην Ιαπωνία το 2013 σε ηλικία 116 ετών και 54 ημερών. Ο Newman επισημαίνει ότι, παρόλο που η ηλικία του είχε θεωρηθεί επιβεβαιωμένη μέσω εξαντλητικού ελέγχου δημογραφικών αρχείων, ο Kimura είχε τουλάχιστον δύο καταγεγραμμένα ονόματα, δύο καταγεγραμμένες ημερομηνίες γέννησης και τρεις καταγεγραμμένες συζύγους, χωρίς να υπάρχει ούτε ένα καταγεγραμμένο διαζύγιο. Όσο περισσότερο ερευνούσε ο Newman διάσημες περιπτώσεις ανθρώπων με ακραία μακροζωία, τόσο περισσότερες ασυνέπειες εντόπιζε στα αρχεία. Ένα μοτίβο άρχισε να διαμορφώνεται: Μια περίπτωση ακραίας μακροζωίας ανακοινωνόταν, γινόταν πρωτοσέλιδο παγκοσμίως και αποθεωνόταν από όλους, για να εξαφανιστεί λίγα χρόνια αργότερα όταν τα στοιχεία ελέγχονταν πραγματικά.
Ακόμα πιο ανησυχητικό ήταν το γεγονός ότι τα λάθη στην καταγραφή των ηλικιών φαίνονταν να υπάρχουν σε ολόκληρους πληθυσμούς. Το 2010 στο Τόκιο, για παράδειγμα, αποκαλύφθηκε ότι ο διάσημος υπεραιωνόβιος Sogen Kato, επίσημα 111 ετών, ήταν στην πραγματικότητα μια μουμιοποιημένη σορός στο σπίτι της οικογένειάς του, όπου βρισκόταν νεκρός για τουλάχιστον 30 χρόνια, ενώ συγγενής του συνέχιζε να εισπράττει τη σύνταξή του. Μετά το σκάνδαλο, το ιαπωνικό υπουργείο Δικαιοσύνης διερεύνησε όλες τις περιπτώσεις ανθρώπων που υποτίθεται ότι ήταν άνω των 100 ετών. Περισσότερο από το 82% αποδείχθηκε ότι ήταν νεκροί ή «αγνοούμενοι».
Ο Newman εντόπισε μια αντίστοιχη περίπτωση και στην Ελλάδα. Εκεί, το 2012, στο πλαίσιο προσπάθειας εκκαθάρισης των δημόσιων μητρώων, η κυβέρνηση διαπίστωσε ότι περισσότεροι από 9.000 άνθρωποι που εμφανίζονταν ως άνω των 100 ετών ήταν στην πραγματικότητα νεκροί. Πολλοί από αυτούς «υπήρχαν» μόνο στα χαρτιά, ώστε επιτήδειοι συγγενείς να συνεχίζουν να εισπράττουν τις συντάξεις τους.
Τα νησιά Οκινάουα της Ιαπωνίας και Ικαρία της Ελλάδας συγκαταλέγονται στις έξι πολυδιαφημισμένες «Μπλε Ζώνες» — περιοχές που υποτίθεται ότι παρουσιάζουν εξαιρετικά υψηλά ποσοστά επιβίωσης σε προχωρημένη ηλικία και αφθονία εκατοντάχρονων. Ο Newman αποδομεί με ιδιαίτερη επιτυχία τον Dan Buettner, τον Αμερικανό επιχειρηματία που δημιούργησε μια επικερδή αυτοκρατορία γύρω από τον κατοχυρωμένο όρο «Blue Zones», πουλώντας βιβλία, δίαιτες και τρόπους ζωής που υπόσχονται τα εννέα «μυστικά» της μακροζωίας.
Από πολλές απόψεις, ο Buettner υπήρξε πρόδρομος των σύγχρονων τεχνολογικών «βιοχάκερ», όπως ο Bryan Johnson, τον οποίο επίσης κατακεραυνώνει ο Newman. Ο Johnson φιλοδοξεί να νικήσει τον θάνατο μεταγγίζοντας στον εαυτό του πλάσμα αίματος από τον γιο του, κάνοντας ενέσεις Botox στο πέος του και δημοσιοποιώντας τις κενώσεις του εντέρου του. Περιττό να πούμε ότι η ιστοσελίδα του υπόσχεται «εξατομικευμένες πληροφορίες μακροζωίας» σε όσους αγοράσουν συνδρομή «Biomarkers» έναντι μόλις 365 δολαρίων τον χρόνο.
Σε μια εποχή αδιάκοπης διαδικτυακής εξαπάτησης και με τον συνωμοσιολόγο Robert F. Kennedy να κατέχει τη θέση του υπουργού Υγείας των ΗΠΑ, τα συμπεράσματα του Newman είναι αναζωογονητικά απλά. Η «επιστήμη» της μακροζωίας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε δεδομένα χωρίς αξιοπιστία. Επομένως, να αντιμετωπίζετε με χιούμορ όσους υπόσχονται «θεραπείες» για τη γήρανση ή πουλούν κατοχυρωμένες εμπορικές ανοησίες. Να δίνετε χώρο στη βασική έρευνα που μπορεί να αναπαραχθεί και να επαληθευτεί. Να εκτιμάτε την επιστημονική μέθοδο. Μην καπνίζετε, τρώτε περισσότερα φυτικά τρόφιμα και κινηθείτε περισσότερο.
Με πληροφορίες από Guardian
