Ορισμένα είδη βακτηρίων που ζουν στη μήτρα φαίνεται να υποστηρίζουν τη γονιμότητα και να περιορίζουν τη φθορά που προκαλεί η ηλικία.
Η ενίσχυση ενός τύπου βακτηρίων που ζει στη μήτρα μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των αλλαγών που σχετίζονται με την ηλικία και δυσκολεύουν τη σύλληψη, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η μείωση της γονιμότητας συνδέεται συχνά με αλλαγές στον αριθμό ή την ποιότητα των ωαρίων. Ωστόσο, με την ηλικία η μήτρα γίνεται επίσης λιγότερο δεκτική στην εμφύτευση ενός εμβρύου. Η νέα έρευνα υποδεικνύει ότι οι αλλαγές στα βακτήρια που ζουν στη μήτρα μπορεί να αποτελούν μέρος της αιτίας.
Σε πειράματα, η χορήγηση ενός συγκεκριμένου είδους Lactobacillus — μιας ομάδας βακτηρίων που συναντάται συχνά στη μήτρα — σε ηλικιωμένα ποντίκια και σε ανθρώπινα κύτταρα της μήτρας που είχαν αναπτυχθεί στο εργαστήριο, μείωσε ενδείξεις γήρανσης του ενδομητρίου και βελτίωσε την εμφύτευση των εμβρύων. Η ίδια βελτίωση παρατηρήθηκε και με ένα συγκεκριμένο παράγωγο του Lactobacillus.
Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στις 6 Αυγούστου στο επιστημονικό περιοδικό Cell Host & Microbe, δείχνουν ότι το μικροβίωμα της μήτρας θα μπορούσε να αποτελέσει έναν πολλά υποσχόμενο στόχο για την αντιμετώπιση της υπογονιμότητας που σχετίζεται με την ηλικία. Ωστόσο, ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη προειδοποιούν ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο.
«Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα και πολλά υποσχόμενη προσέγγιση, αλλά ακόμη δεν γνωρίζουμε αν αυτά τα ευρήματα θα μεταφραστούν σε ουσιαστικές βελτιώσεις της ανθρώπινης γονιμότητας», δήλωσε μιλώντας στο Live Science ο δρ Alex Robles, ειδικός στη γονιμότητα στο Columbia University Fertility Center, ο οποίος δεν συμμετείχε στη μελέτη.
Το μικροβίωμα μπορεί να επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, μεταξύ άλλων από τη γενετική, τη διατροφή, τη γεωγραφική περιοχή, την έκθεση στο περιβάλλον και άλλες συνήθειες του τρόπου ζωής. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με τον Robles, είναι σημαντικό τα ευρήματα να επιβεβαιωθούν σε διαφορετικούς πληθυσμούς προτού αναπτυχθούν θεραπείες που θα μπορούν να εφαρμοστούν ευρέως.
Τα βακτήρια της μήτρας αλλάζουν με την ηλικία
Για να εξετάσουν αν και πώς μεταβάλλεται το μικροβίωμα της μήτρας με την ηλικία, οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα από το ενδομήτριο — τον ιστό που επενδύει το εσωτερικό της μήτρας — 149 γυναικών ηλικίας 20 έως 45 ετών, οι οποίες υποβάλλονταν σε θεραπεία γονιμότητας στην Κίνα.
Οι μεγαλύτερες σε ηλικία γυναίκες είχαν χαμηλότερα επίπεδα ωφέλιμων βακτηρίων Lactobacillus, ιδιαίτερα των L. gasseri και L. crispatus. Τα συγκεκριμένα βακτήρια συνδέονται γενικά με ένα υγιές αναπαραγωγικό σύστημα.
«Ένα εύρημα που μας εξέπληξε ήταν ότι η συνολική μικροβιακή ποικιλομορφία δεν παρουσίασε σημαντικές αλλαγές στις διαφορετικές ηλικιακές ομάδες», δήλωσε ο δρ Rong Li, συν-συγγραφέας της μελέτης. «Αντίθετα, οι σημαντικότερες διαφορές αφορούσαν συγκεκριμένα είδη βακτηρίων».
Στη συνέχεια, 93 από τις γυναίκες υποβλήθηκαν σε εξωσωματική γονιμοποίηση (IVF), εκ των οποίων οι 56 έμειναν έγκυες. Όσες πέτυχαν εγκυμοσύνη είχαν υψηλότερα επίπεδα Lactobacillus στο ενδομήτριό τους σε σχέση με εκείνες που δεν έμειναν έγκυες. Ωστόσο, τα ποσοστά εγκυμοσύνης ήταν παρόμοια μεταξύ των διαφορετικών ηλικιακών ομάδων που υποβλήθηκαν σε IVF.
Το βακτήριο που ξεχώρισε
Για να κατανοήσουν καλύτερα την επίδραση των βακτηρίων στη μήτρα, οι ερευνητές απομόνωσαν πέντε είδη Lactobacillus και εξέτασαν τον τρόπο με τον οποίο αλληλεπιδρούσαν με τα κύτταρα της μήτρας.
Το L. gasseri ξεχώρισε επειδή προσκολλήθηκε ισχυρά στα κύτταρα της μήτρας. Η προσκόλληση αυτή συνδέθηκε με μειωμένη φλεγμονή και μικρότερη βλάβη από το οξειδωτικό στρες. Το βακτήριο παρήγαγε επίσης μεγάλες ποσότητες εξωπολυσακχαριτών (EPS), ενός είδους μορίων σακχάρων.
Οι ερευνητές στη συνέχεια απομόνωσαν αυτά τα σάκχαρα και τα μετέτρεψαν σε ένα μεταβιοτικό, το οποίο ονόμασαν LG-EPS. Σε αντίθεση με τα προβιοτικά, τα μεταβιοτικά αποτελούν προϊόντα των βακτηριακών κυττάρων και επομένως δεν περιέχουν ζωντανά βακτήρια.
Οι επιστήμονες δοκίμασαν στη συνέχεια το L. gasseri και το LG-EPS σε ηλικιωμένα θηλυκά ποντίκια, ηλικίας αντίστοιχης περίπου με εκείνη μιας μεσήλικης γυναίκας, για να διαπιστώσουν αν η εισαγωγή τους στον κόλπο θα μπορούσε να επηρεάσει τη γήρανση της μήτρας.
Μετά από τέσσερις εβδομάδες καθημερινής κολπικής χορήγησης είτε του βακτηρίου είτε του μεταβιοτικού, τα ποντίκια παρουσίασαν λιγότερες ενδείξεις γήρανσης της μήτρας, μειωμένη φλεγμονή και υψηλότερα ποσοστά εμφύτευσης εμβρύων σε σχέση με τα ζώα που δεν είχαν λάβει θεραπεία. Ωστόσο, οι ερευνητές δεν μέτρησαν πόση ποσότητα από κάθε θεραπεία έφτανε τελικά στη μήτρα.
Όταν επανέλαβαν το πείραμα με μια τροποποιημένη μορφή του L. gasseri που δεν μπορούσε να παράγει EPS, πολλά από τα οφέλη εξαφανίστηκαν. Αυτό υποδηλώνει ότι οι εξωπολυσακχαρίτες ευθύνονται για μεγάλο μέρος της θετικής επίδρασης.
Το LG-EPS μείωσε επίσης τις ενδείξεις γήρανσης σε τεχνητά γηρασμένα ανθρώπινα κύτταρα της μήτρας, βελτιώνοντας την ικανότητά τους να υποστηρίζουν την εμφύτευση εμβρύων.
Περαιτέρω πειράματα έδειξαν ότι το μεταβιοτικό δρα τροποποιώντας μια οδό κυτταρικής σηματοδότησης που συμβάλλει στον έλεγχο της ανάπτυξης των κυττάρων και στην αποκατάσταση των ιστών. Η συγκεκριμένη οδός ήταν υπερδραστήρια σε ηλικιωμένα ποντίκια και κύτταρα της μήτρας, ενώ η θεραπεία βοήθησε να επανέλθει η δραστηριότητά της σε φυσιολογικά επίπεδα. Η αναστολή μιας βασικής πρωτεΐνης της ίδιας οδού εξάλειψε τις επιδράσεις της θεραπείας.
Πιθανή χρήση μαζί με την εξωσωματική
Ο Robles ανέφερε ότι οι θεραπείες με μεταβιοτικά παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς ενδέχεται να είναι ευκολότερο να παραχθούν σε σχέση με θεραπείες που περιέχουν ζωντανά βακτήρια.
«Αν επιβεβαιωθούν σε μελλοντικές μελέτες, αυτές οι θεραπείες θα μπορούσαν ενδεχομένως να χρησιμοποιηθούν παράλληλα με την εξωσωματική γονιμοποίηση, ώστε να βελτιωθεί το περιβάλλον της μήτρας πριν από την εμβρυομεταφορά», ανέφερε.
Ωστόσο, ο ίδιος προειδοποίησε ότι η μελέτη δεν θα πρέπει να οδηγήσει τους ανθρώπους στην αυθαίρετη χρήση προβιοτικών του εμπορίου ή άλλων συμπληρωμάτων ως θεραπειών γονιμότητας.
«Το αναπαραγωγικό σύστημα είναι ένα ευαίσθητο οικοσύστημα και η εισαγωγή ή η απομάκρυνση συγκεκριμένων βακτηρίων μπορεί να έχει ανεπιθύμητες συνέπειες», δήλωσε. «Δεν κατανοούμε πλήρως τι συνιστά ένα "υγιές" μικροβίωμα της μήτρας. Ως εκ τούτου, κάθε παρέμβαση θα πρέπει να αντιμετωπίζεται με προσοχή».
