Μια νέα εφαρμογή στη Νότια Κορέα επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο προστατεύονται τα θύματα stalking, επιτρέποντάς τους να βλέπουν σε πραγματικό χρόνο την τοποθεσία ενός δράστη που παρακολουθείται με ηλεκτρονικό «βραχιολάκι» εντοπισμού.
Το σύστημα τέθηκε σε εφαρμογή στα τέλη Ιουνίου και μέχρι στιγμής περίπου 400 άτομα έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα. Όταν ο δράστης βρεθεί σε απόσταση δύο χιλιομέτρων από το θύμα, εκείνο μπορεί να δει την κίνησή του στον χάρτη μέσω της εφαρμογής. Αν η απόσταση μειωθεί στο ένα χιλιόμετρο, ενεργοποιείται ειδοποίηση προς την αστυνομία και τις αρμόδιες υπηρεσίες επιτήρησης, ενώ αξιωματικός επικοινωνεί τηλεφωνικά με το θύμα.
Από ένα απλό μήνυμα σε ζωντανή εικόνα
Μέχρι πρόσφατα, τα θύματα λάμβαναν μόνο ένα μήνυμα που τους ενημέρωνε για την απόσταση στην οποία βρισκόταν ο άνθρωπος που τα απειλούσε. Δεν μπορούσαν όμως να γνωρίζουν προς ποια κατεύθυνση κινούνταν.
Η νέα εφαρμογή επιχειρεί να καλύψει ακριβώς αυτό το κενό. Ένας χάρτης δείχνει την πορεία του ηλεκτρονικά επιτηρούμενου ατόμου, επιτρέποντας στο θύμα να αντιληφθεί αν πλησιάζει και από πού. «Η αναμονή χωρίς να ξέρεις τι συμβαίνει είναι εξαιρετικά αγχωτική», εξηγεί ο Yoon Hyun-bong, επικεφαλής του κέντρου ελέγχου στη Σεούλ. Όπως επισημαίνει, μια απλή ένδειξη απόστασης δεν αρκεί, ενώ η εικόνα στον χάρτη μπορεί να δώσει στο θύμα πολύ πιο συγκεκριμένη εικόνα για τον κίνδυνο.
Οι καταγγελίες για stalking αυξάνονται
Η εφαρμογή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Νότια Κορέα αντιμετωπίζει σημαντική αύξηση των περιστατικών stalking. Οι καταγγελίες έχουν τριπλασιαστεί μέσα σε τέσσερα χρόνια από την ψήφιση ειδικής νομοθεσίας το 2021, φτάνοντας τις 44.687 το 2025.
Περίπου οκτώ στους δέκα ανθρώπους που πέφτουν θύματα stalking είναι γυναίκες. Στις περιπτώσεις όπου οι αρχές κρίνουν ότι υπάρχει κίνδυνος, τα δικαστήρια μπορούν να επιβάλουν στον ύποπτο τη χρήση ηλεκτρονικού συστήματος εντοπισμού. Ωστόσο, η συγκεκριμένη διαδικασία δεν εφαρμόζεται συχνά σε υποθέσεις stalking.
Κατά τη διάρκεια του 2024 και του 2025, η αστυνομία προχώρησε σε συλλήψεις 29.404 ατόμων για υποθέσεις stalking, αλλά υπέβαλε μόλις 1.187 αιτήματα για την επιβολή ηλεκτρονικής επιτήρησης. Από αυτά, τα δικαστήρια ενέκριναν 427.
Μια εφαρμογή που δημιουργήθηκε μετά από δολοφονίες
Η ανάγκη για αποτελεσματικότερη προστασία των θυμάτων έγινε ακόμη πιο έντονη μετά από μια σειρά εγκλημάτων που συγκλόνισαν τη χώρα. Τον Μάρτιο, ένας άνδρας που φορούσε ηλεκτρονικό σύστημα εντοπισμού φέρεται, σύμφωνα με τους εισαγγελείς, να έστησε ενέδρα στην πρώην σύντροφό του καθώς εκείνη έφευγε από τη δουλειά της. Κατηγορείται ότι μπλόκαρε το αυτοκίνητό της, έσπασε το παράθυρο με τρυπάνι και στη συνέχεια την μαχαίρωσε.
Σε βάρος του είχε ήδη επιβληθεί δικαστική απαγόρευση να την πλησιάζει, μετά από καταγγελία της για stalking. Ο ίδιος αρνείται την κατηγορία της δολοφονίας και υποστηρίζει ότι η κατάσταση της ψυχικής του υγείας επηρέασε τη συμπεριφορά του.
Η υπόθεση ανέδειξε ένα σημαντικό πρόβλημα στο σύστημα: το υπουργείο Δικαιοσύνης μπορούσε να γνωρίζει ανά πάσα στιγμή πού βρισκόταν ο άνδρας μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος, όμως οι αστυνομικοί που χειρίζονταν την υπόθεση stalking δεν γνώριζαν ότι υπήρχε αυτή η δυνατότητα παρακολούθησης.
Χιλιάδες ειδοποιήσεις κάθε ημέρα
Η διαχείριση των ηλεκτρονικών συστημάτων γίνεται από δύο κέντρα ελέγχου, στη Σεούλ και το Νταετζόν. Τα δύο κέντρα διαχειρίζονται περίπου 19.000 ειδοποιήσεις την ημέρα και παρακολουθούν περισσότερα από 5.000 άτομα που τελούν υπό ηλεκτρονική επιτήρηση για αδικήματα από σεξουαλική βία έως ανθρωποκτονίες.
Οι περισσότερες ειδοποιήσεις αξιολογούνται και απορρίπτονται ως χαμηλού κινδύνου. Περίπου 300 την ημέρα θεωρούνται αρκετά σοβαρές ώστε να απαιτούν την παρέμβαση αξιωματικού επιτήρησης. Στο κέντρο της Σεούλ, οι υπάλληλοι παρακολουθούν πολλαπλές οθόνες με τις ενεργές προειδοποιήσεις, ενώ έχουν στη διάθεσή τους στοιχεία για κάθε επιτηρούμενο άτομο, ακόμη και την κατάσταση της μπαταρίας της ηλεκτρονικής συσκευής.
«Θα ένιωθα μεγαλύτερη ασφάλεια»
Για ορισμένα θύματα, η δυνατότητα να γνωρίζουν πού βρίσκεται ο stalker τους θα μπορούσε να προσφέρει ένα αίσθημα ελέγχου. Μια γυναίκα που είχε φύγει από βίαιο πρώην σύντροφο δήλωσε ότι στο παρελθόν είχε μετακινηθεί για δύο εβδομάδες μεταξύ κρατικών καταφυγίων για θύματα ενδοοικογενειακής βίας. Αργότερα της δόθηκε ένα ειδικό ρολόι πανικού, μέσω του οποίου μπορούσε να ειδοποιεί την αστυνομία και να μεταδίδει την τοποθεσία της. Η ίδια εκτιμά ότι θα ένιωθε μεγαλύτερη ασφάλεια αν μπορούσε να γνωρίζει πού βρισκόταν ανά πάσα στιγμή ο πρώην σύντροφός της.
Ο κίνδυνος να μεταφερθεί η ευθύνη στο θύμα
Παρά τα πιθανά οφέλη, ειδικοί και οργανώσεις δικαιωμάτων εκφράζουν επιφυλάξεις για το νέο σύστημα. Η Sujeong Kim, διευθύντρια του κέντρου συμβουλευτικής για τα δικαιώματα των γυναικών στην Korea Women's Hotline, θεωρεί ότι η γνώση της τοποθεσίας του δράστη μπορεί πράγματι να βοηθήσει ένα θύμα. Ταυτόχρονα, όμως, προειδοποιεί ότι υπάρχει ο κίνδυνος να μεταφερθεί μέρος της ευθύνης για την ασφάλεια από τις αρχές στο ίδιο το θύμα.
Ένα άτομο που ζει υπό τη συνεχή απειλή stalking μπορεί να αρχίσει να ελέγχει διαρκώς την εφαρμογή, κάθε φορά που μετακινείται, για να διαπιστώσει αν ο δράστης βρίσκεται κοντά. Έτσι, ένα εργαλείο που σχεδιάστηκε για να προσφέρει ασφάλεια μπορεί να ενισχύσει το αίσθημα φόβου και την ψυχολογική πίεση.
Το ηλεκτρονικό «βραχιολάκι» δεν αρκεί
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ότι η εφαρμογή μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο όταν έχει επιβληθεί στον δράστη ηλεκτρονική επιτήρηση με δικαστική απόφαση. Αυτό σημαίνει ότι χιλιάδες υποθέσεις stalking δεν καλύπτονται από το νέο σύστημα.
Οι νοτιοκορεατικές αρχές υποστηρίζουν ότι η ηλεκτρονική επιτήρηση αποτελεί ένα βασικό μέτρο προστασίας σε περιπτώσεις όπου δεν είναι εφικτό να απομακρυνθεί πλήρως ένας ύποπτος από την κοινωνία. Η αστυνομία αναφέρει ότι αυξάνει σταδιακά τα μέτρα περιορισμού ανάλογα με τον κίνδυνο και τη σοβαρότητα κάθε υπόθεσης. Για τους επικριτές, ωστόσο, το πρόβλημα είναι ευρύτερο από την τεχνολογία. Η ουσιαστική προστασία των θυμάτων, όπως υποστηρίζουν, απαιτεί αποτελεσματική αστυνομική και δικαστική αντιμετώπιση του stalking και όχι απλώς περισσότερα εργαλεία που επιτρέπουν στα ίδια τα θύματα να παρακολουθούν την απειλή.
Η νέα εφαρμογή αποτελεί έτσι ένα σημαντικό τεχνολογικό βήμα, αλλά η πραγματική της αποτελεσματικότητα θα κριθεί από το αν μπορεί να αποτρέψει επιθέσεις χωρίς να μετατρέψει τη ζωή των θυμάτων σε μια διαρκή διαδικασία ελέγχου ενός ψηφιακού χάρτη.
Πηγή: Guardian
