Μετά από ένα χρόνο με έντονες εσωτερικές διαμάχες, κρίσεις και αμοιβαίες κατηγορίες, οι χώρες του ΝΑΤΟ επιλέγουν ένα πλέον γνωστό σενάριο για τη σύνοδο κορυφής στην Άγκυρα: Να κατευνάσουν τον Ντόναλντ Τραμπ και να προσευχηθούν να μην υπάρξουν εκπλήξεις.
Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ συγκεντρώνονται στην Τουρκία την Τρίτη ελπίζοντας σε μια επίδειξη ενότητας, μετά από ένα χρόνο άνευ προηγουμένου πίεσης στη συμμαχία, κυρίως λόγω του Αμερικανού προέδρου. Αφού απείλησε να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, ο Τραμπ επιτέθηκε επανειλημμένα στους συμμάχους επειδή δεν βοήθησαν την αμερικανική πολεμική προσπάθεια στο Ιράν – ενώ η κυβέρνησή του απείλησε με αντίποινα όσους δεν ξοδεύουν αρκετά για την άμυνα.
Οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ κάνουν ό,τι μπορούν για να αποτρέψουν μια έκρηξη του Τραμπ. Αυτό σημαίνει ότι προβάλλουν τα τεράστια ποσά που δαπανώνται για την άμυνα, διατηρούν την εστίαση στο λιγότερο διχαστικό θέμα της βιομηχανίας, δεσμεύονται για περαιτέρω προσπάθειες επανεξοπλισμού και δηλώνουν τη στήριξή τους στο Ιράν.
«Δεν υπάρχει εναλλακτική προσέγγιση από το να είσαι διπλωματικός και να μην τον προσβάλλεις υπερβολικά και να λες ότι εντείνουμε τις προσπάθειές μας», δήλωσε στο Politico ο Βέλγος υπουργός Άμυνας Theo Francken. «Αυτό πρέπει να κάνουμε και αυτό κάνουμε».
Στόχος είναι «να κρατήσουμε ένα άτομο χαρούμενο και ικανοποιημένο», πρόσθεσε ένας ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ, ο οποίος, όπως και άλλοι για αυτό το άρθρο, έλαβε ανωνυμία για να μιλήσει ελεύθερα για το ευαίσθητο θέμα. «Όλα αφορούν τη διαχείριση του Τραμπ».
Ωστόσο, παρά τις καλύτερες προσπάθειες του ΝΑΤΟ να διατηρήσουν την ατζέντα συναινετική, ο Τραμπ παραμένει απρόβλεπτος. Ο θυμός για τις αμυντικές δαπάνες, η πρόσβαση των ΗΠΑ σε ευρωπαϊκές βάσεις και τα αμυντικά κονδύλια – καθώς και η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός στο Ιράν – θα μπορούσαν να τον πυροδοτήσουν.
«Αν αυτή η σύγκρουση φουντώσει ξανά – κάτι που δεν μπορεί να αποκλειστεί – και τότε ο Τραμπ βγάλει ξανά ανακοινώσεις ότι οι Ευρωπαίοι πρέπει να εντείνουν τις προσπάθειές τους», δήλωσε η Gerlinde Niehus, εμπειρογνώμονας σε θέματα ασφαλείας και πρώην ανώτερη αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, «τότε αυτό το θέμα θα επισκίαζε φυσικά οτιδήποτε άλλο».
Πηγαίνοντας στη σύνοδο κορυφής, ένας ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου περιέγραψε τη διάθεση του Τραμπ ως «έναν συνδυασμό αισιοδοξίας αλλά και ενός επιπέδου ενόχλησης» σχετικά με το Ιράν.
EPA/FILIP SINGER
Χωρίς οικονομική επιφύλαξη
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έχουν καταβάλει μεγάλες προσπάθειες για να κρατήσουν τον Τραμπ με το μέρος τους.
Πρώτον, αυτό σημαίνει ότι πλαισιώνουν τη σύνοδο κορυφής με όρους που ενδιαφέρουν τον Αμερικανό πρόεδρο, δήλωσε ένας δεύτερος ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ: «Χρήματα».
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έχει προσπαθήσει να υποστηρίξει ότι οι σύμμαχοι απελευθερώνουν ένα κύμα χρημάτων από τότε που δεσμεύτηκαν πέρυσι να δαπανήσουν το 3,5 τοις εκατό του ΑΕΠ τους για άμυνα έως το 2035. Κατά την επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον τον περασμένο μήνα, αποκάλυψε ένα διάγραμμα με τον τίτλο «Το τρισεκατομμύριο του Τραμπ». Από το 2025, είπε ο Ρούτε στον Τραμπ, οι σύμμαχοι έχουν δαπανήσει επιπλέον 139 δισεκατομμύρια δολάρια για την άμυνα.
Σε μια παράλληλη βιομηχανική εκδήλωση στην Άγκυρα, οι σύμμαχοι θα δεσμευτούν επίσης σε συμφωνίες προμηθειών αξίας «διψήφιων» δισεκατομμυρίων, δήλωσε ένα άτομο με γνώση του θέματος.
«Αυτό θα είναι το μεγαλύτερο φόρουμ αμυντικής βιομηχανίας που έγινε ποτέ – σε ό,τι αφορά τα έργα… που θα ανακοινωθούν», δήλωσε ο πρεσβευτής της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, Basat Öztürk.
Στη συνέχεια, ο Ρούτε επιδίωξε να επικεντρώσει τη σύνοδο κορυφής γύρω από την κλιμάκωση της αμυντικής παραγωγής.
Εν μέρει, αυτό αντανακλά μια πραγματική πρόκληση που αντιμετωπίζει η Ευρώπη στη μετατροπή των νέων δαπανών της σε πραγματικό εξοπλισμό μάχης. Αλλά είναι επίσης μια σκόπιμη προσπάθεια να κρατηθεί η συζήτηση σε ένα αποδεκτό θέμα, δήλωσαν δύο άλλοι διπλωμάτες του ΝΑΤΟ – και να δελεάσουν τον Τραμπ με υποσχέσεις για περαιτέρω εξοπλιστικές συμφωνίες και κοινές επιχειρήσεις που ωφελούν την αμερικανική βιομηχανία.
Οι σύμμαχοι επιδιώκουν επίσης συμφιλίωση για το Ιράν. Παρά το γεγονός ότι βρίσκεται πολύ έξω από το βασικό καθήκον του ΝΑΤΟ για την υπεράσπιση της Ευρώπης, οι σύμμαχοι έχουν συμφωνήσει να αναφερθούν στον αμερικανικό πόλεμο στο Ιράν ως μέρος της διακήρυξης της συνόδου κορυφής, σύμφωνα με λεπτομέρειες του σχεδίου που είδε το POLITICO – απαιτώντας να παραμείνει ανοιχτά τα Στενά του Ορμούζ και να μην αποκτήσει ποτέ η Τεχεράνη πυρηνικά όπλα.
Αυτό είναι ένα σαφές κλαδί ελιάς προς τον Τραμπ, δήλωσαν δύο διπλωμάτες του ΝΑΤΟ, δεδομένων των διαιρέσεων στη συμμαχία για τον αμερικανο-ισραηλινό πόλεμο στο Ιράν.
Τέλος, οι σύμμαχοι θα δεσμευτούν να συνεχίσουν να αναλαμβάνουν το βάρος της ευθύνης για την άμυνα της Ευρώπης. Αφού οι ΗΠΑ μείωσαν τον Μάιο δυνατότητες όπως μαχητικά αεροσκάφη, βομβαρδιστικά και αντιτορπιλικά από τα πολεμικά σχέδια του ΝΑΤΟ, άλλες χώρες ενίσχυσαν την προσφορά των δικών τους δυνάμεων – με τις περισσότερες από αυτές τις δυνατότητες να έχουν πλέον αντικατασταθεί.
EPA/GEORGI LICOVSKI
Ανησυχίες για την Άγκυρα
Αλλά ακόμη και η προσεκτική προετοιμασία δεν μπορεί να ανοσοποιήσει το ΝΑΤΟ από μια έκρηξη του Τραμπ – και μέχρι στιγμής, τα σήματα δεν φαίνονται θετικά.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Τραμπ επιτέθηκε ξανά στους συμμάχους για τις αμυντικές τους δαπάνες. «Εξωφρενικό για τις ΗΠΑ να συνεχίζουν σε αυτό το μονόπλευρο μονοπάτι όταν η σχέση δεν είναι αμοιβαία», έγραψε.
Τα σχόλια ήρθαν αφότου ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ απηύθυνε μια δριμεία επίπληξη σε ορισμένους συμμάχους του ΝΑΤΟ, ανακοινώνοντας μια εξάμηνη αναθεώρηση των αναπτύξεων αμερικανικών στρατευμάτων σε χώρες που υστερούν στις αμυντικές δαπάνες. Σύμφωνα με πληροφορίες, είχε επίσης εξετάσει το ενδεχόμενο άμεσης μείωσης των δυνάμεων.
Αυτό μπορεί να σημαίνει στοχευμένη κριτική. Η Σλοβενία, η Αλβανία και η Τσεχική Δημοκρατία απέτυχαν πέρυσι να επιτύχουν τον προηγούμενο στόχο του ΝΑΤΟ για δαπάνες 2% του ΑΕΠ – ενώ άλλες, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, έχουν δεχθεί επικρίσεις για τα μελλοντικά τους σχέδια. Ο Λιθουανός πρόεδρος Gitanas Nausėda δήλωσε την Παρασκευή ότι το ΝΑΤΟ κινδυνεύει με «διάσπαση» εάν ορισμένες χώρες αποτύχουν να επιτύχουν τον στόχο δαπανών τους.
Στενά συνδεδεμένος με αυτό είναι ο παρατεταμένος θυμός του Αμερικανού προέδρου για την αντίθεση των Ευρωπαίων συμμάχων στο να συμμετάσχουν στον πόλεμο του Ιράν. Ενώ μια γαλλο-βρετανική πρωτοβουλία βρίσκεται σε εξέλιξη για να βοηθήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ μόλις συμφωνηθεί μια ειρηνευτική συμφωνία, η κατάπαυση του πυρός παραμένει εύθραυστη.
Στο Βερολίνο, υπάρχουν επίσης φόβοι ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να εκτροχιάσει τη σύνοδο κορυφής απαιτώντας από την Ευρώπη να συνεισφέρει σε ένα υποτιθέμενο ταμείο ανοικοδόμησης 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για το Ιράν, σύμφωνα με δύο Γερμανούς αξιωματούχους.
«Είναι ζωτικής σημασίας για αυτές τις χώρες να ανταποκριθούν στις υποσχέσεις ασφαλείας τους» και στους στόχους δαπανών, δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Εξέφρασαν επίσης αισιοδοξία ότι μπορεί να υπάρξει κάποιο είδος επαναδέσμευσης των Ευρωπαίων σε διμερείς στρατιωτικές ρυθμίσεις, αφού αρκετές χώρες περιόρισαν τη χρήση στρατιωτικών βάσεων από τις ΗΠΑ για την εκστρατεία στο Ιράν.
Ο Τραμπ μπορεί επίσης να συγκρουστεί με Ευρωπαίους συμμάχους, όπως η Γαλλία, οι οποίοι υποστηρίζουν μεγαλύτερο προστατευτισμό στις αμυντικές δαπάνες, που ενσωματώνεται σε πρωτοβουλίες όπως το ευρωπαϊκό πρόγραμμα SAFE για δάνεια με αντάλλαγμα όπλα. Αναφερόμενη στην προώθηση της τουρκικής βιομηχανίας στη σύνοδο κορυφής, η Γαλλίδα υφυπουργός Άμυνας Alice Rufo δήλωσε στο POLITICO: «Πρέπει να είμαστε προσεκτικοί ώστε η ευρωπαϊκή βιομηχανία … να λαμβάνεται δεόντως υπόψη» στην Άγκυρα.
«Σίγουρα δεν υποστηρίζουμε την προστατευτική γλώσσα που, συχνά, πολλές ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες έχουν συμπεριλάβει, η οποία θα απέκλειε συμμάχους», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ Μάθιου Γουίτακερ.
Πολλές από τις συμφωνίες προμηθειών, εν τω μεταξύ, είναι πιθανό να είναι ανασυσκευασμένες. Οι σύμμαχοι έχουν λιγότερο πολιτικό ή δημοσιονομικό περιθώριο να προσφέρουν στον Τραμπ σημαντικές νέες δεσμεύσεις, δήλωσαν οι ίδιοι δύο διπλωμάτες. Στην πραγματικότητα, προσφέρουν στον Τραμπ «πολύ λίγα», δήλωσε η Niehus. «Δεν υπάρχει κάποιο μεγάλο παράδοτο αποτέλεσμα».
«Μείζων μετασχηματισμός»
Ωστόσο, πίσω από τα παρασκήνια, οι σύμμαχοι αισθάνονται ότι οι μέρες της ανεμπόδιστης κατευναστικής πολιτικής του ΝΑΤΟ προς τον Αμερικανό πρόεδρο είναι μετρημένες.
Η Ευρώπη και ο Καναδάς εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν μόνο το 41 τοις εκατό των συνολικών αμυντικών δαπανών του ΝΑΤΟ – αν και αυτό κλίνει υπέρ της Ουάσινγκτον επειδή οι ΗΠΑ έχουν τεράστιες αμυντικές δαπάνες που δεν σχετίζονται με την Ευρώπη. Η Ουάσινγκτον διαθέτει επίσης μοναδικές δυνατότητες όπως πληροφορίες, αναγνώριση και επιτήρηση, και εναέριο ανεφοδιασμό, παράλληλα με την πυρηνική της ομπρέλα.
Αλλά καθώς οι μη αμερικανικές αμυντικές δαπάνες αυξάνονται, έτσι θα αυξάνεται και η αυτοπεποίθηση των συμμάχων. «Αυτός είναι ο μεγαλύτερος μετασχηματισμός του ΝΑΤΟ στην ιστορία… Δεν είμαι σίγουρος ότι όλοι το καταλαβαίνουν αυτό στην αμερικανική κυβέρνηση», δήλωσε ο πρώτος ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ. «Είναι τόσο συνηθισμένοι να ηγούνται», είπαν, αλλά αυτό μπορεί να αλλάξει «τα επόμενα χρόνια».
Στην πραγματικότητα, αυτό συμβαίνει ήδη. Μια ομάδα περίπου δώδεκα χωρών υπό την ηγεσία του Ηνωμένου Βασιλείου πρόκειται να ανακοινώσει στην Άγκυρα έναν νέο συνασπισμό για την ανάπτυξη δυνατοτήτων ακριβείας μεγάλης εμβέλειας, παρά τον σκεπτικισμό Αμερικανών αξιωματούχων που προειδοποιούν ότι οι πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς αυξάνουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης με τη Ρωσία.
Οι Ευρωπαίοι μπορεί επίσης να αρχίσουν να είναι πιο απαιτητικοί με την Ουάσινγκτον στη μετακίνηση στρατιωτικών μέσων σε όλη τη συμμαχία και στην κατάρτιση πολεμικών σχεδίων στον επόμενο τετραετή κύκλο σχεδιασμού του ΝΑΤΟ, δήλωσαν οι δύο διπλωμάτες.
«Χρειαζόμαστε τους Αμερικανούς, [θα είμαστε] διπλωματικοί, θα ακούμε τι λένε, θα προσπαθούμε να είμαστε ευγενικοί», δήλωσε ο Φράνκεν. Αλλά «πρέπει να είμαστε πιο ρεαλιστές και να σκεφτόμαστε πάντα τι είναι προς το συμφέρον μας».
Πηγή: Politico
