Κλείσιμο σε 10 δευτερόλεπτα..
Κλείσιμο
Κλείσιμο σε 10 δευτερόλεπτα..
Κλείσιμο
29.10.2026
EPA/ANGELES VISDOMINE

Θρήνος και οργή στην Ισπανία για την τραγωδία με τους 69 νεκρούς: Τα ηχητικά ντοκουμέντα πριν από τη σύγκρουση των τρένων και τα κενά ασφαλείας

Στο μικροσκόπιο η βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης, οι εντολές του κέντρου ελέγχου, τα ηχητικά ντοκουμέντα και τα τελευταία λεπτά πριν από τη σύγκρουση

Τριήμερο εθνικό πένθος κυρήχθηκε στην Ισπανία, μετά το πολύνεκρο σιδηροδρομικό δυστύχημα που σημειώθηκε το πρωί της Τετάρτης 28 Οκτωβρίου 2026, στην επαρχία του Τολέδο, με απολογισμό τουλάχιστον 69 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Πρόκειται για μία από τις χειρότερες σιδηροδρομικές τραγωδίες στη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης και το φονικότερο δυστύχημα στην Ισπανία από το 2013, όταν 80 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στον εκτροχιασμό τρένου κοντά στο Σαντιάγο ντε Κομποστέλα.

Το δυστύχημα συνέβη στη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτη–Σεβίλλη, ανάμεσα στο Λος Γιέβενες και την Ούρδα, στην περιοχή της Καστίλλης-Λα Μάντσα. Λίγο πριν από τις 09:00, ένα τρένο AVE της κρατικής εταιρείας Renfe προσέκρουσε με μεγάλη ταχύτητα στο πίσω μέρος ακινητοποιημένης αμαξοστοιχίας της ιδιωτικής εταιρείας Iryo. Και τα δύο τρένα είχαν αναχωρήσει από τη Μαδρίτη με προορισμό τη Σεβίλλη.

Στην αμαξοστοιχία της Iryo επέβαιναν 147 επιβάτες, μεταξύ των οποίων ένα μωρό, ενώ το AVE μετέφερε περίπου 397 επιβάτες. Η σύγκρουση μετέτρεψε την περιοχή, που περιβάλλεται από ελαιώνες και αγροτικές εκτάσεις, σε ένα πεδίο εκτεταμένης καταστροφής. Τέσσερα βαγόνια ανατράπηκαν, το τελευταίο βαγόνι της Iryo καταστράφηκε ολοσχερώς και τυλίχθηκε στις φλόγες, ενώ η μηχανή του AVE κατρακύλησε σε πρανές.

Αυτόπτες μάρτυρες περιέγραψαν σκηνές χάους αμέσως μετά τη σύγκρουση, με επιβάτες να εκσφενδονίζονται από τα καθίσματά τους, ανθρώπους να κλαίνε και να αιμορραγούν, πυκνό καπνό να κατακλύζει τα βαγόνια και τραυματίες να ζητούν βοήθεια ενώ παρέμεναν εγκλωβισμένοι ανάμεσα στις παραμορφωμένες μεταλλικές κατασκευές. Ορισμένοι επιβάτες χρειάστηκε να περιμένουν για ώρα μέχρι να φτάσουν οι διασώστες και να καταφέρουν να τους απεγκλωβίσουν.

Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, δήλωσε ότι «ολόκληρη η Ισπανία πενθεί», τονίζοντας πως «ζωές συντρίφτηκαν, οικογένειες διαλύθηκαν, ο πόνος είναι τεράστιος». Παράλληλα, χαρακτήρισε απαράδεκτο το γεγονός ότι η χώρα βιώνει δεύτερο σοβαρό σιδηροδρομικό δυστύχημα μέσα στο ίδιο έτος.

Εκατοντάδες διασώστες αναζητούν θύματα στα συντρίμμια

EPA/ISMAEL HERRERO

Οι επιχειρήσεις διάσωσης συνεχίστηκαν καθ' όλη τη διάρκεια της νύχτας, υπό το φως ισχυρών προβολέων και με τη συνδρομή εκατοντάδων μελών των σωστικών συνεργείων. Περισσότεροι από 500 άνδρες της ισπανικής Πολιτοφυλακής (Guardia Civil) συμμετείχαν στις επιχειρήσεις, ενώ drones με θερμικές κάμερες, ελικόπτερα και ειδικά εκπαιδευμένα συνεργεία χρησιμοποιήθηκαν για τον εντοπισμό θυμάτων και την απομάκρυνση των συντριμμιών.

Στο σημείο μεταφέρθηκαν δύο βαρέος τύπου γερανοί, οι οποίοι σταθεροποιήθηκαν προκειμένου να σηκώσουν με μεγάλη προσοχή τα κατεστραμμένα βαγόνια. Παράλληλα, διασώστες χρησιμοποιούσαν ειδικά εργαλεία και κόφτες για να ανοίξουν διόδους μέσα στη μάζα των παραμορφωμένων μετάλλων, αναζητώντας εγκλωβισμένους επιβάτες και σορούς.

Τρία ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά βρίσκονταν επίσης στη διάθεση των συνεργείων, χωρίς να έχουν ξεκινήσει αρχικά τις έρευνες μέσα στα βαγόνια, καθώς έπρεπε πρώτα να διασφαλιστεί η σταθερότητα και η ασφάλεια της περιοχής. Η είσοδός τους στα ασφαλισμένα πλέον βαγόνια αναμενόταν να πραγματοποιηθεί το πρωί της Πέμπτης, προκειμένου να συνδράμουν στον εντοπισμό θυμάτων.

Οι αρχές προειδοποίησαν ότι ο αριθμός των νεκρών ενδέχεται να αυξηθεί, καθώς οι γερανοί απομακρύνουν σταδιακά τα βαγόνια και οι διασώστες αποκτούν πρόσβαση σε σημεία που μέχρι πρότινος παρέμεναν απροσπέλαστα.

Επισήμως, ο απολογισμός ανερχόταν σε 68 νεκρούς, ενώ μέχρι αργά το βράδυ τέσσερις σοροί παρέμεναν εγκλωβισμένες στα βαγόνια. Παράλληλα, περιφερειακός σύμβουλος της περιοχής ανέφερε ότι είχαν εντοπιστεί πέντε ακόμη σοροί κάτω από βαγόνια που μετακινούσαν οι γερανοί, γεγονός που ενίσχυε τις εκτιμήσεις ότι ο αριθμός των θυμάτων μπορεί να αυξηθεί. Οι αναφορές για τους τραυματίες διαφοροποιούνταν, με δημοσιεύματα να κάνουν λόγο για τουλάχιστον 107 τραυματίες και άλλες αναφορές να ξεπερνούν τους 179.

Κατά τη διάρκεια της νυχτερινής επιχείρησης, κάτοικοι της περιοχής παρακολουθούσαν τα οχήματα των ιατροδικαστικών υπηρεσιών και των νοσοκομειακών νεκροτομείων να μετακινούνται συνεχώς προς και από το σημείο της τραγωδίας.

Το χωριό Ούρδα τέθηκε σε καθεστώς περιορισμένης πρόσβασης όσο διαρκούσαν οι επιχειρήσεις και η συλλογή στοιχείων. Οι αρχές σταμάτησαν σταδιακά να αναφέρονται στην πιθανότητα εντοπισμού επιζώντων στα πιο κατεστραμμένα τμήματα των τρένων και επικεντρώθηκαν στην ανάσυρση και την ταυτοποίηση των νεκρών.

Αγωνία για τους αγνοουμένους και ταυτοποίηση με δείγματα DNA

EPA/ISMAEL HERRERO

Ιδιαίτερα δύσκολη παρέμενε η κατάσταση για τις οικογένειες των επιβατών, καθώς πολλοί από τους νεκρούς δεν είχαν ακόμη ταυτοποιηθεί και οι πληροφορίες για την τύχη ορισμένων επιβατών παρέμεναν ασαφείς.

Μέχρι το βράδυ της Τετάρτης, η Guardia Civil είχε καταγράψει 29 δηλώσεις εξαφάνισης: 13 στη Μαδρίτη, εννέα στο Τολέδο και επτά στη Σεβίλλη. Παρέμενε άγνωστο πόσοι από τους δηλωθέντες ως αγνοουμένους είχαν ήδη καταμετρηθεί μεταξύ των νεκρών και πόσοι ενδέχεται να είχαν διασωθεί και να είχαν αποχωρήσει από το σημείο χωρίς να ενημερώσουν τις αρχές.

Για τη διευκόλυνση της διαδικασίας, δημιουργήθηκαν ειδικά γραφεία στη Μαδρίτη, στο Τολέδο, στη Σεβίλλη και στην Κόρδοβα, όπου συγκεντρώνονταν πληροφορίες για αγνοουμένους και λαμβάνονταν δείγματα DNA για την ταυτοποίηση των θυμάτων και την ενημέρωση των συγγενών τους.

Η Πολιτοφυλακή υπογράμμισε ότι απόλυτη προτεραιότητα αποτελούσε η ταυτοποίηση των αγνοουμένων και η συλλογή γενετικού υλικού, ώστε να καταστεί δυνατός ο εντοπισμός των οικογενειών τους.

Την ίδια στιγμή, κάτοικοι του Τολέδο συμμετείχαν σε αγρυπνία στη μνήμη των θυμάτων, τηρώντας ενός λεπτού σιγή κοντά στην περιοχή της τραγωδίας.

Τα αίτια του δυστυχήματος και η βλάβη στο σύστημα ασφαλείας LZB

EPA/ISMAEL HERRERO

Παρότι τα ακριβή αίτια της σύγκρουσης δεν έχουν επισήμως διαπιστωθεί, το ενδιαφέρον των ερευνητών έχει επικεντρωθεί στην πιθανότητα ανθρώπινου λάθους ή σοβαρών παραλείψεων στη διαχείριση μιας τεχνικής βλάβης.

Σύμφωνα με τον υπουργό Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, το αυτόματο σύστημα σηματοδότησης και ελέγχου LZB παρουσίασε πρόβλημα επικοινωνίας μεταξύ υπολογιστών, με αποτέλεσμα να διακοπεί η λειτουργία του και να ακινητοποιηθούν αρκετοί συρμοί στη γραμμή.

Όταν το σύστημα LZB τίθεται εκτός λειτουργίας, τον έλεγχο αναλαμβάνει χειροκίνητα το κέντρο ελέγχου της Adif, του κρατικού διαχειριστή του σιδηροδρομικού δικτύου, το οποίο λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο στη Μαδρίτη, στον σταθμό Ατότσα.

Το προβλεπόμενο πρωτόκολλο ασφαλείας απαιτεί, σε αυτές τις περιπτώσεις, τα τρένα να κινούνται με οπτική επιτήρηση της γραμμής, δηλαδή με ταχύτητα που επιτρέπει στον μηχανοδηγό να αντιληφθεί εγκαίρως οποιοδήποτε εμπόδιο και να σταματήσει. Η ανώτατη ταχύτητα σε αυτή τη διαδικασία ορίζεται στα 40 χιλιόμετρα την ώρα.

Ωστόσο, σύμφωνα με τον Πουέντε, δόθηκε εντολή σε αμαξοστοιχίες να συνεχίσουν την πορεία τους με κανονική ταχύτητα, χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι η γραμμή ήταν ελεύθερη. Ο ίδιος χαρακτήρισε την απόφαση «ανεξήγητη» και έκανε λόγο για πιθανό ανθρώπινο λάθος υπαλλήλου της Adif.

Δημόσια δεδομένα θέσης της Renfe έδειχναν ότι το AVE κινούνταν με περίπου 137 χιλιόμετρα την ώρα τη στιγμή της σύγκρουσης.

Καθοριστικής σημασίας για τη διερεύνηση της υπόθεσης θεωρούνται πλέον τρία ηχητικά ντοκουμέντα από τις επικοινωνίες μεταξύ του κέντρου ελέγχου της Ατότσα και των δύο αμαξοστοιχιών. Τα ηχητικά, τα οποία δημοσιοποίησε το ισπανικό ραδιόφωνο Cadena SER και εξέτασε η ισπανική εφημερίδα El País, καταγράφουν τις οδηγίες που δόθηκαν πριν από τη σύγκρουση και αναδεικνύουν πιθανά σφάλματα στη διαχείριση της κατάστασης.

Οι καταγγελίες για το παρωχημένο σύστημα LZB

Την ίδια ώρα, εργαζόμενοι στην Adif καταγγέλλουν ότι η τραγωδία δεν μπορεί να εξεταστεί αποκλειστικά ως πιθανό λάθος χειρισμού. Όπως αναφέρει η ABC, τεχνικοί του οργανισμού αμφισβητούν τη συνέχιση της χρήσης του LZB στη γραμμή Μαδρίτης - Σεβίλλης, υποστηρίζοντας ότι πρόκειται για τεχνολογία παλαιότερης γενιάς, η οποία παρουσίαζε επανειλημμένα προβλήματα.

Πηγές που επικαλείται η εφημερίδα ισχυρίζονται ότι οι αδυναμίες του συστήματος ήταν γνωστές και ότι είχε ήδη προταθεί η αντικατάστασή του από το ευρωπαϊκό σύστημα ERTMS.

Η μετάβαση στο νεότερο σύστημα είχε αρχίσει να δρομολογείται από το 2020, όταν το ισπανικό υπουργείο Μεταφορών προχώρησε στις πρώτες διαδικασίες για την αναβάθμιση της γραμμής.

Τι είναι το LZB και πώς λειτουργεί

Το LZB, από τη γερμανική ονομασία Linienzugbeeinflussung, είναι ένα σύστημα ελέγχου και προστασίας των σιδηροδρομικών συρμών. Στην Ισπανία χρησιμοποιείται, μεταξύ άλλων, στη γραμμή υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης - Σεβίλλης, η οποία τέθηκε σε λειτουργία το 1992.

Η λειτουργία του βασίζεται στη συνεχή ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ της σιδηροδρομικής υποδομής και του εξοπλισμού του τρένου. Τα δεδομένα επιτρέπουν την παρακολούθηση της θέσης και της ταχύτητας, καθώς και τον υπολογισμό των απαιτούμενων αποστάσεων ασφαλείας.

Σε αντίθεση με συστήματα που στηρίζονται αποκλειστικά στους σηματοδότες κατά μήκος της γραμμής, το LZB μεταφέρει πληροφορίες και στην καμπίνα του μηχανοδηγού. Παράλληλα, μπορεί να επιβάλει αυτόματο φρενάρισμα όταν διαπιστώνεται ότι δεν τηρούνται οι απαιτούμενοι περιορισμοί.

Η τεχνολογία αυτή θεωρείται παλαιότερης γενιάς σε σχέση με το ERTMS, το ευρωπαϊκό σύστημα διαχείρισης της σιδηροδρομικής κυκλοφορίας, το οποίο σχεδιάστηκε για να προσφέρει κοινά πρότυπα ελέγχου και προστασίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τα τρία κρίσιμα ηχητικά ντοκουμέντα

EPA/CHEMA MOYA

Στις 08:36: Το AVE λαμβάνει εντολή να συνεχίσει κανονικά

Το πρώτο κρίσιμο σημείο αφορά την επικοινωνία του ελεγκτή κυκλοφορίας με τον μηχανοδηγό του AVE, το οποίο βρισκόταν περίπου 25 χιλιόμετρα πίσω από το Iryo.

Σύμφωνα με το ηχητικό ντοκουμέντο, στις 08:36 ο ελεγκτής ζητά από τον μηχανοδηγό να αποσυνδέσει και να επανασυνδέσει το σύστημα LZB και στη συνέχεια να συνεχίσει την πορεία του με κανονική ταχύτητα.

Ο διάλογος έχει ως εξής:

Ελεγκτής: «Κέντρο Ελέγχου Ατότσα προς μηχανοδηγό της αμαξοστοιχίας 2080».

Μηχανοδηγός: «Ναι».

Ελεγκτής: «Στις 08:36».

Μηχανοδηγός: «Ναι».

Ελεγκτής: «Μηχανοδηγέ της αμαξοστοιχίας 2080, αποσυνδέστε και επανασυνδέστε το LZB. Συνεχίστε την πορεία σας και στη συνέχεια κινηθείτε σύμφωνα με το BSL, με κανονική πορεία».

Μηχανοδηγός: «Με κανονική πορεία;»

Ελεγκτής: «Ναι».

Το συγκεκριμένο σημείο θεωρείται ένα από τα βασικά στοιχεία της έρευνας, καθώς η εντολή φέρεται να δόθηκε χωρίς να έχει επιβεβαιωθεί ότι το προπορευόμενο Iryo είχε απομακρυνθεί από το συγκεκριμένο τμήμα της γραμμής ή ότι είχε εξασφαλιστεί η απαιτούμενη απόσταση ασφαλείας, η οποία, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, έπρεπε να υπερβαίνει τα 30 χιλιόμετρα.

Παράλληλα, αντί να εφαρμοστεί η διαδικασία κίνησης με οπτική επιτήρηση και ανώτατο όριο ταχύτητας τα 40 χιλιόμετρα την ώρα, δόθηκε εντολή για κανονική πορεία.

Σύμφωνα με την ισπανική κυβέρνηση, η συγκεκριμένη απόφαση αποτελεί ένα από τα πρώτα σοβαρά σφάλματα που εξετάζονται στο πλαίσιο της διερεύνησης.

Στις 08:41: Η μηχανοδηγός του Iryo ενημερώνει ότι έχει ακινητοποιηθεί

Το δεύτερο ηχητικό ντοκουμέντο καταγράφει την επικοινωνία της μηχανοδηγού του Iryo με το κέντρο ελέγχου, στις 08:41.

Η μηχανοδηγός ενημερώνει ότι έχει χάσει τη μετάδοση του συστήματος και ότι η αμαξοστοιχία της παραμένει ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα.

«Καλημέρα, Ατότσα. Είχα απώλεια μετάδοσης ενώ κινούμουν με το BZL. [...] Δεν έχω ανακτήσει τη μετάδοση. Είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Έπειτα από μια σειρά μηνυμάτων και διευκρινίσεων, ο ελεγκτής της δίνει οδηγίες να αποσυνδέσει και να επανασυνδέσει το σύστημα και να επιχειρήσει επανεκκίνηση της αμαξοστοιχίας με κανονική ταχύτητα.

Η οδηγία που καταγράφεται στη συνομιλία είναι η εξής:

Ελεγκτής: «Εντάξει, μια στιγμή. Η οδηγία αναφέρει: Μηχανοδηγέ της αμαξοστοιχίας 6076, αποσυνδέστε και επανασυνδέστε».

Μηχανοδηγός: «Και επανασυνδέστε».

Ελεγκτής: «Επανεκκινήστε την πορεία, υπό την προστασία του BFL, με κανονική ταχύτητα».

Η οδηγία προκαλεί ερωτήματα, καθώς το Iryo παρέμενε μπροστά από το AVE, ενώ η μηχανοδηγός είχε ήδη αναφέρει πρόβλημα στο σύστημα ασφαλείας.

Στις 08:48: Η δεύτερη προειδοποίηση που δεν οδήγησε σε άμεση αντίδραση

Το τρίτο ηχητικό ντοκουμέντο, το οποίο καταγράφεται στις 08:48, θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό για τη διερεύνηση των συνθηκών που οδήγησαν στη σύγκρουση.

Η μηχανοδηγός του Iryo επικοινωνεί ξανά με το κέντρο ελέγχου και αναφέρει ότι εξακολουθεί να μην μπορεί να επανεκκινήσει το σύστημα LZB και ότι η αμαξοστοιχία της παραμένει ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου στην Ούρδα.

Μηχανοδηγός: «Το τρένο δεν μου επιτρέπει να ελέγξω το σύστημα LZB. Γι' αυτό εξακολουθώ να είμαι ακινητοποιημένη μπροστά από το σήμα εισόδου».

Ελεγκτής: «Εντάξει. Σύμφωνοι; Λοιπόν, μόλις μπορέσετε. Και αν αντιμετωπίσετε πρόβλημα, καλέστε μας ξανά».

Μηχανοδηγός: «Εντάξει, πολύ ωραία. Θα σας ενημερώσω».

Παρά τη δεύτερη ενημέρωση ότι το Iryo εξακολουθούσε να βρίσκεται ακινητοποιημένο, από τις διαθέσιμες ηχογραφήσεις δεν προκύπτει ότι δόθηκε άμεσα εντολή στο AVE να σταματήσει ή να μειώσει δραστικά την ταχύτητά του.

Περίπου πέντε λεπτά αργότερα σημειώθηκε η μοιραία σύγκρουση.

Μετά την τελευταία επικοινωνία, καταγράφεται επίσης εσωτερική συνομιλία μεταξύ εργαζομένων του κέντρου ελέγχου, η οποία αποτυπώνει σύγχυση σχετικά με την κατάσταση των αμαξοστοιχιών και τις οδηγίες που είχαν δοθεί. Ένας από τους εργαζομένους αναφέρεται σε προβλήματα εξοπλισμού και στην προβλεπόμενη ταχύτητα των 40 χιλιομέτρων την ώρα, χωρίς να είναι σαφές από το απόσπασμα ότι έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η κατάσταση.

Οι ερευνητές καλούνται να διαπιστώσουν εάν οι συγκεκριμένες εντολές παραβίασαν τα προβλεπόμενα πρωτόκολλα ασφαλείας, ποιοι ήταν υπεύθυνοι για τις αποφάσεις και εάν η εφαρμογή της διαδικασίας οπτικής επιτήρησης θα μπορούσε να είχε αποτρέψει το δυστύχημα.

Το βασικό ερώτημα δεν αφορά μόνο το ποιος έκανε το λάθος, αλλά και το πώς ένα σιδηροδρομικό σύστημα με πολλαπλά επίπεδα προστασίας επέτρεψε σε μια τεχνική βλάβη και σε πιθανές λανθασμένες ενέργειες να οδηγήσουν σε τόσο μεγάλο αριθμό θυμάτων.

Απόρρητη έρευνα και κατάσχεση των «μαύρων κουτιών»

EPA/CHEMA MOYA

Η ανακρίτρια του Οργάθ, η οποία έχει αναλάβει την υπόθεση, κήρυξε απόρρητη την έρευνα και διέταξε την κατάσχεση των «μαύρων κουτιών» των δύο τρένων. Παράλληλα, απαγορεύτηκε η πρόσβαση στην περιοχή, προκειμένου να προστατευθούν τα στοιχεία που θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαλεύκανση της τραγωδίας.

Στην υπόθεση συμμετέχει επίσης η ανεξάρτητη αρχή διερεύνησης σιδηροδρομικών ατυχημάτων, η οποία έχει επισημάνει ότι είναι πρόωρο να εξαχθούν οριστικά συμπεράσματα για τα αίτια του δυστυχήματος.

Η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ έχει δεσμευτεί για έρευνα μέχρι τέλους, ενώ η αντιπολίτευση ζητά ανεξάρτητο έλεγχο των σιδηροδρομικών υποδομών και απόδοση ευθυνών στους υπευθύνους.

Το δεξιό κόμμα Vox κατέθεσε μήνυση κατά της Adif για ανθρωποκτονία εξ αμελείας. Η μήνυση στρέφεται, σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, κατά των χειριστών του κέντρου ελέγχου της Ατότσα που έδωσαν τις εντολές επανεκκίνησης, των προϊσταμένων τους και των υπευθύνων για τα πρωτόκολλα έκτακτης λειτουργίας.

Το δυστύχημα έχει αναζωπυρώσει τη συζήτηση για την ασφάλεια των ισπανικών σιδηροδρόμων υψηλής ταχύτητας, οι οποίοι επί χρόνια θεωρούνταν πρότυπο για την Ευρώπη. Η εξάρτηση του δικτύου από αυτοματοποιημένα συστήματα προστασίας εγείρει πλέον ερωτήματα για το τι συμβαίνει όταν οι αυτοματισμοί αποτυγχάνουν και η ασφαλής λειτουργία εξαρτάται από τις αποφάσεις των εργαζομένων.

Τρία κενά ασφαλείας πριν από τη φονική σύγκρουση τρένων – Τι αποκαλύπτουν οι συνομιλίες και οι καταγγελίες τεχνικών

Τρεις πιθανές αστοχίες στα συστήματα και στις διαδικασίες ασφαλείας. Η βλάβη στη σηματοδότηση, οι οδηγίες του κέντρου ελέγχου και όσα συνέβησαν λίγο πριν από τη σύγκρουση των δύο τρένων υψηλής ταχύτητας αποτελούν βασικούς άξονες της διερεύνησης.

Οι οδηγίες του κέντρου ελέγχου και το δεύτερο κενό ασφαλείας

Όταν παρουσιάζεται βλάβη στο αυτόματο σύστημα σηματοδότησης, καθοριστικό ρόλο αναλαμβάνει το Κέντρο Ρύθμισης και Ελέγχου της Κυκλοφορίας της Adif. Οι ελεγκτές καλούνται να εξακριβώσουν την κατάσταση του συστήματος και να καθορίσουν με ποιους όρους μπορούν να συνεχίσουν τα τρένα την πορεία τους.

Ανάλογα με τη βλάβη και τις ισχύουσες διαδικασίες, μπορεί να απαιτηθεί σημαντική μείωση της ταχύτητας, ακόμη και στα 40 χλμ./ώρα, καθώς και αυξημένη προσοχή από τον μηχανοδηγό, ώστε να μπορεί να σταματήσει εφόσον εμφανιστεί εμπόδιο.

Η El Mundo, επικαλούμενη ηχητικές καταγραφές επικοινωνιών, αναφέρει ότι στις 08:36 το κέντρο ελέγχου έδωσε σε συρμό AVE της Renfe, κατασκευής Siemens, οδηγία να κινηθεί κανονικά. Το τρένο βρισκόταν περίπου 25 χιλιόμετρα πίσω από το Iryo, το οποίο αντιμετώπιζε ακόμη πρόβλημα και παρέμενε ακινητοποιημένο.

Η συγκεκριμένη οδηγία εξετάζεται πλέον στο πλαίσιο της έρευνας, καθώς φέρεται να επέτρεπε στον συρμό της Renfe να κινηθεί με τις συνήθεις επιτρεπόμενες ταχύτητες, ενώ το πρόβλημα στη σηματοδότηση δεν είχε αποκατασταθεί.

Τι καταγράφεται στις συνομιλίες των μηχανοδηγών

Σύμφωνα με τις ηχογραφήσεις που επικαλείται η El Mundo, η μηχανοδηγός του Iryo ενημέρωσε το κέντρο ελέγχου ότι δεν μπορούσε να επανεκκινήσει το LZB.

«Το τρένο δεν μου επιτρέπει να επανεκκινήσω το σύστημα LZB. Γι' αυτό παραμένω σταματημένη μπροστά στο σήμα εισόδου», φέρεται να ανέφερε.

Από το κέντρο ελέγχου της Ατότσα τής απάντησαν να επικοινωνήσει ξανά εάν παρουσιαστούν προβλήματα, ενώ η ίδια δήλωσε ότι θα τους ενημερώσει.

Σε άλλο σημείο της καταγραφής ακούγεται αναφορά ότι η αμαξοστοιχία 6076 αντιμετωπίζει πρόβλημα με τον εξοπλισμό της. Πρόκειται για το Iryo που αργότερα συγκρούστηκε με το AVE της Renfe.

Τα δημοσιεύματα θέτουν το ερώτημα εάν η κυκλοφορία του δεύτερου τρένου επιτράπηκε χωρίς να έχουν ληφθεί επαρκή μέτρα για την ακινητοποιημένη αμαξοστοιχία. Εξετάζεται επίσης εάν εφαρμόστηκαν οι προβλεπόμενοι περιορισμοί ταχύτητας.

Σε επόμενη επικοινωνία, στις 08:41, φέρεται να δόθηκε εντολή ακινητοποίησης μέχρι να χορηγηθεί σχετική άδεια. Δεν είναι, ωστόσο, σαφές ποιες άλλες συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν στη συνέχεια. Στις 08:48, σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δημοσιευθεί, χάθηκε η επικοινωνία του συρμού με το επιχειρησιακό κέντρο της Μαδρίτης.

Από την πλευρά της, η Iryo υποστηρίζει ότι δεν έλαβε εντολή να επανεκκινήσει το τρένο της. Η εταιρεία επισημαίνει ότι, ανεξάρτητα από τις οδηγίες που αφορούσαν τη συνολική κυκλοφορία, η δική της αμαξοστοιχία δεν ήταν σε θέση να κινηθεί.

Τα κρίσιμα λεπτά πριν από την πρόσκρουση

Το τρίτο και ίσως σημαντικότερο σκέλος της έρευνας αφορά την πορεία του AVE προς το σημείο όπου είχε σταματήσει το Iryo. Οι αρχές καλούνται να εξακριβώσουν τι συνέβη μετά την επανεκκίνηση του συρμού της Renfe και γιατί δεν αποτράπηκε η σύγκρουση.

Οι πληροφορίες που δημοσίευσε η El Mundo αναφέρονται σε χρονικό διάστημα περίπου 12 έως 17 λεπτών πριν από την πρόσκρουση, κατά το οποίο το AVE φέρεται να κατευθυνόταν προς το ακινητοποιημένο τρένο. Η ταχύτητά του, σύμφωνα με τα σχετικά δημοσιεύματα, εκτιμάται ότι έφθανε περίπου τα 120 χλμ./ώρα.

Επιβάτες του AVE δήλωσαν ότι δεν αντιλήφθηκαν έντονη επιβράδυνση πριν από τη σύγκρουση. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί ερωτήματα για το εάν ο μηχανοδηγός είχε ενημερωθεί εγκαίρως για την παρουσία του άλλου συρμού και αν υπήρχε δυνατότητα έγκαιρης αντίδρασης.

Η μηχανοδηγός του Iryo φέρεται, από την πλευρά της, να αντιλήφθηκε το δεύτερο τρένο μόλις τη στιγμή της πρόσκρουσης. Κατά το δημοσίευμα της El Mundo, δεν είχε προηγηθεί προειδοποίηση από το κέντρο ελέγχου ότι άλλη αμαξοστοιχία πλησίαζε στη θέση όπου εκείνη παρέμενε ακινητοποιημένη.

Μετά το δυστύχημα, όταν μέλη της ισπανικής Πολιτοφυλακής (Guardia Civil) την πλησίασαν και τη ρώτησαν τι είχε συμβεί, η μηχανοδηγός φέρεται να επαναλάμβανε ότι το σύστημα είχε αποτύχει.

Οι διαθέσιμες ηχογραφήσεις δεν αποσαφηνίζουν εάν υπήρξαν πρόσθετες επικοινωνίες μετά τις αρχικές αναφορές για τη βλάβη. Αυτό αποτελεί ένα από τα βασικά σημεία που πρέπει να διευκρινιστούν από την έρευνα, μαζί με το ποιοι γνώριζαν τη θέση των δύο συρμών και ποιες εντολές είχαν δοθεί σε κάθε στάδιο.

Το έργο των 136 εκατ. ευρώ που παρέμενε σε εξέλιξη

Η αναβάθμιση της γραμμής Μαδρίτης - Σεβίλλης είχε προγραμματιστεί πριν από το δυστύχημα, ωστόσο δεν είχε ολοκληρωθεί όταν σημειώθηκε η σύγκρουση.

Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η ABC, τον Σεπτέμβριο του 2021 ανατέθηκε στην Thales España GRP σύμβαση ύψους 93,8 εκατομμυρίων ευρώ για τη μετάβαση από το LZB στο ERTMS. Το έργο αφορούσε την αντικατάσταση του συστήματος προστασίας των τρένων στη γραμμή, καθώς και τις σχετικές εγκαταστάσεις σηματοδότησης και τον κλάδο Λα Σάγρα - Τολέδο.

Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος έφθανε τα 136 εκατομμύρια ευρώ, συνυπολογίζοντας δύο επιπλέον συμβάσεις, συνολικής αξίας άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ, για την ανανέωση των κυκλωμάτων γραμμής.

Τα συγκεκριμένα κυκλώματα συμβάλλουν στον εντοπισμό της παρουσίας συρμών σε επιμέρους τμήματα του δικτύου και αποτελούν βασικό μέρος της ασφαλούς διαχείρισης της κυκλοφορίας.

Σε ανακοίνωση του υπουργείου Μεταφορών στις 6 Σεπτεμβρίου 2021, ως στόχοι του προγράμματος είχαν παρουσιαστεί η αύξηση της χωρητικότητας της γραμμής και η βελτίωση της αξιοπιστίας και της διαθεσιμότητας των εγκαταστάσεων.

Το χρονοδιάγραμμα προέβλεπε διάρκεια 52 μηνών, με την ολοκλήρωση να τοποθετείται προς τα τέλη του 2026. Έτσι, κατά τον χρόνο του δυστυχήματος, η αντικατάσταση του συστήματος ασφαλείας βρισκόταν ακόμη σε εξέλιξη.

Γιατί δεν διακόπηκε η λειτουργία της γραμμής;

Ένα από τα ζητήματα που θέτουν οι τεχνικοί της Adif αφορά την απόφαση να συνεχιστούν τα δρομολόγια ενώ πραγματοποιούνταν οι εργασίες αναβάθμισης.

Όπως είχε αναφέρει το υπουργείο, οι παρεμβάσεις έπρεπε να γίνουν χωρίς να διακοπεί η εμπορική λειτουργία της γραμμής υψηλής ταχύτητας Μαδρίτης - Σεβίλλης, ώστε να μην επηρεαστεί η εξυπηρέτηση των επιβατών.

Εργαζόμενοι που μίλησαν στην ABC εκτιμούν ότι η επιλογή αυτή ενδέχεται να συνέβαλε στην παράταση της χρήσης παλαιότερων τεχνολογιών. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι θα έπρεπε να είχε εξεταστεί ακόμη και η προσωρινή διακοπή της κυκλοφορίας για διάστημα ενός έως ενάμιση έτους, ώστε να ολοκληρωθούν οι εργασίες με προτεραιότητα την ασφάλεια.

Οι ίδιοι θέτουν το ερώτημα γιατί έγινε αποδεκτή η συνέχιση της λειτουργίας υπό αυτές τις συνθήκες και καταγγέλλουν ότι η ανάγκη να αποφευχθούν επιπτώσεις στα δρομολόγια υπερίσχυσε της ταχύτερης αναβάθμισης των υποδομών.

Οι ισχυρισμοί αυτοί αποτελούν μέρος των καταγγελιών που έχουν δημοσιοποιηθεί και μένει να αξιολογηθούν στο πλαίσιο της συνολικής διερεύνησης.

Οι τεχνικοί αμφισβητούν ότι το ανθρώπινο λάθος αρκεί ως εξήγηση

Η πιθανότητα λανθασμένων οδηγιών από το κέντρο ελέγχου έχει προκαλέσει συζητήσεις σχετικά με το εάν το δυστύχημα μπορεί να αποδοθεί σε ανθρώπινο λάθος.

Ο υπουργός Μεταφορών της Ισπανίας, Όσκαρ Πουέντε, χαρακτήρισε το περιστατικό «αδιανόητο», αναφερόμενος στις συνθήκες υπό τις οποίες το κέντρο ελέγχου της Adif φέρεται να επέτρεψε στον συρμό της Renfe να συνεχίσει την πορεία του έπειτα από τη βλάβη στο LZB.

Οι τεχνικοί που επικαλείται η ABC υποστηρίζουν, ωστόσο, ότι ακόμη και αν διαπιστωθεί λάθος στις αποφάσεις των ελεγκτών, αυτό δεν θα πρέπει να θεωρηθεί η μοναδική αιτία μιας τόσο σοβαρής σύγκρουσης.

Κατά την άποψή τους, ένα σύστημα σιδηροδρομικής ασφάλειας πρέπει να διαθέτει εφεδρικούς μηχανισμούς και δικλίδες που να περιορίζουν τις συνέπειες μιας ανθρώπινης αστοχίας. Για τον λόγο αυτό, ζητούν να εξεταστεί όχι μόνο ποιος έδωσε τις εντολές, αλλά και γιατί οι τεχνικές δικλίδες δεν απέτρεψαν την προσέγγιση των δύο τρένων.

Καταγγελίες για ελλείψεις στη συντήρηση και πολιτικές παρεμβάσεις

Οι αιτιάσεις των εργαζομένων επεκτείνονται και στη γενικότερη κατάσταση του ισπανικού σιδηροδρομικού δικτύου. Σύμφωνα με την ABC, πηγές της Adif κάνουν λόγο για χρόνια προβλήματα συντήρησης, ανεπαρκή χρηματοδότηση και καθυστερήσεις στον εκσυγχρονισμό των υποδομών.

Στις καταγγελίες τους περιλαμβάνεται ο ισχυρισμός ότι οι διαθέσιμοι πόροι για τη συντήρηση δεν επαρκούν για τις πραγματικές ανάγκες του δικτύου. Οι ίδιοι συνδέουν την κατάσταση αυτή με την απουσία νέων γενικών κρατικών προϋπολογισμών κατά την κοινοβουλευτική περίοδο, υποστηρίζοντας ότι η χρηματοδότηση δεν έχει αυξηθεί όσο απαιτείται.

Παράλληλα, εκφράζουν επιφυλάξεις για τον τρόπο διοίκησης της Adif και καταγγέλλουν υπερβολική πολιτική και συνδικαλιστική επιρροή στις αποφάσεις του οργανισμού.

Οι αναφορές αυτές, όπως και οι αιτιάσεις για τις ελλείψεις στη συντήρηση, αποτελούν ισχυρισμούς εργαζομένων που έχουν μεταφερθεί από τον ισπανικό Τύπο και δεν συνιστούν από μόνες τους επίσημα πορίσματα για τα αίτια της σύγκρουσης.

Το βασικό ζητούμενο για τους ερευνητές παραμένει να ανασυνθέσουν με ακρίβεια τη σειρά των γεγονότων: πώς εκδηλώθηκε η βλάβη, ποιες πληροφορίες είχαν στη διάθεσή τους οι ελεγκτές και οι μηχανοδηγοί, ποιες εντολές δόθηκαν και γιατί δεν ενεργοποιήθηκε αποτελεσματικά κάποιος μηχανισμός αποτροπής της σύγκρουσης.

Η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα θα κρίνει σε μεγάλο βαθμό εάν η τραγωδία οφειλόταν σε μεμονωμένα λάθη, σε τεχνικές αστοχίες ή σε συνδυασμό προβλημάτων που ανέδειξαν ευρύτερες αδυναμίες του σιδηροδρομικού συστήματος.

Δεύτερη πολύνεκρη σιδηροδρομική τραγωδία μέσα σε εννέα μήνες

EPA/CHEMA MOYA

Το δυστύχημα στην Ούρδα δεν αποτελεί το πρώτο σοβαρό σιδηροδρομικό περιστατικό που πλήττει την Ισπανία το 2026.

Στις 18 Ιανουαρίου, κοντά στο Αδαμούθ της Κόρδοβα, ο εκτροχιασμός ενός τρένου Iryo και η σύγκρουσή του με αμαξοστοιχία Alvia είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο 46 ανθρώπων.

Και εκείνο το δυστύχημα σημειώθηκε στον σιδηροδρομικό διάδρομο που συνδέει τη Μαδρίτη με την Ανδαλουσία, αρκετά νοτιότερα από την Ούρδα. Με τις δύο τραγωδίες, ο αριθμός των νεκρών στον συγκεκριμένο διάδρομο ξεπερνά τους 110 μέσα σε περίπου εννέα μήνες.

Ο Πέδρο Σάντσεθ χαρακτήρισε απαράδεκτο το γεγονός ότι η χώρα θρηνεί για δεύτερη φορά μέσα στο ίδιο έτος δεκάδες θύματα από σιδηροδρομικό δυστύχημα.

Η επανάληψη τόσο σοβαρών περιστατικών έχει εντείνει την οργή της κοινής γνώμης, καθώς πολλοί πολίτες ζητούν εξηγήσεις για το πώς είναι δυνατόν ένα σύγχρονο σιδηροδρομικό δίκτυο να εμφανίζει τέτοιες αδυναμίες.

Πολιτικές αντιδράσεις και αναστολή της προεκλογικής δραστηριότητας

Η τραγωδία έχει προκαλέσει έντονες πολιτικές αντιδράσεις, ενώ τα περισσότερα κόμματα ανακοίνωσαν την αναστολή της προεκλογικής τους δραστηριότητας ενόψει των επικείμενων εκλογών.

Εξαίρεση αποτέλεσε το ακροδεξιό κόμμα Vox. Ο ηγέτης του, Σαντιάγο Αμπασκάλ, δήλωσε ότι το κόμμα του δεν θα συμμετάσχει σε αυτό που χαρακτήρισε προσπάθεια «να χρησιμοποιηθεί το πένθος για να φιμωθεί η κριτική» σχετικά με την κατάσταση των σιδηροδρομικών υποδομών.

Παράλληλα, η αντιπολίτευση ζητά την παραίτηση του υπουργού Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε και τη διενέργεια ανεξάρτητης έρευνας για τις συνθήκες του δυστυχήματος.

Ένα από τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι το κατά πόσο η τραγωδία θα επηρεάσει πολιτικά την κυβέρνηση Σάντσεθ ενόψει των εθνικών εκλογών της 29ης Νοεμβρίου.

Διαδηλώσεις στη Μαδρίτη και επεισόδια έξω από το υπουργείο Μεταφορών

EPA/CHEMA MOYA

Η οργή για την τραγωδία εκφράστηκε και στους δρόμους της Μαδρίτης. Κατά τη διάρκεια της νύχτας της Τετάρτης, περίπου 1.500 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν έξω από το υπουργείο Μεταφορών, σύμφωνα με την ισπανική δημόσια τηλεόραση TVE.

Οι διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτηση του πρωθυπουργού Πέδρο Σάντσεθ και του υπουργού Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, απαιτώντας δικαιοσύνη για τα θύματα και απαντήσεις για την κατάσταση των σιδηροδρομικών υποδομών.

Η συγκέντρωση εξελίχθηκε σε επεισόδια, όταν διαδηλωτές πέταξαν μπουκάλια και φωτοβολίδες προς τις αστυνομικές δυνάμεις. Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνα για να διαλύσει το πλήθος. Σύμφωνα με τις σχετικές αναφορές, δεν καταγράφηκαν τραυματισμοί ή συλλήψεις.

Ο αρχηγός του κεντροδεξιού Λαϊκού Κόμματος και επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό, δήλωσε ότι «η Ισπανία έχει το δικαίωμα να γνωρίζει τι συμβαίνει με τις υποδομές της», εκφράζοντας την ανάγκη για πλήρη ενημέρωση σχετικά με τις συνθήκες του δυστυχήματος.

Οι μηχανοδηγοί προχωρούν σε απεργία για την ασφάλεια

Μέσα στο κλίμα έντονης αμφισβήτησης για την ασφάλεια του σιδηροδρομικού δικτύου, οι μηχανοδηγοί αναμένεται να πραγματοποιήσουν κανονικά την προγραμματισμένη για την Πέμπτη απεργία τους.

Το ισπανικό συνδικάτο μηχανοδηγών Semaf ανακοίνωσε ότι η κινητοποίηση θα πραγματοποιηθεί με βασικό αίτημα την υπεράσπιση της σιδηροδρομικής ασφάλειας.

Η απεργία αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά τις αποκαλύψεις για τις επικοινωνίες του κέντρου ελέγχου και τα ερωτήματα που έχουν προκύψει σχετικά με την τήρηση των πρωτοκόλλων ασφαλείας.

Διακοπή της κυκλοφορίας στη γραμμή Μαδρίτη–Ανδαλουσία

Μετά το δυστύχημα, η κυκλοφορία των τρένων υψηλής ταχύτητας στον διάδρομο Μαδρίτη–Ανδαλουσία διακόπηκε, ενώ η Renfe ανέστειλε την πώληση εισιτηρίων για τη συγκεκριμένη γραμμή έως τις 13 Δεκεμβρίου.

Η ημερομηνία αυτή αφορά την αναστολή πώλησης εισιτηρίων και δεν σημαίνει κατ' ανάγκην ότι η γραμμή θα παραμείνει κλειστή μέχρι τότε. Ο χρόνος επαναλειτουργίας της εξαρτάται από την εξέλιξη των ερευνών, την απομάκρυνση των συντριμμιών και τις εργασίες που απαιτούνται για την ασφαλή αποκατάσταση της κυκλοφορίας.

Ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και εθνικό πένθος

EPA/CHEMA MOYA

Η τραγωδία έχει προκαλέσει συγκίνηση και πέρα από τα σύνορα της Ισπανίας. Στις Βρυξέλλες, οι σημαίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης κυματίζουν μεσίστιες, σε μια κίνηση που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή χαρακτήρισε ένδειξη ευρωπαϊκής αλληλεγγύης προς τον ισπανικό λαό κατά τη διάρκεια του τριήμερου εθνικού πένθους.

Οι ισπανικές αρχές συνεχίζουν τις προσπάθειες για την ταυτοποίηση των θυμάτων, την ενημέρωση των οικογενειών και την πλήρη διερεύνηση των αιτίων της σύγκρουσης.

Η τραγωδία της Ούρδα αφήνει πίσω της δεκάδες νεκρούς, τραυματίες και οικογένειες που εξακολουθούν να αναζητούν απαντήσεις για την τύχη των ανθρώπων τους. Παράλληλα, θέτει επιτακτικά το ζήτημα της αποτελεσματικότητας των συστημάτων ασφαλείας και της ευθύνης των αρμόδιων φορέων όταν οι τεχνικές βλάβες μετατρέπονται σε καταστροφικά γεγονότα.

Το βασικό ερώτημα που καλείται πλέον να απαντήσει η έρευνα είναι πώς μια βλάβη στο σύστημα σηματοδότησης, σε συνδυασμό με τις εντολές που φέρεται να δόθηκαν από το κέντρο ελέγχου, οδήγησε σε μια σύγκρουση με τόσο βαρύ απολογισμό. Η απάντηση δεν αφορά μόνο την απόδοση ευθυνών για το συγκεκριμένο δυστύχημα, αλλά και το κατά πόσο μπορούν να διασφαλιστούν οι απαραίτητες δικλίδες προστασίας, ώστε μια παρόμοια τραγωδία να μην επαναληφθεί.

Στο «Coyote vs. Acme» ο Γουίλ Ι. Κογιότι γίνεται ένας σύγχρονος Δαυίδ
ΣΙΝΕΜΑ
Θανάσης Παπαγεωργίου στην Popaganda: «Ποτέ η εξουσία δε θέλει τον πολιτισμό»
ΘΕΑΤΡΟ : ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Ο Ντιέγκο που έκανε τους περιφρονημένους να αισθανθούν ανίκητοι
SPORTAGON
4 αξέχαστοι ρόλοι του Πάτρικ Στιούαρτ
ΣΙΝΕΜΑ
«Για Τρία Ψυγεία και Ένα Πλυντήριο»: Η άγνωστη ιστορία της μετεμφυλιακής Ελλάδας στη θεατρική σκηνή
ΘΕΑΤΡΟ
Τι να κάνεις σήμερα, Παρασκευή
ΕΞΟΔΟΣ
30.10.2026
«Asados»: Η φωτιά που ανανεώνει τη γειτονιά του Ψυρρή
ΕΞΟΔΟΣ
30.10.2026
4 εναλλακτικά ελληνικά live για το ΠΣΚ σου
ΜΟΥΣΙΚΗ
Halloween Specials: Τα 10 καλύτερα επεισόδια στην αμερικάνικη TV
TV SHOWS
Η συγκλονιστική ιστορία πίσω από τη φωτογραφία της πολικής αρκούδας στο παράθυρο
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
30.10.2026
Το «Belle Époque» είναι η feel-good έκθεση του φθινοπώρου
ΕΙΚΑΣΤΙΚΑ
Save
© ΦΩΤΑΓΩΓΟΣ ΕΠΕ 2026 / All rights reserved
ΜΗΤ
Αριθμός Πιστοποίησης
Μ.Η.Τ 242199