Το κόμμα Σαμαρά αποτέλεσε ένα από τα βασικά αντικείμενα των πολιτικών συζητήσεων αυτού του καλοκαιριού. Το γεγονός είναι από μόνο του αξιοσημείωτο γιατί πρόκειται για ένα κόμμα που δεν υπάρχει και ο ίδιος ο Αντώνης Σαμαράς δεν έχει προαναγγείλει επισήμως ότι θα ιδρύσει. Ωστόσο, οι πάντες προεξοφλούν ότι σύντομα η «γαλάζια πολυκατοικία» θα έχει ένα νέο… διαμέρισμα το οποίο δημιουργείται για να αποτελέσει τη στέγη όσων δεξιών ψηφοφόρων έχουν απογοητευτεί από την κυβέρνηση Μητσοτάκη. Είναι χαρακτηριστικό άλλωστε ότι εμφανίζονται όλο και περισσότεροι «υποψήφιοι βουλευτές» του νέου κόμματος που επισήμως δεν υπάρχει.
Το διπλό πρόβλημα
Αρκετοί στο κυβερνητικοί επιτελείο θεωρούν ότι αυτή τη στιγμή το κόμμα Σαμαρά αποτελεί το πιο μεγάλο πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία. Η ανησυχία τους απορρέει από δύο παράγοντες:
- Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο το κόμμα Σαμαρά μπορεί να μπει με σχετική άνεση στην επόμενη Βουλή. Η ζημιά που κάνει στη Νέα Δημοκρατία δεν έγκειται τόσο στο ποσοστό που της κόβει από το 28% που πήρε στις ευρωεκλογές όσο στο ότι εμποδίζει την επανασυσπείρωση των απογοητευμένων «γαλάζιων» ψηφοφόρων του 2023.
- Παράλληλα, αν ο Σαμαράς κόψει (έστω λίγο) από τη ΝΔ και ο Τσίπρας σημειώσει νέα (έστω μικρή) άνοδο, η συνολική εικόνα των κομματικών συσχετισμών μπορεί να αλλάξει, ανοίγοντας ξανά το παιχνίδι των εκλογών.
Η εικόνα των δημοσκοπήσεων σχετικά με τη δυναμική Σαμαρά είναι συμβατή με την αίσθηση που αποκόμισαν αρκετοί πολιτικοί στις καλοκαιρινές περιοδείες τους. Η συντηρητική δυσαρέσκεια φαίνεται να βρίσκει «εύκολη» έκφραση στο εκκολαπτόμενο κόμμα.
Η ταυτότητα
Η έννοια-κλειδί στο project Σαμάρα είναι η ταυτότητα. Ταυτότητα εθνική, θρησκευτική και ιδεολογική. Ο Σαμαράς εμφανίζεται ως ο υπερασπιστής της παραδοσιακής δεξιάς ταυτότητας την οποία ο Μητσοτάκης (κατά το αφήγημα Σαμαρά) έχει θυσιάσει στο βωμό της κυνικής αντίληψης του πολιτικού σούπερ μάρκετ. Δεν είναι τυχαίο ότι βασικά στοιχεία της ατζέντας Σαμαρά είναι η κριτική στην κυβέρνηση για υποχωρητικότητα απέναντι στην Τουρκία, η κατηγορηματική απόρριψη του γάμου των ομόφυλων καθώς και η περαιτέρω σκλήρυνση της μεταναστευτικής πολιτικής. Παράλληλα, η κυβέρνηση Μητστάκη εγκαλείται για εγκατάλειψη της μεσαίας τάξης, την οποία το επιτελείο Σαμαρά χαρακτηρίζει «ραχοκοκαλιά της Ελλάδας».
Η ατζέντα Σαμαρά θεωρείται υπερυντηρητική και ακροδεξιά από την Αριστερά. Ωστόσο, είναι προφανές ότι απηχεί τις αντιλήψεις της ιστορικής βάσης της Νέας Δημοκρατίας. Αξίζει πάντως να σημειωθεί ότι ο πρώην πρωθυπουργός αρνείται την κατηγορία περί Ακροδεξιάς, υπενθυμίζοντας ότι έχει συγκυβερνήσει με το ΠΑΣΟΚ και τη ΔΗΜΑΡ. Μάλιστα, έκανε δήλωση για την απώλεια του σπουδαίου αριστερού διανοούμενου Κωνσταντίνου Τσουκαλά, εν αντιθέσει με τον πρωθυπουργό που δεν έκανε κάποιο σχόλιο.
Η συγκυβέρνηση
Το εκκολαπτόμενο κόμμα δεν παρουσιάζεται ως κόμμα διαμαρτυρίας. Ο Σαμαράς δηλώνει τη διάθεσή του να συμμετάσχει σε συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία, με την προϋπόθεση ότι δεν θα είναι πρωθυπουργός ο Κυριάκος Μητσοτάκης. Με αυτόν την προσέγγιση ο Σαμαράς αμύνεται απέναντι στη λογική της χαμένης ψήφου. Παράλληλα, παρουσιάζει το κόμμα του ως δύναμη αντίθεσης στον Μητσοτάκη και όχι στη Νέα Δημοκρατία εν γένει.
Όπως είναι επόμενο, το Μαξίμου θέλει να κόψει τους διαύλους μεταξύ ΝΔ και κόμματος Σαμαρά, θέτοντας τέρμα στη συζήτηση περί ενδεχόμενης κυβερνητικής συνεργασίας. «Το ποιος θα είναι πρωθυπουργός στη χώρα θα το αποφασίσουν οι πολίτες, όχι όσοι απεργάζονται διάφορα σχέδια», δήλωσε με κατηγορηματικό τρόπο ο Παύλος Μαρινάκης.
Παρά τις κατηγορηματικές δηλώσεις της κυβέρνησης, είναι προφανές ότι ο αν η ΝΔ κινηθεί κάτω από το ποσοστό των ευρωεκλογών και το κόμμα Σαμαρά μπει στη Βουλή, το ζήτημα της διακυβέρνησης θα τεθεί με διαφορετικό τρόπο.
Η Κεντροαριστερά
Το κόμμα Σαμαρά αποτελεί πρόκληση όμως και για την Κεντροαριστερά. Σε ένα πρώτο επίπεδο, η πρόκληση αυτή είναι ιδεολογική. Ο Σαμαράς ξετυλίγει πλήρως την ατζέντα της σκληρής Δεξιάς, σε μια συγκυρία που η Κεντροαριστερά δείχνει να θέλει να αποφύγει τις ιδεολογικές συγκρούσεις με τη Δεξιά. Αν η μια πλευρά δίνει μάχη και η άλλη μένει άπραγη, δεν χρειάζεται ιδιαίτερη ανάλυση για το ποια κερδίσει.
Η πρόκληση όμως είναι και πολιτική. Αν ευοδωθεί το σχέδιο Σαμαρά, θα υπάρξει πολιτική αλλαγή. Όμως αυτή η αλλαγή θα πάρει τη μορφή ενός δεξιού συνασπισμού, όπως φαίνεται ότι θα συμβεί και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
