Βρισκόμαστε λίγους μήνες πριν από τις επόμενες εκλογές και, όπως βλέπουμε σε πολλές δημοσκοπήσεις, ο «Κανένας» βρίσκεται πολύ ψηλά στις προτιμήσεις των πολιτών για τη θέση του πρωθυπουργού. Την ίδια στιγμή, γίνεται μεγάλη συζήτηση για την αποχή ως πολιτική στάση. Τα ερωτήματα είναι συγκεκριμένα: Γιατί οι πολίτες απομακρύνονται ολοένα και περισσότερο από τις πολιτικές διαδικασίες και τι κρύβεται πίσω από τον «Κανέναν»;
Η αλήθεια είναι ότι το φαινόμενο της αποχής και της απομάκρυνσης των πολιτών από τα κόμματα και τις συλλογικές διαδικασίες δεν έπεσε από τον ουρανό, αλλά έχει συγκεκριμένες αιτίες. Τις τελευταίες δεκαετίες επικρατεί στη Δύση το περιβόητο ρεύμα του νεοφιλελευθερισμού. Πλέον, οι πολιτικοί δεν μιλούν για οράματα και ιδέες, αλλά κυρίως για διαχείριση και «επιτελικότητα». Σε οικονομικό επίπεδο, οι πλούσιοι γίνονται πλουσιότεροι, ενώ τα κόμματα, αντί για ιδεολογική αντιπαράθεση, «τσακώνονται» για την κοστολόγηση και για το τι θα πει το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους.
Πάνω σε αυτή τη «συστημική συναίνεση», τα ακροδεξιά κόμματα κερδίζουν χώρο, με το «προσωπείο» του αντισυστημισμού. Μόνο που δεν είναι αντισυστημικό να μην αγγίζεις το ζήτημα της αναδιανομής του πλούτου και να στοχοποιείς αδύναμες κοινωνικές ομάδες, όπως οι μετανάστες και οι Ρομά. Ίσα-ίσα, τα ακροδεξιά ρεύματα έρχονται σε όσμωση με τον νεοφιλελευθερισμό, καθώς φυσικοποιούν τις κοινωνικές ανισότητες.
Τα παραπάνω φαινόμενα τα παρατηρούμε και στην Ελλάδα, όπου η πολιτική αντιπαράθεση γίνεται πλέον με έντονα υφολογικά και επικοινωνιακά χαρακτηριστικά. Σε αυτή τη μεταβολή έχει διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρόλο η ανάπτυξη του ψηφιακού κόσμου. Αντί για πολιτικά επιχειρήματα, πολλά πολιτικά πρόσωπα «αναζητούν» την ατάκα του TikTok για να γίνουν «viral».
Άλλος ένας παράγοντας που υποβάθμισε τις συλλογικές διαδικασίες είναι η απαξίωση του συνδικαλιστικού κινήματος. Όπως τα κόμματα «καρτελοποιήθηκαν» και απομακρύνθηκαν από τα αιτήματα της κοινωνίας, έτσι και στο πεδίο του συνδικαλισμού δημιουργήθηκαν γραφειοκρατικές ελίτ και οι «από κάτω» αποκόπηκαν από τα κέντρα λήψης των αποφάσεων.
Πίσω από τον «Κανέναν» υπάρχει πολύς κόσμος που νιώθει ότι δεν εκπροσωπείται και δεν εκφράζεται. Τα κόμματα είναι φορείς εκπροσώπησης κοινωνικών συμφερόντων. Ας αφήσουν, λοιπόν, οι πολιτικές δυνάμεις τις μικροκομματικές γραμμές που χαράσσονται στα κλειστά γραφεία και ας βγουν στην κοινωνία. Γιατί εκεί, πίσω από τον «Κανέναν», υπάρχουν πρόσωπα. Άνθρωποι με αγωνίες, ανάγκες και προσδοκίες.
