Από την Ισλανδία έως την Ισπανία και από τη Βρετανία έως τη Γερμανία και την Ιταλία, εκατομμύρια άνθρωποι έστρεψαν το βλέμμα στον ουρανό για να παρακολουθήσουν την ολική ή μερική έκλειψη Ηλίου. Στην περιορισμένη ζώνη της ολικότητας, ο ηλιακός δίσκος εξαφανίστηκε ολοκληρωτικά πίσω από τη Σελήνη, αφήνοντας ορατό μόνο το εντυπωσιακό ηλιακό στέμμα.
Όταν η ημέρα έγινε νύχτα στην Ισπανία
Οι πιο εντυπωσιακές εικόνες της χθεσινής έκλειψης ήρθαν από την Ισπανία. Η σκιά της Σελήνης διέσχισε τη βόρεια και κεντρική χώρα από τα δυτικά προς τα ανατολικά, περνώντας από περιοχές της Γαλικίας, της Καστίλης και Λεόν, της Αραγονίας και φτάνοντας μέχρι τις Βαλεαρίδες Νήσους. Σε αρκετά σημεία ο ουρανός παρέμεινε καθαρός, επιτρέποντας στους συγκεντρωμένους να παρακολουθήσουν σχεδόν ολόκληρη την εξέλιξη του φαινομένου.
Λίγο πριν από τις 20:30 τοπική ώρα, σε περιοχές που βρίσκονταν μέσα στο «μονοπάτι της ολότητας», το φως άρχισε να υποχωρεί με εντυπωσιακή ταχύτητα. Ο Ήλιος χάθηκε πίσω από τη Σελήνη και για περίπου ένα έως δύο λεπτά το τοπίο βυθίστηκε σε ένα σκοτάδι που έμοιαζε περισσότερο με νύχτα παρά με καλοκαιρινό απόγευμα. Το ηλιακό στέμμα εμφανίστηκε γύρω από τον σκοτεινό δίσκο της Σελήνης, δημιουργώντας τις εικόνες που έκαναν τον γύρο του κόσμου.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Στο Arija, στο Berlanga de Duero και στο San Asensio καταγράφηκαν χαρακτηριστικές εικόνες της πλήρους κάλυψης του Ήλιου, ενώ στο Μπούργκος η ολικότητα διήρκεσε περίπου ενάμιση λεπτό. Η ιδιαίτερη θέση του Ήλιου, χαμηλά στον ορίζοντα καθώς πλησίαζε η δύση, έκανε το θέαμα ακόμη πιο εντυπωσιακό. Η Ισπανία είχε προετοιμαστεί για τεράστιο αριθμό επισκεπτών. Οι Αρχές ανέμεναν εκατοντάδες χιλιάδες επιπλέον μετακινήσεις προς τη ζώνη της ολικότητας, ενώ είχαν ληφθεί έκτακτα μέτρα εξαιτίας των πολύ υψηλών θερμοκρασιών και του αυξημένου κινδύνου πυρκαγιών.
Σύννεφα στην Ισλανδία, αλλά ένα απόκοσμο σκοτάδι
Εντελώς διαφορετική ήταν η εικόνα σε αρκετά σημεία της Ισλανδίας. Στη δυτική πλευρά του νησιού, όπου περνούσε η ζώνη της ολικότητας, οι πυκνές νεφώσεις και κατά τόπους η βροχή δυσκόλεψαν την παρατήρηση του ίδιου του Ήλιου. Αυτό, ωστόσο, δεν εμπόδισε το φαινόμενο να γίνει αισθητό με εντυπωσιακό τρόπο. Κοντά στο Grundarfjörður, λίγα λεπτά πριν από την ολικότητα άνοιξε προσωρινά ένα κενό στα σύννεφα, επιτρέποντας στους συγκεντρωμένους να δουν ένα πολύ λεπτό τμήμα του Ήλιου πριν εκείνος εξαφανιστεί. Στη συνέχεια το σκοτάδι ήρθε απότομα. Τα φώτα στο λιμάνι άναψαν, τα θαλασσοπούλια σώπασαν και ο άνεμος ενισχύθηκε.
Η θερμοκρασία στην περιοχή υποχώρησε κατά περίπου έξι βαθμούς Κελσίου στη διάρκεια του φαινομένου, ενώ παρατηρητές περιέγραψαν το σκοτάδι ως βαθύτερο ακόμη και από εκείνο που συναντά κανείς τις καλοκαιρινές νύχτες της Ισλανδίας.
Το Ρέικιαβικ βρέθηκε επίσης μέσα στη ζώνη της ολικότητας. Ήταν η πρώτη ολική έκλειψη που ήταν ορατή από την Ισλανδία από το 1954 και η πρώτη που πέρασε πάνω από την περιοχή του Ρέικιαβικ εδώ και σχεδόν έξι αιώνες.
Από τη Βρετανία μέχρι την Ιταλία η Ευρώπη κοίταζε τον ουρανό
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Έξω από τη στενή ζώνη της ολικότητας, ένα πολύ μεγαλύτερο τμήμα της Ευρώπης παρακολούθησε το φαινόμενο ως μερική έκλειψη. Στη Βρετανία πλήθος κόσμου συγκεντρώθηκε σε ανοικτούς χώρους και παρατηρητήρια, ενώ χαρακτηριστικές εικόνες καταγράφηκαν στο Λονδίνο και στο Λίβερπουλ. Στη Γερμανία, παρατηρητές συγκεντρώθηκαν σε υπερυψωμένα σημεία για να δουν τον Ήλιο να καλύπτεται σε μεγάλο ποσοστό, ενώ η έκλειψη έγινε ορατή και πάνω από περιοχές της βόρειας Ιταλίας. Ακόμη και στο Σάλτσμπουργκ, εικόνες του φαινομένου προβλήθηκαν στις γιγαντοοθόνες του γηπέδου πριν από τον αγώνα του UEFA Super Cup.
Στην Αγία Πετρούπολη η Σελήνη και ο μερικώς καλυμμένος Ήλιος κατέβηκαν μαζί προς τον ορίζοντα πάνω από τον Κόλπο της Φινλανδίας, δημιουργώντας μια ακόμη εντυπωσιακή εικόνα της έκλειψης την ώρα της δύσης.
Το «μονοπάτι της ολότητας»
Η διαδρομή της ολικής έκλειψης ξεκίνησε από απομακρυσμένη περιοχή της βόρειας Ρωσίας και συνέχισε προς τη Γροιλανδία. Από εκεί η σκιά της Σελήνης πέρασε από τη δυτική Ισλανδία, διέσχισε τον Ατλαντικό και έφτασε στην Ιβηρική Χερσόνησο, καλύπτοντας μεγάλο τμήμα της Ισπανίας και μια πολύ μικρή περιοχή στη βορειοανατολική Πορτογαλία. Στην Ισπανία, η ζώνη της ολικότητας διέσχισε τη χώρα από τη Γαλικία έως τις Βαλεαρίδες, με τη σκιά της Σελήνης να έχει πλάτος περίπου 300 χιλιομέτρων. Σε πολλές ισπανικές περιοχές η έκλειψη συνέπεσε χρονικά με τις τελευταίες ώρες πριν από τη δύση του Ήλιου.
Στην Ισλανδία σημειώθηκαν και οι μεγαλύτερες διάρκειες ολικότητας στη διαδρομή της έκλειψης. Πάνω από τον κόλπο Breiðafjörður η πλήρης κάλυψη έφτασε περίπου τα δύο λεπτά και 18 δευτερόλεπτα, ενώ σε κατοικημένες περιοχές η διάρκεια ήταν μικρότερη.Η μερική έκλειψη έγινε ορατή σε πολύ ευρύτερη γεωγραφική περιοχή: στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, σε μεγάλο μέρος του Καναδά, σε τμήματα των βόρειων Ηνωμένων Πολιτειών και στη βορειοδυτική Αφρική. Σε αρκετές δυτικές περιοχές της Ευρώπης και της Αφρικής ο Ήλιος έδυσε ενώ παρέμενε ακόμη μερικώς καλυμμένος.
Γιατί μια ολική έκλειψη είναι τόσο εντυπωσιακή
Η ηλιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Σελήνη βρεθεί ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο. Η σκιά της πέφτει τότε πάνω σε μια σχετικά στενή λωρίδα της επιφάνειας της Γης και, για όσους βρίσκονται στο κέντρο αυτής της σκιάς, ο ηλιακός δίσκος καλύπτεται πλήρως.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Κατά την ολικότητα το φως της ημέρας μειώνεται σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, δημιουργώντας ένα παράξενο λυκόφως. Η θερμοκρασία μπορεί να πέσει αισθητά, ο άνεμος να μεταβληθεί και η συμπεριφορά ορισμένων ζώων να θυμίζει την αντίδρασή τους στη νύχτα – κάτι που έγινε αισθητό και χθες στην Ισλανδία. Πίσω από το εντυπωσιακό θέαμα βρίσκεται μια μοναδική γεωμετρική σύμπτωση. Ο Ήλιος έχει διάμετρο περίπου 400 φορές μεγαλύτερη από εκείνη της Σελήνης, βρίσκεται όμως και περίπου 400 φορές πιο μακριά από τη Γη. Για τον παρατηρητή, επομένως, τα δύο ουράνια σώματα εμφανίζονται στον ουρανό με σχεδόν ίδιο φαινόμενο μέγεθος. Όταν η ευθυγράμμισή τους είναι ακριβής, η Σελήνη μπορεί να καλύψει ολόκληρη τη φωτεινή επιφάνεια του Ήλιου. Τότε αποκαλύπτεται το ηλιακό στέμμα, η αμυδρή εξωτερική ατμόσφαιρα του άστρου, που υπό φυσιολογικές συνθήκες χάνεται μέσα στην εκτυφλωτική λάμψη του.
Ένα σπάνιο θέαμα για την Ευρώπη
Οι ηλιακές εκλείψεις συμβαίνουν τακτικά σε παγκόσμιο επίπεδο, όμως η ζώνη μέσα στην οποία μια έκλειψη γίνεται ολική είναι κάθε φορά εξαιρετικά περιορισμένη. Αυτό σημαίνει ότι ένας συγκεκριμένος τόπος μπορεί να χρειαστεί πολλές δεκαετίες ή ακόμη και αιώνες μέχρι να βρεθεί ξανά ακριβώς στην πορεία της σεληνιακής σκιάς. Η έκλειψη της 12ης Αυγούστου ήταν η πρώτη ολική ηλιακή έκλειψη που πέρασε από την ηπειρωτική Ευρώπη από το 1999, γεγονός που εξηγεί το τεράστιο ενδιαφέρον και τις μετακινήσεις παρατηρητών από ολόκληρο τον κόσμο. Η Ισπανία, πάντως, δεν θα χρειαστεί να περιμένει πολύ για το επόμενο μεγάλο αστρονομικό ραντεβού.
Στις 2 Αυγούστου 2027 μια νέα ολική ηλιακή έκλειψη θα είναι ορατή από περιοχές της Ισπανίας, της βόρειας Αφρικής και της Μέσης Ανατολής. Η διάρκεια της ολικότητας θα μπορεί να φτάσει περίπου τα έξι λεπτά και 23 δευτερόλεπτα σε περιοχές κοντά στο μέγιστο του φαινομένου. Στις 26 Ιανουαρίου 2028 θα ακολουθήσει δακτυλιοειδής έκλειψη, ο γνωστός «δακτύλιος της φωτιάς», η οποία θα είναι ορατή από την Ισπανία και την Πορτογαλία, ενώ μεγάλο τμήμα της υπόλοιπης Ευρώπης θα δει και τότε μερική έκλειψη.
Τα ειδικά γυαλιά παραμένουν απαραίτητα
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Παρότι το φαινόμενο αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά θεάματα της φύσης, η παρατήρηση του Ήλιου απαιτεί αυστηρά μέτρα προστασίας. Η απευθείας θέαση του Ήλιου χωρίς κατάλληλο φίλτρο μπορεί να προκαλέσει σοβαρή και μόνιμη βλάβη στον αμφιβληστροειδή. Για αυτό χρησιμοποιούνται ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά παρατήρησης ηλιακής έκλειψης και όχι κοινά γυαλιά ηλίου.
Μόνο κατά τη σύντομη φάση της πλήρους ολικότητας, όταν ο Ήλιος έχει καλυφθεί ολοκληρωτικά, μπορεί κάποιος που βρίσκεται μέσα στο μονοπάτι της ολικότητας να κοιτάξει χωρίς τα ειδικά γυαλιά. Μόλις εμφανιστεί ξανά έστω και το πρώτο τμήμα του ηλιακού δίσκου, η προστασία πρέπει να επανέλθει αμέσως. Όσοι παρακολουθούν μερική έκλειψη πρέπει να χρησιμοποιούν προστασία σε όλη τη διάρκειά της. Το ιδιαίτερα επικίνδυνο είναι ότι ο αμφιβληστροειδής δεν διαθέτει υποδοχείς πόνου. Έτσι, ένας τραυματισμός από την ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να συμβεί χωρίς ο παρατηρητής να αντιληφθεί εκείνη τη στιγμή ότι έχει προκληθεί βλάβη.
Η χθεσινή ολική έκλειψη κράτησε μόνο λίγα λεπτά για όσους βρέθηκαν στο σωστό σημείο. Οι εικόνες της, όμως –το σκοτάδι πάνω από τις ισπανικές πόλεις, το φωτεινό στέμμα γύρω από τη Σελήνη, οι σκιές, τα σύννεφα και τα φώτα που άναψαν στην Ισλανδία– ήταν αρκετές για να θυμίσουν γιατί μια ολική έκλειψη Ηλίου παραμένει ένα από τα πιο καθηλωτικά φυσικά φαινόμενα που μπορεί να παρακολουθήσει κανείς.
