«Υπό το πρόσχημα της δημιουργίας ενός μηχανισμού για την προστασία της ιερότητας της ψήφου, οι Ρεπουμπλικανοί στην πραγματικότητα στήνουν τον μηχανισμό για μια προσεκτικά οργανωμένη εκστρατεία εκφοβισμού ψηφοφόρων και αποτροπής μελών μειονοτικών ομάδων από το να προσέλθουν στις κάλπες στις 3 Νοεμβρίου». Αυτά έγραφε για την Επιχείρηση «Eagle Eye» η Εθνική Επιτροπή των Δημοκρατικών. Όχι σήμερα, αλλά τον μακρινό Οκτώβριο του 1964.
Ήταν η εποχή που η πρόοδος έσπρωχνε επίμονα προς το χρονοντούλαπο της ιστορίας τους ρατσιστικούς νόμους του Τζιμ Κρόου, ωστόσο σημαντικό τμήμα της αμερικανικής κοινωνίας εξακολουθούσε να αντιστέκεται σε αυτή. Κατά την ελάχιστα γνωστή Επιχείρηση «Eagle Eye», οι Ρεπουμπλικανοί, με το πρόσχημα της αποτροπής εκλογικής νοθείας, χρησιμοποίησαν μια τακτική αποκλεισμού ψηφοφόρων μέσω ελέγχου διευθύνσεων – αλλά και μέσω εφαρμογής τεστ εγγραμματισμού, προφορικών απαιτήσεων για ερμηνεία του αμερικανικού Συντάγματος, εξαντλητικών ερωτήσεων για την καταγωγή ενός ψηφοφόρου και απαιτήσεων για επίδειξη εγγράφων ιθαγένειας. Κομματικοί εκπρόσωποι αμφισβητούσαν την επιλεξιμότητα ψηφοφόρων μειονοτήτων, ιδιαίτερα όσων μιλούσαν σπαστά αγγλικά.
Εξήντα χρόνια μετά, στις 11 Φεβρουαρίου 2026, η ελεγχόμενη από τους Ρεπουμπλικανούς Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε το νομοσχέδιο SAVE America, που προβλέπει την υποχρέωση απόδειξης της αμερικανικής ιθαγένειας και την επίδειξη ταυτότητας για την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους. Ταυτόχρονα, προβλέπει περιορισμό της επιστολικής ψήφου.
Η εξέλιξη αυτή έρχεται εν όψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών του Νοεμβρίου. Όπως σημειώνει το Reuters, παρόμοιο μέτρο είχε εγκριθεί δύο φορές από τη Βουλή, αλλά «μπλόκαρε» στη Γερουσία, όπου τώρα θα παραπεμφθεί και το SAVE America Act για ψήφιση.
Το νομοσχέδιο αποτελεί τη θεσμική συνέχεια στους ισχυρισμούς Τραμπ ότι πολλοί παράτυποι μετανάστες ψηφίζουν στις ομοσπονδιακές εκλογές. «Χρειαζόμαστε εκλογές στις οποίες οι άνθρωποι να μην μπορούν να κοροϊδέψουν», είπε στο NBC. «Και θα το κάνουμε αυτό. Θα το κάνω αυτό. Θα το κάνω να γίνει».
Τι νόημα έχει ένας τέτοιος νόμος («κοινής λογικής» κατά τον πρόεδρο της Βουλής Μάικ Τζόνσον) όταν η αμερικανική νομοθεσία ήδη προβλέπει πως μόνο Αμερικανοί πολίτες έχουν δικαίωμα ψήφου στις ομοσπονδιακές εκλογές; Και όταν έρευνες και θεσμικοί αξιωματούχοι έχουν τεκμηριώσει ότι περιστατικά ψήφου μη πολιτών είναι εξαιρετικά σπάνια; Για παράδειγμα, το 2007, μια ανάλυση 42 περιφερειών από το Brennan Center for Justice διαπίστωσε πως οι μη πολίτες που ψήφισαν αντιστοιχούσαν στο 0,0001% της ψήφου.
Μέχρι σήμερα, οι Αμερικανοί που εγγράφονται για να ψηφίσουν καλούνται να δηλώσουν ότι είναι πολίτες, ρισκάροντας ποινική δίωξη σε περίπτωση που ψεύδονται. «Αν εξετάσει κανείς το πραγματικό υποθετικό σενάριο, γίνεται γρήγορα σαφές ότι δεν έχει κανένα νόημα κάποιος να διαπράξει τέτοιο έγκλημα συνειδητά», είχε πει στον Guardian ο Sean Morales-Doyle από το Brennan Center for Justice. «Θα συλληφθείς. Δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να γλιτώσεις, γιατί το έγκλημα περιλαμβάνει τη δημιουργία κυβερνητικού αρχείου που αποτελεί αποδεικτικό στοιχείο της πράξης σου».
Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος απέλασης σε περίπτωση που ένας μη πολίτης συλληφθεί να ψηφίζει παράνομα, οπότε «βάζεις σε κίνδυνο την ατομική σου ελευθερία και τη δυνατότητα παραμονής στη χώρα, μόνο για να ψηφίσεις στις εκλογές», προσέθεσε.
Γιατί λοιπόν ο Τραμπ προωθεί έναν νόμο στο όνομα μιας υποτιθέμενης κατ’ επανάληψη συντελεσθείσας νοθείας, την οποία δεν έχει μπει καν στον κόπο να αποδείξει;
«Jim Crow 2.0»
Γιατί στόχος δεν είναι η κατάργηση μιας (ανύπαρκτης) νοθείας, αλλά η θεσμοθέτησή της: Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι η νομοθεσία αποσκοπεί στην καταστολή της ψήφου και στην υπονόμευση των εκλογικών τους πιθανοτήτων, μετά από μια σειρά νίκες τους σε ειδικές εκλογές – μεταξύ των οποίων και μία για τη Γερουσία του παραδοσιακά συντηρητικού Τέξας.
Πιο αναλυτικά, εάν το νομοσχέδιο εγκριθεί από τη Γερουσία, οι Αμερικανοί δεν θα αρκεί να δηλώνουν ότι είναι πολίτες για να ψηφίσουν, θα πρέπει να προσκομίζουν και έγγραφα που το αποδεικνύουν. Για παράδειγμα, όσοι αλλάζουν πολιτεία ή αποκτούν για πρώτη φορά δικαίωμα ψήφου θα πρέπει να προσκομίσουν αποδεικτικό ιθαγένειας, όπως διαβατήριο ή πιστοποιητικό γέννησης συνοδευόμενο κι από άλλα έγγραφα. Οι νεόνυμφοι που αλλάζουν επώνυμο θα πρέπει να επανεγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους με όλα αυτά τα έγγραφα, καθώς και να αποδείξουν γιατί το τωρινό τους όνομα δεν ταυτίζεται με αυτό στο πιστοποιητικό γέννησης.
Σύμφωνα με έρευνα του Brennan Center, το SAVE America θα μπορούσε να κρατήσει μακριά από τις κάλπες περισσότερους από 21 εκατ. πολίτες που δεν έχουν άμεση πρόσβαση σε πιστοποιητικό γέννησης, διαβατήριο ή έγγραφο απόκτησης ιθαγένειας. Σχεδόν 4 εκατομμύρια, δεν έχουν καθόλου πρόσβαση γιατί τα έγγραφά τους έχουν χαθεί, καταστραφεί ή κλαπεί.
Η πιο εύκολη μέθοδος απόδειξης ιθαγένειας είναι το διαβατήριο, το οποίο όμως οι μισοί Αμερικανοί –και τα δύο τρία των μαύρων Αμερικανών– δεν διαθέτουν. Επιπλέον, η έκδοσή του στοιχίζει 160 δολ., εμμέσως λοιπόν το νομοσχέδιο Τραμπ επιβάλει «φόρο» ψήφου, προσβάλλοντας το δικαίωμα ισότιμης πρόσβασης στην εκλογική διαδικασία.
«Θα αποκλείσουν ουσιαστικά –από την εκλογική διαδικασία και από τη δημοκρατία μας– πολίτες Λατίνους, Μαύρους, Ασιάτες Αμερικανούς, Αυτόχθονες της Χαβάης και των νησιών του Ειρηνικού, καθώς και παντρεμένες γυναίκες που άλλαξαν επώνυμο, φτωχούς και άτομα με αναπηρία», δήλωσαν στην επιστολή τους προς Ρεπουμπλικάνους νομοθέτες η Leadership Conference on Civil and Human Rights μαζί με άλλες 130 οργανώσεις, όπως οι Black to the Future Action Fund και Black Voters Matter Action Fund.
«Είναι ο Jim Crow 2.0», δήλωσε ο επικεφαλής της μειοψηφίας στη Γερουσία Τσακ Σούμερ. «Αυτό που προσπαθούν να κάνουν είναι το ίδιο που γινόταν στον Νότο για δεκαετίες για να εμποδίσουν τους έγχρωμους πολίτες να ψηφίσουν».
Ο νόμος «είναι επιβλαβής για τη δημοκρατία μας και απειλή για την ελευθερία της ψήφου για όλους του Αμερικανούς», καταλήγει και το Campaign Legal Center.
«Κάποιες φορές χρειάζεσαι έναν δικτάτορα»
Το Brennan Center προειδοποιούσε ήδη από τον περασμένο Αύγουστο ότι η κυβέρνηση Τραμπ «επεμβαίνει στην εκλογική διαδικασία με άνευ προηγουμένου τρόπους» – και τη χαρακτήριζε ως τη «νέα απειλή στις ελεύθερες και δίκαιες εκλογές», με σήμα εκκίνησης την αμνηστία που έδωσε ο πρόεδρος τους στασιαστές της 6ης Ιανουαρίου 2020.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τραμπ αποπειράται να επέμβει στην εκλογική διαδικασία, οι υπερδεκαετείς προσπάθειές του όμως έχουν μέχρι στιγμής αποτύχει, αποκρουόμενες από την αμερικανική Δικαιοσύνη.
Μετά τις εκλογές του 2016, ο Τραμπ υποστήριξε ψευδώς: «Εκτός από το ότι κέρδισα το Εκλεκτορικό Κολέγιο με συντριπτική διαφορά, κέρδισα και τη λαϊκή ψήφο, αν αφαιρεθούν τα εκατομμύρια των ανθρώπων που ψήφισαν παράνομα».
Μετά την ήττα του στις εκλογές του 2020, το Reuters δημοσίευε ότι ο Τραμπ ενεπλάκη προσωπικά σε προσπάθειες να χρησιμοποιήσει υπηρεσίες εθνικής ασφάλειας για να κατασχέσει εκλογικά μηχανήματα σε κρίσιμες πολιτείες.
Τον Ιούλιο του 2024, ο Τραμπ παρότρυνε το πλήθος: «Βγείτε και να ψηφίσετε, μόνο αυτή τη φορά», προσθέτοντας ότι «δεν θα χρειαστεί να το κάνετε ξανά. Τέσσερα ακόμη χρόνια, ξέρετε τι; Θα διορθωθεί, θα είναι εντάξει, δεν θα χρειαστεί να ξαναψηφίσετε, ωραίοι χριστιανοί μου». Αργότερα προσπάθησε να το «μαζέψει» δίνοντας διαφορετική ερμηνεία στις δηλώσεις του.
Τον Μάρτιο του 2025, ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα το οποίο απαιτούσε απόδειξη ιθαγένειας για να εγγραφεί κάποιος στους εκλογικούς καταλόγους. Το διάταγμα ακυρώθηκε από ομοσπονδιακό δικαστήριο το οποίο έκρινε ότι παραβίαζε το Σύνταγμα των ΗΠΑ, βάσει του οποίου η Βουλή των Αντιπροσώπων, η Γερουσία και οι Πολιτείες ρυθμίζουν τις εκλογές - όχι ο Πρόεδρος.
Τον Ιανουάριο του 2026, ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι Ρεπουμπλικανοί έχουν υπάρξει τόσο επιτυχημένοι «που όταν το σκεφτείς, δεν θα έπρεπε να έχουμε εκλογές» - δήλωση που η κυβερνητική εκπρόσωπος αργότερα απέδωσε σε διάθεση αστεϊσμού.
Τον ίδιο μήνα, πάντως, μιλώντας στο Νταβός, ο Τραμπ ανέφερε πως «κάποιες φορές χρειάζεσαι έναν δικτάτορα».
Εάν το νομοσχέδιο SAVE America περάσει από τα Γερουσία, θα είναι το πρώτο σημαντικό βήμα για να αποκτήσουν οι Αμερικανοί έναν τέτοιο.
