Έχω τη συνήθεια να ανατρέχω στα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας. Οπότε βλέποντας ότι σαν σήμερα, 3 Νοεμβρίου του 1945, ερχόταν στη ζωή, μέσα σε συντετριμμένα εδάφη από την τελική σαρωτική ήττα της Γερμανίας, ο μεγαλύτερος σκόρερ όλων των εποχών -με το αντιφατικό σουλούπι για ποδοσφαιριστή που ανέδειξε μοναδικότητα στο είδος του, δεν κατάφερα να αντισταθώ στον πειρασμό να ανατρέξω στη συλλογή πληροφοριών, άγνωστων πτυχών και ποικίλων καταγραφών, από παρελθόντα χρόνια και δεκαετίες, γι’ αυτή τη σπάνια φιγούρα των ευρωπαϊκών γηπέδων.
Ο «ήρωας του μυθιστορήματος» δεν βρίσκεται εν ζωή. «Έφυγε» από τούτο τον μάταιο κόσμο στις 15 Αυγούστου 2021, σε ηλικία 75 ετών. Πέντε χρόνια νωρίτερα, η Μπάγερν είχε ανακοινώσει επισήμως ότι ο Γκερντ Μίλερ έπασχε από Αλτσχάιμερ.
Η Ούσι Μίλερ, η γυναίκα που είχε παντρευτεί το 1967 και είχε μοιραστεί μαζί του τόσο τη δόξα όσο και τις δυσκολότερες στιγμές, παρέμενε στο πλευρό του ως την τελευταία στιγμή, αφού αυτό το αγέρωχο κάποτε, «βομβαρδιστικό» των εστιών, περνούσε σχεδόν ολόκληρη την ημέρα στο κρεβάτι, δυσκολευόταν να φάει και άνοιγε τα μάτια του μόνο για λίγο.
Από το παραλήρημα ενός έθνους στην εξάρτηση και την ανίατη λήθη
Το 2011, ένα περιστατικό στην Ιταλία αποκάλυψε πόσο σοβαρά είχε αρχίσει να κλονίζεται η υγεία του. Βρισκόταν στο Τρέντο, όταν άρχισε η αντίστροφη μέτρηση της ζωής του. Τις πρώτες πρωινές ώρες επιχείρησε να μετακινηθεί με ταξί. Στη συνέχεια αποφάσισε να κατέβει κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό, αλλά δεν κατόρθωσε να συνεχίσει το ταξίδι του.
Οι αστυνομικοί τον εντόπισαν αποπροσανατολισμένο και σε σύγχυση. Η σύζυγός του ταξίδεψε στην Ιταλία για να τον παραλάβει. Ήταν ένα από τα πρώτα δημόσια γνωστά περιστατικά που έδειχναν τη σοβαρότητα της κατάστασής του.
Ο άνθρωπος που μπορούσε να σκοράρει ακόμα και με κλειστά μάτια, έφτασε στο σημείο να μην μπορεί να αναγνωρίσει τον κόσμο γύρω του. Εκείνος που είχε κάνει εκατομμύρια Γερμανούς να παραληρούν από χαρά, βρέθηκε να περνά τις ώρες του μπροστά σε μια τηλεόραση, αναζητώντας παρηγοριά στο αλκοόλ. Κι αυτός που γνώριζε καλύτερα από οποιονδήποτε πού βρισκόταν η αντίπαλη εστία, δυσκολεύτηκε όσο λίγοι να βρει τον δρόμο του έξω από το γήπεδο, να πάρει την κατεύθυνση για το ίδιο του το σπίτι!
Ο Γκερντ Μίλερ δεν υπήρξε απλώς ένας από τους μεγαλύτερους σκόρερ στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Υπήρξε και μια από τις πιο αντιφατικές ανθρώπινες ιστορίες που κρύβονται πίσω από τη λάμψη του επαγγελματικού αθλητισμού.
Η επέτειος της γέννησής του προσφέρει μια διαφορετική αφορμή για να θυμηθούμε όχι τόσο τα 365 γκολ του στην Bundesliga, ούτε τα 68 γκολ που έβαλε σε μόλις 62 αγώνες με την τότε Δυτική Γερμανία, ούτε ότι κατέκτησε Παγκόσμιο Κύπελλο, Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, τρία συνεχόμενα Κύπελλα Πρωταθλητριών και άφησε πίσω του επιδόσεις που για δεκαετίες έμοιαζαν απλησίαστες, αλλά όσο όλα εκείνα που δεν μπορούσαν να καταγράψουν οι στατιστικές.
Είναι η ιστορία ενός ανθρώπου που έφτασε στην κορυφή χωρίς να αποκτήσει ποτέ την άνεση να ζει ως σταρ. Που γνώρισε την εξάρτηση, την απώλεια προσανατολισμού και τελικά την απώλεια της μνήμης. Που χρειάστηκε άλλους ανθρώπους για να ξαναβρεί το νόημα της ζωής του. Ο Μίλερ απέδειξε ότι η επιτυχία δεν αποτελεί ασπίδα απέναντι στην ανθρώπινη ευαλωτότητα.
Ο θρύλος που δεν έμαθε ποτέ να ζει σαν θρύλος
Ο Φραντς Μπεκενμπάουερ, ο «Κάιζερ» του γερμανικού ποδοσφαίρου, ήταν το απόλυτο σύμβολο κομψότητας, αυτοπεποίθησης και κοινωνικής άνεσης. Ο Γκερντ Μίλερ ήταν σχεδόν το αντίθετό του.
Δεν αρέσκονταν σε δημόσιες εμφανίσεις, δεν αισθανόταν άνετα με τη δημοσιότητα και δεν διέθετε την επικοινωνιακή ευχέρεια των άλλων μεγάλων αστέρων. Η γερμανική ιστορική έρευνα αναφέρει μάλιστα ότι δεχόταν ειρωνικά σχόλια για την ταπεινή καταγωγή και τη μόρφωσή του, τόσο στο ποδοσφαιρικό περιβάλλον όσο και στους κοσμικούς κύκλους του Μονάχου.
Ο… κοντόχοντρος που έγινε ο φόβος κάθε τερματοφύλακα
Στο Νέρντλινγκεν της Βαυαρίας, ο μικρός Γκερντ μεγάλωσε σε μια φτωχή εργατική οικογένεια. Ο πατέρας του ήταν εργάτης και ο ίδιος, μόλις τελείωσε το σχολείο, ξεκίνησε να μαθαίνει την τέχνη του υφαντουργού, ενώ κόλλησε ένσημα και ως συγκολλητής. Το ποδόσφαιρο ήταν η μοναδική δραστηριότητα στην οποία δεν χρειαζόταν να αποδείξει ότι άξιζε να βρίσκεται εκεί.
Δεν ήταν ψηλός, δεν ήταν εντυπωσιακός, δεν είχε την αθλητική κορμοστασιά που θα περίμενε κανείς από έναν μελλοντικό παγκόσμιο πρωταθλητή. Το εντελώς αντίθετο: ήταν ένας κοντόχοντρος τύπος, με δυνατά πόδια και χαμηλό κέντρο βάρους.
Όταν πρωτοφόρεσε τα χρώματα της Μπάγερν το 1964, ο γνωστός μας από τη θητεία του και στην ΑΕΚ στα 70’s, προπονητής του, Ζλάτκο Τσαϊκόφσκι, τον αποκαλούσε «κοντό και χοντρό Μίλερ». Ένα παρατσούκλι που έμελλε να μετατραπεί σε ιστορική ειρωνεία.
Κι όμως, εκείνο το παιδί θα έκανε την Μπάγερν αυτοκρατορία, χωρίς όμως να πάψει και ποτέ να κουβαλά μέσα του, την αμηχανία του επαρχιώτη που βρέθηκε ξαφνικά ανάμεσα στους ισχυρούς και στην έκρηξη της δημοσιότητας.
Δεν ήταν γεννημένος για αμερικανικά όνειρα
Το 1979 «τα ‘σπασε» με τον τεχνικό της Μπάγερν, Παλ Τσερνάι και έριξε μαύρη πέτρα πίσω του. Μετακόμισε στις Ηνωμένες Πολιτείες για να αγωνιστεί στους Fort Lauderdale Strikers. Εκεί εξακολουθούσε να σκοράρει, αλλά η αντίστροφη μέτρηση είχε ήδη αρχίσει. Ήταν άλλωστε 34ων.
Όταν τελείωσε η ποδοσφαιρική του διαδρομή, δοκίμασε την τύχη του στην…εστίαση. Ανέλαβε ένα steakhouse στη Φλόριντα, το οποίο συνδέθηκε με το όνομά του. Η ιδέα έμοιαζε εμπορικά ιδανική: ένας παγκοσμίως διάσημος ποδοσφαιριστής θα υποδεχόταν πελάτες, θα φωτογραφιζόταν μαζί τους, θα υπέγραφε αυτόγραφα και θα αξιοποιούσε τη φήμη του. Μόνο που ο Μίλερ δεν ήταν φτιαγμένος γι' αυτό. Δεν «το ΄χε».
Έπειτα από μόλις δύο χρόνια στις ΗΠΑ κι αφού δυσκολευόταν ακόμα και να μιλήσει αγγλικά –αλλά κυρίως, δεν του ταίριαζε ο ρόλος του χαμογελαστού οικοδεσπότη, εύλογα η επιχείρηση δεν εξελίχθηκε όπως περίμενε. «Φαλίρισε».
Ο ίδιος βρέθηκε αντιμέτωπος με οικονομικές δυσκολίες και μια βαθιά κρίση ταυτότητας: είχε χάσει, βλέπεις, εκείνο που καθόριζε ολόκληρη τη ζωή του. Την καθημερινή ανάγκη να παίζει ποδόσφαιρο.
Ο bomber Γκερντ γύρισε στη Γερμανία, βρέθηκε όμως εκεί πια αντιμέτωπος με μια αβάσταχτη καθημερινότητα. Οι φίλαθλοι εξακολουθούσαν να τον θυμούνται, αλλά ο ίδιος δεν είχε πλέον συγκεκριμένο ρόλο. Περνούσε ώρες μπροστά στην τηλεόραση, διαφωνούσε συχνά με τη γυναίκα του και κατέφευγε ολοένα περισσότερο στο αλκοόλ.
Σε ένα συγκλονιστικό πορτρέτο που δημοσίευσε η Die Zeit το 2005, ο Μίλερ περιέγραφε εκείνη την περίοδο ως ένα μεγάλο κενό, γεμάτο πλήξη. Δεν ήταν πια ο άνθρωπος που έκρινε τελικούς Παγκοσμίου Κυπέλλου. Ήταν ένας πρώην ποδοσφαιριστής που δεν ήξερε τι να κάνει το επόμενο πρωί. Η εξάρτηση από το αλκοόλ επιδεινώθηκε και μαζί της ήρθαν οι προσωπικές και οικογενειακές δοκιμασίες.
Η αναγνώριση και η ευκαιρία μιας δεύτερης ζωής
Είναι όμως εκείνη η στιγμή που η Μπάγερν, αναγνωρίζοντας την τεράστια προσφορά του άλλοτε κανονιέρη της, τού πρόσφερε κάτι σημαντικότερο από ένα συμβόλαιο. Τα καλά φιλαράκια του, ο Ούλι Χένες, ο Φραντς Μπεκενμπάουερ και κάποιοι άλλοι από το βαυαρικό περιβάλλον της Μπάγερν, αποφάσισαν να παρέμβουν και τον έπεισαν να αντιμετωπίσει την εξάρτησή του και να ακολουθήσει θεραπεία απεξάρτησης.
Η διαδικασία δεν ήταν εύκολη. Ο Μίλερ, όμως, κατάφερε να ξανασταθεί στα πόδια του κι έτσι η Μπάγερν συνέχισε να τον συνδράμει, δίνοντάς του δουλειά. Από το 1992 επέστρεψε στον σύλλογο ως προπονητής, εργαζόμενος για χρόνια με νεαρούς ποδοσφαιριστές και την ερασιτεχνική ομάδα.
Ίσως αυτή να ήταν η πιο ουσιαστική πράξη αναγνώρισης προς έναν άνθρωπο που είχε προσφέρει τόσα πολλά. Δεν του ζήτησαν να είναι ξανά ο θρύλος. Του επέτρεψαν να αισθάνεται και να είναι χρήσιμος ώστε να έχει ξανά μια νορμάλ καθημερινότητα, έναν λόγο να σηκώνεται το πρωί και ένα περιβάλλον στο οποίο αισθανόταν ασφαλής.
Στα γήπεδα, στο χορτάρι, εκεί όπου κάποτε είχε κατακτήσει την Ευρώπη, τώρα βοηθούσε παιδιά να μάθουν πώς να σουτάρουν σωστά. Ήταν γι’ αυτόν μια δεύτερη ζωή.
Ο Γκερντ Μίλερ είναι αναμφίβολα ένας από τους αρχισκόρερ όλων των εποχών. Έχει κατακτήσει δύο φορές στην καριέρα του το Χρυσό Παπούτσι με τα ασπροκόκκινα της Μπάγερν. Το 1970 με 30 γκολ στη σεζόν και το ’72 με 40 με τον Αντώνη Αντωνιάδη να παίρνει το αργυρό με ένα γκολ λιγότερο.
Ο κόσμος θα θυμάται για πάντα τα γκολ του μοναδικά χαρισματικού αυτού «πυρπολητή». Ίσως, όμως, αξίζει να θυμάται εξίσου και τους ανθρώπους που έμειναν δίπλα του όταν εκείνος άρχισε να ξεχνά… Την Μπάγερν, τους συμπαίκτες του, την Ούσι που ξενυχτούσε κερί αναμμένο δίπλα του ως την τελευταία πνοή. Κι ας έκαναν και ομηρικούς καβγάδες στο σπίτι.
