EPA/SEM VAN DER WAL
«Η μάχη θα κριθεί στον ουρανό». Με αυτή τη φράση ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι περιέγραψε στους Financial Times τη νέα φάση του πολέμου στην Ουκρανία.
Ύστερα από περισσότερα από τέσσερα χρόνια στα χαρακώματα και μετά την απομάκρυνση μεγάλου μέρους του ρωσικού στόλου από τη δυτική Μαύρη Θάλασσα, ο Ουκρανός πρόεδρος θεωρεί πως το κέντρο βάρους της σύγκρουσης αλλάζει. Το ερώτημα πλέον αφορά την κυριαρχία στον αέρα, όπως λέει.
Είναι όμως έτσι ή έχει δίκιο η Μόσχα όταν υποστηρίζει ότι οι χερσαίες δυνάμεις της συνεχίζουν να προελαύνουν προς την Ντρουζκίβκα και το Σλοβιάνσκ; Η απάντηση ίσως να μην βρίσκεται μόνο στο πεδίο της μάχης, αλλά και στον τρόπο με τον οποίο κάθε πλευρά επιδιώκει να ορίσει τι σημαίνει «επιτυχία». Από τη μια πλευρά η Ρωσία εξακολουθεί να μετρά τον πόλεμο σε χιλιόμετρα εδάφους, ενώ από την άλλη ο Ζελένσκι επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση στην τεχνολογία και στην πολεμική παραγωγή.
Κατά τον Ζελένσκι, οι ουκρανικές δυνάμεις συγκράτησαν τη ρωσική πίεση στην ξηρά, ενώ τα ναυτικά drones περιόρισαν δραστικά την ελευθερία κινήσεων του ρωσικού στόλου στη Μαύρη Θάλασσα. Από τη στιγμή που τα δύο αυτά πεδία έφτασαν σε μια σχετική ισορροπία, ο ουρανός μετατρέπεται, σύμφωνα με την ουκρανική ανάγνωση, στο νέο αποφασιστικό μέτωπο. Ίσως γι’ αυτό στη συνέντευξή του ο Ζελένσκι αφιερώνει πολύ περισσότερο χρόνο στα drones μεγάλου βεληνεκούς, στις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων μέσα στη Ρωσία και στην ανάγκη για αντιαεροπορική άμυνα, παρά στις μάχες της πρώτης γραμμής.
Η αφήγηση αυτή συνδέεται άμεσα με μια ευρύτερη στρατηγική που διαμορφώνεται ενόψει της Συνόδου του ΝΑΤΟ. Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση του International Centre for Defence and Security, η στρατιωτική υποστήριξη προς την Ουκρανία μπορεί να μετασχηματίζεται πλέον σε πολύ πιο εξειδικευμένες δυνατότητες, όπως είναι η ολοκληρωμένη αεράμυνα, τα drones, η βιομηχανική συνεργασία, η εκπαίδευση και ο συντονισμός επιχειρήσεων, όμως παράλληλα, η Ουκρανία ενσωματώνεται όλο και περισσότερο στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας, ακόμη και χωρίς τυπική ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Η προσέγγιση αυτή ταιριάζει με το μήνυμα που μεταφέρει και η Ουκρανή πρέσβειρα στις Ηνωμένες Πολιτείες Όλγα Στεφανίσινα. Σε συνέντευξή της στο Foreign Policy, η οποία δημοσιεύτηκε εχθές σχεδόν ταυτόχρονα με εκείνη του Ζελένσκι στους Financial Times, υποστηρίζει ότι η φετινή Σύνοδος διαφέρει από όλες τις προηγούμενες. Τα προηγούμενα χρόνια η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Φέτος, όπως λέει, το πραγματικό ερώτημα αφορά τη συλλογική άμυνα της Συμμαχίας κι αν αυτή μπορεί πλέον να λειτουργήσει χωρίς την εμπειρία, την τεχνολογία και τις επιχειρησιακές δυνατότητες που απέκτησε η Ουκρανία μέσα στον πόλεμο.
Ίσως τελικά εκεί βρίσκεται και το ουσιαστικό μήνυμα της συνέντευξης του Ουκρανού Προέδρου. Ο Ζελένσκι επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Δύση αντιλαμβάνεται τον πόλεμο. Η Ουκρανία παύει να παρουσιάζεται ως κράτος που ζητά προστασία. Αντίθετα πλέον προβάλλεται ως χώρα που αξίζει να λαμβάνεται υπ’ όψιν για ευρύτερα ζητήματα, αφού παράγει τεχνολογία, εμπειρία και επιχειρησιακές λύσεις χρήσιμες για ολόκληρη τη Συμμαχία.
