
Νιώθω πάντα μια ιδιαίτερη χαρά αλλά και κάποια συγκίνηση όταν ένα κτίριο σώζεται από τον μαρασμό και ξεφεύγει από την προδιαγεγραμμένη μοίρα του αποκτώντας μια νέα ζωή. Πρόκειται για τη «THIRAS», ένα διατηρητέο κτίριο της δεκαετίας του ’30 που αποκαταστάθηκε με μεγάλο σεβασμό στα στοιχεία του αλλά και την απαραίτητη τόλμη ώστε να στεγάσει έναν ανεξάρτητο χώρο που εξερευνά τις σχέσεις «τέχνης και ψυχανάλυσης» όπως διαβάζουμε στην ιστοσελίδα του χώρου.

Στο κτίριο που βρίσκεται επί της οδού Θήρας λίγο κάτω από την Αχαρνών με υποδέχτηκε η δημιουργός του εγχειρήματος, Αναστασία Αργυρίου, που είναι ψυχολόγος με σπουδές στο Λονδίνο και υποψήφια διδάκτωρ στην ψυχανάλυση και τη δραματουργία. Περνώντας το κατώφλι της εισόδου του κτιρίου, αντικρίζει κανείς μια μεγάλη επιγραφή στο δάπεδο με το μονόγραμμα της «THIRAS», που όπως μου εξηγεί η Αναστασία είναι εμπνευσμένο από το διαγραμμένο S του Λακάν, το σύμβολο του διχασμένου υποκείμενου, και ενσωματώνει τις γεωγραφικές συντεταγμένες του κτιρίου.

Πρόκειται για έναν χώρο όπου διαφορετικές στρώσεις και θεματικές συνυπάρχουν, οι οποίες στεγάζονται όμως στη βάση ενός πολύ συγκεκριμένου οράματος. «Ήθελα από μικρή να φέρω σε μία επικοινωνία την ψυχανάλυση και την τέχνη και αποφάσισα να στεγάσω αυτόν τον διάλογο σε αυτό το κτίριο» μου λέει χαρακτηριστικά. «Στηρίζομαι σε αυτό που διατύπωσε ο Λακάν επικαλούμενος τον Φρόϋντ, και που αποτελεί και θέση της THIRAS: ότι ο καλλιτέχνης προηγείται πάντα του ψυχαναλυτή. Η εμπειρία προηγείται· μετά, όπως έγινε και με τις αρχαίες τραγωδίες, πήγε ο ψυχαναλυτής – ο Φρόϋντ στην προκειμένη περίπτωση – και προσπάθησε, μέσα από αυτά που είχαν ήδη ειπωθεί καλλιτεχνικά, να φτιάξει κάποιες θεωρίες». Η Αργυρίου συνεχίζει επισημαίνοντας ακόμη πως «ήταν κι ένας δικός μου διχασμός για το αν ήθελα να ασχοληθώ με την τέχνη ή με την ψυχανάλυση και αποφάσισα να στεγάσω μαζί και αυτό το ψευδοδίλημμα».

Κεφαλαιώδες στοιχείο του εγχειρήματος αποτελεί φυσικά η ίδια η σχέση με το κτίριο. «Ίσως επηρεάστηκα και από την ιστορία που μου είπε ο μεσίτης – δεν ξέρω αν είναι αλήθεια ή όχι δεν έχει σημασία – αλλά μου είπε ότι ένας άγνωστος αρχιτέκτονας της εποχής το είχε φτιάξει για να μείνει με την αρραβωνιαστικιά του και τελευταία στιγμή χώρισαν και δεν μείνανε ποτέ. Οπότε αυτή η αίσθηση, ότι κάποιος έφτιαξε έναν χώρο για να στεγάσει κάτι που τελικά δεν συνέβη, νομίζω ότι με παρακίνησε να τον πάρω και να στεγάσω εγώ κάτι εκεί», μου λέει και όσο για τα χαρακτηριστικά του κτιρίου συνεχίζει: «έχουμε κρατήσει τα στοιχεία αυτά που βλέπετε, έχουμε αναδείξει μια ιστορία κι ένα παρελθόν και από πάνω, όμως, αυτό το παρελθόν δεν εμποδίζει κάτι νέο να γεννηθεί. Οπότε έχουμε κρατήσει τους τοίχους, καθώς και τα παλιά υλικά και στοιχεία του κτιρίου, και από πάνω έχουμε προσθέσει αυτό το layer, το λευκό, στη μορφή ενός ενιαίου σώματος που εκτυλίσσεται σε όλα τα δωμάτια. Συνεργάστηκα με τον Στάμο Μιχαήλ, ταλαντούχο designer, για το αποτέλεσμα που βλέπετε.»

Διαπιστώνει κανείς ότι αν κάτι χαρακτηρίζει το εγχείρημα της THIRAS αυτό είναι η δυνατότητα διαφορετικά πράγματα να έρχονται σε διάλογο κάτω από την ίδια στέγη και «όχι να βρίσκονται απαραίτητα σε πόλεμο» όπως υπογραμμίζει η Αναστασία. Τέσσερις είναι οι άξονες της THIRAS: οι εκθέσεις, το δημόσιο πρόγραμμα, το residency και η βιβλιοθήκη. H THIRAS άνοιξε αρχικά με την έκθεση Margins of Collapse σε επιμέλεια του Ντίνου Χατζηραφαηλίδη προς υποστήριξη της καταστατικής θέσης του εγχειρήματος ότι «ο καλλιτέχνης προηγείται του ψυχαναλυτή» «Το δημόσιο πρόγραμμα ανοίγει στις 30 Οκτωβρίου, με δύο ψυχαναλυτές: την Ντόρα Περτέση, ψυχαναλύτρια (AME) και διδάκτωρ ψυχανάλυσης, και τον Δημήτρη Βεργέτη, ψυχαναλυτή και υπεύθυνο έκδοσης του περιοδικού «αληthεια» – αμφότεροι μέλη της Παγκόσμιας Ένωσης Ψυχανάλυσης (ΠΕΨ) και της Νέας Λακανικής Σχολής (ΝΛΣ). Έχουν αφιερώσει χρόνια σε αυτή ακριβώς τη σχέση, εκεί όπου η ψυχανάλυση συναντά την τέχνη. Η συνομιλία αυτή, προφανώς, δεν ξεκινά με τη THIRAS· έχει μια ιστορία, έχει προηγηθεί δουλειά, και τη σεβόμαστε όπως σεβόμαστε και τα υλικά του κτιρίου που ήταν εδώ πριν από εμάς.» Θα μιλήσει επίσης ο Στάμος Μιχαήλ, designer, με τον οποίο συνεργάστηκε η Αναστασία Αργυρίου για τον σχεδιασμό της THIRAS, ενώ η ηθοποιός Αγγελική Παπούλια θα διαβάσει απόσπασμα από έργο της Marguerite Duras. Η βραδιά θα ξεκινήσει στις 8 μ.μ. με την παρουσίαση του project της Αναστασίας Αργυρίου One Hundred Studies μαζί με την Αγγελική Παπούλια· «Ευχαριστώ ιδιαίτερα την Αγγελική Παπούλια για την εμπιστοσύνη που μου έδειξε».
Μιλώντας για το project της αυτό, η Αργυρίου μου εξηγεί ότι πρόκειται για «εκατό μελέτες που γίνονται μόνο σε αυτό το κτίριο, που το κτίριο λειτουργεί ως κάδρο. Είναι κάθε φορά ένας διαφορετικός ηθοποιός που του δίνω συγκεκριμένες οδηγίες, οι οδηγίες δεν αλλάζουν, και παρατηρώ, μελετάω το τί απομένει, τί απορρέει από αυτήν την οδηγία και από αυτό το κάδρο στον ηθοποιό και στην ερμηνεία του.» Μέσω του residency της THIRAS, καλλιτέχνες, συγγραφείς ή ψυχαναλυτές μπορούν να φιλοξενηθούν στο κτίριο, να κάνουν, εφόσον το επιθυμούν, κάποιο έργο ή έρευνα κατά τη διάρκεια της διαμονής τους και να το παρουσιάσουν. Τέλος, δρομολογείται η δημιουργία της βιβλιοθήκης της THIRAS και ενός καφέ στον κήπο του κτιρίου όπου οι επισκέπτες του θα μπορούν να διαβάζουν τα βιβλία.

Κλείνοντας την συζήτησή μας, ρωτάω την Αναστασία πώς φαντάζεται την εξέλιξη της THIRAS στο μέλλον. Μου απαντάει πως «αυτό που θα ήθελα είναι να φέρω μαζί ανθρώπους που, στο μυαλό μου, δεν θα ερχόντουσαν μαζί αν εγώ δεν το ήθελα ή δεν το προσπαθούσα· να φέρω ψυχαναλυτές από το εξωτερικό – για παράδειγμα, έχω κάνει ήδη κάποιες επαφές στη Νέα Υόρκη – που ασχολούνται με την τέχνη, να τους γνωρίσουν άνθρωποι εδώ που δεν θα τους γνώριζαν διαφορετικά. Και να δημιουργήσω έναν τόπο συνάντησης. Κάποιος να έρθει και να μάθει, να αποκομίσει κάτι που δεν θα είχε αποκομίσει αν η THIRAS δεν υπήρχε.»


