Η απειλή του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει πρωτοφανή οικονομικό πόλεμο και απομόνωση στο Ιράν θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις για τις χώρες που συναλλάσσονται με αυτό. Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι θα υπάρξουν οικονομικές συνέπειες για οποιαδήποτε χώρα στηρίζει το Ιράν.
Ακολουθούν ορισμένοι από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους του Ιράν τα τελευταία χρόνια:
Κίνα
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με πρόσθετες πιέσεις από τις ΗΠΑ για τις αγορές της, εάν ο Τραμπ υλοποιήσει την απειλή του.
Την τελευταία δεκαετία, η Κίνα έχει δημιουργήσει ένα προστατευμένο δίκτυο διυλιστηρίων που επεξεργάζονται κυρίως ιρανικό πετρέλαιο και έχουν περιορισμένη έκθεση στις ΗΠΑ.
Το ιρανικό πετρέλαιο που παραδίδεται στην Κίνα εδώ και χρόνια εμφανίζεται ως πετρέλαιο από τη Μαλαισία και, πιο πρόσφατα, από την Ινδονησία. Οι συναλλαγές πραγματοποιούνται μέσω ενός πολύπλοκου κυκλώματος, διακανονίζονται σε κινεζικό νόμισμα και περιλαμβάνουν μια αλυσίδα μεσαζόντων που είναι δύσκολο να εντοπιστούν, σύμφωνα με πηγές των διυλιστηρίων και εμπόρους που συμμετέχουν σε αυτές τις δραστηριότητες.
Τον Απρίλιο, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών επέβαλε κυρώσεις σε ένα ανεξάρτητο κινεζικό διυλιστήριο επειδή αγόρασε ιρανικό πετρέλαιο αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων και προειδοποίησε τις κινεζικές τράπεζες ότι θα μπορούσαν να αντιμετωπίσουν δευτερογενείς κυρώσεις εάν διευκόλυναν το εμπόριο ιρανικού πετρελαίου.
«Οι κυρώσεις και η πίεση δεν θα λύσουν το πρόβλημα. Η Κίνα καλεί όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη να λάβουν υπεύθυνα μέτρα για την επίλυση του ζητήματος μέσω πολιτικών και διπλωματικών μέσων», δήλωσε ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιαν.
Πάνω από το 80% του πετρελαίου που εξάγει το Ιράν μέσω θαλάσσης κατευθύνεται στην Κίνα, καθώς τα ανεξάρτητα κινεζικά διυλιστήρια εκμεταλλεύονται τις χαμηλές τιμές του πετρελαίου που υπόκειται σε αμερικανικές κυρώσεις. Η Kpler εκτιμά ότι η Κίνα αγόραζε κατά μέσο όρο 1,38 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου την ημέρα το 2025.
Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αποτελούν ιστορικά μία από τις σημαντικότερες οικονομικές «γραμμές ζωής» του Ιράν, ενώ οι τράπεζες του Ντουμπάι διατηρούσαν επί χρόνια σημαντικές καταθέσεις που συνδέονται με το Ιράν, πολλές από τις οποίες είναι πλέον δεσμευμένες λόγω των αμερικανικών κυρώσεων.
Τα ΗΑΕ ήταν ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν πριν από τον πόλεμο, αντιπροσωπεύοντας το 30% των ιρανικών εισαγωγών, συνολικής αξίας 21 δισ. δολαρίων το 2024, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Παράλληλα, αντιπροσώπευαν το 13% των ιρανικών εξαγωγών την ίδια χρονιά.
Το μη πετρελαϊκό εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών ανήλθε σε 6,6 δισ. δολάρια το 2024, σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομίας των ΗΑΕ, με τη συντριπτική πλειονότητα των συναλλαγών να αφορά επανεξαγωγές.
Αυτή την εβδομάδα, τα ΗΑΕ ανέστειλαν όλες τις χρηματοοικονομικές και οικονομικές συναλλαγές με το Ιράν μέχρι νεωτέρας, επικαλούμενα στρατιωτική κλιμάκωση από την Τεχεράνη και απειλή με πυραύλους.
Τουρκία
Η Τουρκία και το Ιράν διατηρούν σημαντικούς οικονομικούς δεσμούς. Η Τουρκία εισάγει ιρανικό φυσικό αέριο και εξάγει βιομηχανικά προϊόντα στο Ιράν.
Η Τουρκία δεν έχει δείξει διάθεση να περιορίσει το εμπόριο με το Ιράν. Το διμερές εμπόριο ανέρχεται περίπου σε 5-6 δισ. δολάρια ετησίως, με τις τουρκικές εξαγωγές προς το Ιράν να φτάνουν περίπου τα 3 δισ. δολάρια.
Η Τουρκία εισάγει σχεδόν όλο το φυσικό αέριο που καταναλώνει και το Ιράν αποτελεί σημαντική πηγή, καλύπτοντας περίπου 13% των συνολικών εισαγωγών φυσικού αερίου της χώρας.
Ιράκ
Το εμπόριο του Ιράκ με το Ιράν ξεπέρασε τα 10 δισ. δολάρια το 2025, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Ιράκ. Η σχέση βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις ιρανικές εξαγωγές τροφίμων, καταναλωτικών προϊόντων και άλλων αγαθών προς την ιρακινή αγορά.
Το εμπόριο μειώθηκε το 2026 μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, καθώς αυξήθηκαν οι κίνδυνοι για την περιφερειακή ασφάλεια, σημειώθηκαν διακοπές σε βασικά συνοριακά περάσματα και αυξήθηκε το κόστος μεταφοράς.
Η ενέργεια αποτελεί βασικό στοιχείο της σχέσης. Το Ιράκ πληρώνει στο Ιράν περίπου 4-5 δισ. δολάρια τον χρόνο για φυσικό αέριο, σύμφωνα με Ιρακινούς αξιωματούχους ενέργειας, και το αέριο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Νέες αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράκ θα μπορούσαν να δημιουργήσουν σημαντικές δυσκολίες στη Βαγδάτη, καθώς θα πρέπει να συνεχίσει να πληρώνει για την ιρανική ενέργεια χωρίς να εκτεθεί στις αμερικανικές κυρώσεις.
Ομάν
Το Ομάν διατηρεί εδώ και δεκαετίες φιλικές σχέσεις με το Ιράν, ήδη από την εποχή πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Το Μουσκάτ συχνά λειτουργεί ως μεσολαβητής μεταξύ του Ιράν και άλλων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ.
Οι εμπορικές σχέσεις των δύο χωρών έχουν αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Το εμπόριο αγαθών ανήλθε σε 1,5 δισ. δολάρια το 2025 και σε 345 εκατ. δολάρια τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2026.
Πακιστάν
Για το Πακιστάν, οποιαδήποτε αμερικανική δράση εναντίον χωρών που συναλλάσσονται ή παρέχουν βοήθεια στο Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει σοβαρό πλήγμα, σύμφωνα με αναλυτές.
Πακιστάν και Ιράν έχουν δεσμευτεί να αυξήσουν το διμερές εμπόριο στα 10 δισ. δολάρια.
Μετά τις προηγούμενες κυρώσεις κατά του Ιράν, το επίσημο εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών είχε σχεδόν σταματήσει μέχρι πρόσφατα. Ωστόσο, το ανεπίσημο εμπόριο έχει αυξήσει τις εξαγωγές και εισαγωγές και από τις δύο πλευρές σε περίπου 4 δισ. δολάρια, σύμφωνα με ανεπίσημα στοιχεία.
Οι δύο χώρες εμπορεύονται εδώ και χρόνια πετρέλαιο, σιτάρι, ρύζι, ζώντα ζώα και φάρμακα μέσω ανεπίσημων διαύλων.
Ινδία
Το εμπόριο της Ινδίας με το Ιράν μειώθηκε απότομα το 2020, όταν η Ουάσιγκτον ενέτεινε τις κυρώσεις κατά της Τεχεράνης.
Το διμερές εμπόριο μειώθηκε περισσότερο από τα δύο τρίτα, στα περίπου 4,8 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2019-20, από 17 δισ. δολάρια το προηγούμενο έτος.
Έκτοτε, το εμπόριο Ινδίας-Ιράν μειώθηκε περαιτέρω και ανήλθε σε μόλις 1,63 δισ. δολάρια το οικονομικό έτος 2025/26, σύμφωνα με στοιχεία του ινδικού υπουργείου Εμπορίου.
Οι ινδικές εξαγωγές, αξίας 1,3 δισ. δολαρίων, αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος αυτού του εμπορίου. Η Ινδία εξάγει κυρίως δημητριακά, τσάι, καφέ και μπαχαρικά προς το Ιράν.
Ινδοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει στο παρελθόν ότι αυτές οι εξαγωγές συνεχίζονται για ανθρωπιστικούς λόγους και θα πρέπει να εξαιρούνται από οποιεσδήποτε κυρώσεις.
Αρμενία
Το Ιράν αντιπροσώπευε 768 εκατ. δολάρια, ή το 3,6% του συνολικού εμπορίου της γειτονικής Αρμενίας το 2025, σύμφωνα με επίσημα αρμενικά στοιχεία.
Το εμπόριο Αρμενίας-Ιράν ανήλθε σε 371,4 εκατ. δολάρια το πρώτο εξάμηνο του 2026, σημειώνοντας αύξηση 8,4%.
Οι εξαγωγές ανήλθαν σε 42,8 εκατ. δολάρια, μειωμένες κατά 6%, ενώ οι εισαγωγές ανήλθαν σε 336,9 εκατ. δολάρια, αυξημένες κατά 12%.
Περίπου 20% του εξωτερικού εμπορίου της Αρμενίας περνά μέσω του Ιράν.
Αρμενία και Ιράν έχουν επίσης συμφωνία ανταλλαγής «φυσικού αερίου έναντι ηλεκτρικής ενέργειας». Η Αρμενία χρησιμοποιεί το αέριο που προμηθεύεται από το Ιράν για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, η οποία στη συνέχεια αποστέλλεται πίσω στο Ιράν, ενώ παράλληλα χρησιμοποιείται και στο εσωτερικό της Αρμενίας.
Αζερμπαϊτζάν
Το εμπορικό ισοζύγιο μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ιράν αυξήθηκε κατά 4,5% τον Ιανουάριο-Ιούνιο του 2026 σε σύγκριση με την ίδια περίοδο του 2025, φτάνοντας τα 312,6 εκατ. δολάρια, από 299,1 εκατ. δολάρια.
Οι εισαγωγές του Αζερμπαϊτζάν από το Ιράν αυξήθηκαν κατά 1,5%, στα 297 εκατ. δολάρια από 292,7 εκατ. δολάρια την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Οι εξαγωγές του Αζερμπαϊτζάν προς το Ιράν αυξήθηκαν κατά 2,4 φορές, στα 15,6 εκατ. δολάρια από 6,4 εκατ. δολάρια.
Το Ιράν αντιπροσώπευε το 3,56% των συνολικών εισαγωγών του Αζερμπαϊτζάν, από 2,54% την ίδια περίοδο του 2025.
Μπέσεντ: «Ή είστε μαζί μας ή εναντίον μας»
Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ανέβασε χθες Πέμπτη κι άλλο την πίεση στους συμμάχους της και στην Κίνα να ενωθούν μαζί της στην προσπάθεια να ανέβει κατακόρυφα ο οικονομικός στραγγαλισμός, που θεωρεί πως μπορεί να οδηγήσει σε «πτώση του καθεστώτος» στην Τεχεράνη χωρίς επανάληψη των στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν αντέδρασε κατηγορώντας την Ουάσιγκτον για «οικονομική τρομοκρατία», σύμφωνα με το πρακτορείο ειδήσεων IRNA.
«Όποια χώρα διατηρεί σχέση με την Τεχεράνη θα επισπεύσει την πορεία της οικονομίας της προς τη λήθη, είτε αυτή η σχέση οικοδομείται με κάποιον σκοπό είτε επειδή αγνοείται εσκεμμένα», απείλησε μέσω X ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ.
Χωρίς να αποκαλύψει καμιά λεπτομέρεια για τα μέτρα που σχεδιάζει να λάβει η Ουάσιγκτον, προειδοποίησε νωρίτερα πως οι χώρες που δεν θα υποστηρίξουν τον «οικονομικό πόλεμο» του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα θεωρηθεί πως είναι «εναντίον μας», κατά τη διάρκεια συνέντευξής του στο CNBC.
Προγραμματίζει να παραχωρήσει τη Δευτέρα συνέντευξη Τύπου για τον τρόπο που η αμερικανική κυβέρνηση εννοεί να αυξήσει περαιτέρω την πίεση.
«Βρισκόμαστε (...) σε νέα φάση, όπου το πιο αποτελεσματικό εργαλείο που έχουμε είναι η οικονομική πίεση που μπορούμε να της επιβάλλουμε», ανέφερε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς σε πόντκαστ απευθυνόμενο στους ψηφοφόρους της αμερικανικής δεξιάς. Αυτός ο χορός θα είναι «λεπτός», πρόσθεσε, καθώς το Ιράν «προσπαθεί επίσης να ασκήσει οικονομική πίεση σε εμάς».
Η Ουάσιγκτον, που επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο και σειρά άλλων κυρώσεων στην Ισλαμική Δημοκρατία, ανακοίνωσε χθες νέα μέτρα σε βάρος του σιιτικού κινήματος Χεζμπολάχ του Λιβάνου, προσκείμενη στην Τεχεράνη, λόγω των σχέσεών του με τους Φρουρούς της Επανάστασης,
Όσον αφορά τα Στενά του Ορμούζ, που ο Αμερικανός πρόεδρος διαβεβαιώνει συχνά πως είναι «ανοικτά», μόλις επτά εμπορικά πλοία το διέσχισαν χθες Πέμπτη --πέντε εισήλθαν και δύο εξήλθαν--, σύμφωνα με δεδομένα της υπηρεσίας παρακολούθησης της εμπορικής ναυτιλίας Kpler.
«Κατάρρευση»
Στη συνέντευξη στο CNBC, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών κατέστησε σαφές ότι αναμένει από την Κίνα να συμμορφωθεί.
«Θα οδηγήσουμε αυτό το καθεστώς στην κατάρρευση», είπε, επαναφέροντας στον αφρό στόχο που είχε διατυπώσει ο Αμερικανός πρόεδρος Τραμπ όταν άρχιζε ο πόλεμος, με τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς την 28η Φεβρουαρίου.
«Αν εφαρμόσουμε τη μέγιστη οικονομική πίεση, αυτό σημαίνει πως πιθανόν δεν θα χρειαστεί η επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας, αλλά θέλω να υπογραμμίσω πως αυτό ισχύει για την ώρα», είπε.
Αντιμέτωπος με μειωμένες στρατιωτικές επιλογές, διπλωματικό αδιέξοδο και κοινή γνώμη που αντιμετωπίζει με εντεινόμενη δυσαρέσκεια αυτόν τον πόλεμο, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τραμπ ανήγγειλε «οικονομικό πόλεμο άνευ προηγουμένου» εναντίον του Ιράν.
Ένδειξη του ότι ο πόλεμος των τελευταίων σχεδόν έξι μηνών ασκεί πίεση στους πόρους της ισχυρότερης στρατιωτικής δύναμης παγκοσμίως ήταν πως ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε χθες την έλευση άλλου αεροπλανοφόρου, προς αντικατάσταση του USS Abraham Lincoln, η μακρά ανάπτυξη του οποίου συνοδεύτηκε τελευταία από διάφορες ανησυχίες για τις συνθήκες ζωής του πληρώματός του στις ΗΠΑ.
Ο άγνωστος χ στη νέα εξίσωση που μοιάζει να επιδιώκει η Ουάσιγκτον είναι χωρίς αμφιβολία το Πεκίνο.
Πάνω από το ένα τέταρτο των εμπορικών ανταλλαγών του Ιράν το 2024 έγιναν με την Κίνα, σημαντική καταναλώτρια ιρανικού πετρελαίου, που η Τεχεράνη συνεχίζει να εξάγει, παρά τις κυρώσεις, με στόλο «φάντασμα».
Συσχετισμός δύναμης
Το εάν η Ουάσιγκτον θα εξασφαλίσει ή όχι το Πεκίνο να ευθυγραμμιστεί με τον «οικονομικό πόλεμο» αυτόν θα πει πολλά για τον συσχετισμό ισχύος των δυο μεγάλων δυνάμεων.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αρέσκεται να λέει πως έχει πολύ καλή σχέση με τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ, τον οποίο αναμένει την 24η Σεπτεμβρίου στις ΗΠΑ.
Στους κυριότερους εμπορικούς εταίρους του Ιράν συγκαταλέγονταν επίσης τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα -- που ανακοίνωσαν την Τρίτη πως αναστέλλονται μέχρι νεοτέρας «όλες» οι διμερείς «εμπορικές ανταλλαγές» και «χρηματοπιστωτικές συναλλαγές».
Η Τουρκία και η Ρωσία έχουν επίσης διόλου ευκαταφρόνητες δοσοληψίες με το Ιράν.
Μένει εξάλλου να φανεί ποια θα είναι η θέση των συμμάχων των ΗΠΑ, που --με μόνη γνωστή εξαίρεση το Ισραήλ-- δεν ενεπλάκησαν σε στρατιωτικές επιχειρήσεις παρά το ότι το απαιτούσε ο αμερικανός πρόεδρος.
Η οικονομία του Ιράν, ήδη σε κακή κατάσταση λόγω των κυρώσεων που επιβάλλονται για δεκαετίες σε βάρος της, δοκιμάζεται ακόμη περισσότερο αφότου άρχισε ο πόλεμος τον Φεβρουάριο.
Στην άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ αισθάνονται επίσης τις συνέπειες της ένοπλης σύρραξης, καταγράφουν ιδίως άνοδο του πληθωρισμού και του κόστους δανεισμού.
Με πληροφορίες από Reuters, ΑΠΕ-ΜΠΕ
