Στον Μεσοπόλεμο, αρκετοί στρατιωτικοί αξιωματικοί αρνούνταν να πιστέψουν ότι τα οχήματα με κινητήρα εσωτερικής καύσης θα αντικαθιστούσαν τα άλογα στις πολεμικές επιχειρήσεις. Αξιωματικοί του ιππικού από όλο τον κόσμο, ακόμα και από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Βρετανία, αντιδρούσαν έντονα στην ιδέα να εγκαταλείψουν τα άλογά τους για τα νέα άρματα μάχης.
Υποστήριζαν ότι τα βαριά τεθωρακισμένα οχήματα δεν θα μπορούσαν ποτέ να κινηθούν αποτελεσματικά σε δύσβατες και ορεινές περιοχές όπου τα άλογα είχαν το πλεονέκτημα.
Το 1925, ο Βρετανός στρατάρχης Σερ Ντάγκλας Χέιγκ, διοικητής των βρετανικών δυνάμεων στο Δυτικό Μέτωπο κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, χαρακτήρισε τα νέα αεροπλάνα και τα τανκς «απλά βοηθητικά μέσα» του πολέμου, υποστηρίζοντας ότι οι μάχες θα εξακολουθούσαν να κρίνονται από «τον άνθρωπο και το άλογο».
Το 1938, ο Αμερικανός ταξίαρχος Χάμιλτον Σ. Χόκινς, ένας από τους μεγαλύτερους υπερασπιστές της χρήσης αλόγων στον στρατό, κατήγγειλε τη «συμπεριφορά κοπαδιού προς τη μηχανοποίηση».
Οι απόψεις αυτές είχαν αποτέλεσμα οι αμερικανικές και βρετανικές ένοπλες δυνάμεις να διατηρήσουν μονάδες ιππικού μέχρι την έναρξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Όταν όμως το άλογο βρέθηκε αντιμέτωπο με το τανκ, ακόμη και οι πιο ένθερμες υπερασπίσεις ενός στρατού βασισμένου στο ιππικό μετατράπηκαν σε μια αμήχανη υποσημείωση της στρατιωτικής ιστορίας.
Η νέα μάχη: Άνθρωποι απέναντι στις μηχανές
Σήμερα, οι μεγαλύτερες στρατιωτικές δυνάμεις του κόσμου βρίσκονται μπροστά σε ένα παρόμοιο σταυροδρόμι.
Η μαζική χρήση φθηνών μη επανδρωμένων συστημάτων στον πόλεμο Ρωσίας και Ουκρανίας, αλλά και πιο πρόσφατα στις συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, έχει αποκαλύψει την ευπάθεια των εξαιρετικά ακριβών αρμάτων μάχης, αεροσκαφών και πλοίων.
Παράλληλα, έχει δείξει πόσο δύσκολο είναι για μεγάλες ομάδες πεζικού να πραγματοποιήσουν σημαντικές προελάσεις στο έδαφος απέναντι σε σύγχρονα συστήματα επιτήρησης και επίθεσης.
Ωστόσο, πολλές δυτικές στρατιωτικές δυνάμεις συνεχίζουν να σχεδιάζουν και να επενδύουν σαν να μην έχει αλλάξει τίποτα.
Το 2024, ο ταξίαρχος Ντάγκλας Γουίκερτ της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, υπεύθυνος για τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης στην αεροπορία, υποστήριξε ότι ο πλήρως ρομποτικός πόλεμος απέχει ακόμη «αιώνες».
Την ίδια στιγμή, το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας ζήτησε περισσότερα από 5 δισεκατομμύρια δολάρια για το οικονομικό έτος 2027, μόνο για την ανάπτυξη του νέου επανδρωμένου μαχητικού αεροσκάφους F-47 της Boeing. Με κόστος περίπου 300 εκατομμύρια δολάρια ανά αεροσκάφος, πρόκειται για το ακριβότερο μαχητικό στον κόσμο, ενώ οι δοκιμές πτήσης αναμένεται να ξεκινήσουν μετά το 2031.
Οι ΗΠΑ δεν είναι η μόνη χώρα που επενδύει τεράστια ποσά σε παραδοσιακά οπλικά συστήματα. Η Γαλλία και η Γερμανία σχεδιάζουν ένα νέο άρμα μάχης που δεν αναμένεται να είναι έτοιμο πριν από το 2040, ενώ η Κίνα συνεχίζει την ανάπτυξη μεγάλων αεροπλανοφόρων με τεράστιες δυνατότητες πυρός.
Το μέλλον ανήκει στα μη επανδρωμένα όπλα
Οι πρόσφατοι πόλεμοι δείχνουν ότι τα φθηνότερα συστήματα χωρίς ανθρώπινο πλήρωμα αλλάζουν την ισορροπία στο πεδίο της μάχης.
Το μέλλον, σύμφωνα με πολλούς αναλυτές, θα κυριαρχείται από όπλα στα οποία δεν θα βρίσκεται άνθρωπος μέσα. Σε αυτά περιλαμβάνονται οι πύραυλοι κρουζ και οι βαλλιστικοί πύραυλοι, αλλά και μια νέα γενιά μη επανδρωμένων οχημάτων ξηράς, θαλάσσιων drones και εναέριων drones.
Η Ουκρανία, η Ρωσία, η Κίνα, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες κατασκευάζουν πλέον εκατομμύρια drones, τα οποία μπορούν να εντοπίζουν στόχους, να μεταφέρουν εξοπλισμό, να evacuate τραυματίες ή να πραγματοποιούν επιθέσεις.
Η τοποθέτηση ανθρώπων μέσα σε άρματα ή αεροσκάφη κάνει τα συστήματα μεγαλύτερα, ακριβότερα και πιο εύκολα εντοπίσιμα. Ακόμη και μικρές λεπτομέρειες αυξάνουν σημαντικά το κόστος: τα κράνη των πιλότων των F-35, για παράδειγμα, έχουν κόστος που εκτιμάται έως και 700.000 δολάρια το ένα.
Γιατί οι στρατοί δυσκολεύονται να αλλάξουν
Όπως πολλές μεγάλες γραφειοκρατικές οργανώσεις, έτσι και οι στρατοί συχνά αντιστέκονται στις αλλαγές.
Οι υπεύθυνοι προμηθειών προτιμούν δοκιμασμένες λύσεις, οι αμυντικές εταιρείες θέλουν να συνεχίσουν να παράγουν όσα ήδη γνωρίζουν, ενώ οι πολιτικοί επιδιώκουν να προστατεύσουν θέσεις εργασίας στις εκλογικές τους περιφέρειες.
Ωστόσο, η απομάκρυνση του ανθρώπου από το πιλοτήριο δεν σημαίνει απομάκρυνση του ανθρώπου από τον πόλεμο. Σημαίνει ότι οι στρατιώτες μπορούν να βρίσκονται σε ασφαλέστερες θέσεις και να ελέγχουν τα συστήματα από απόσταση.
Η Ουκρανία, για παράδειγμα, κατάφερε να ενισχύσει την άμυνά της απέναντι στη Ρωσία μειώνοντας την παρουσία ανθρώπων στην πρώτη γραμμή και μεταφέροντας μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων σε τηλεκατευθυνόμενα συστήματα.
Το μεγάλο ερώτημα της τεχνητής νοημοσύνης
Η αυξανόμενη χρήση μηχανών που ελέγχονται από ανθρώπους από απόσταση ή λειτουργούν αυτόνομα αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο διεξάγονται οι πόλεμοι.
Το βασικό ερώτημα πλέον δεν είναι αν τα όπλα θα είναι επανδρωμένα ή μη, αλλά πόσο έλεγχο θα εξακολουθεί να έχει ο άνθρωπος πάνω στις αποφάσεις τους.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί ήδη να αναλύει τεράστιες ποσότητες δεδομένων και να βοηθά στον εντοπισμό και την επιλογή στόχων. Η Ουκρανία έχει παρουσιάσει συστήματα αεράμυνας που μπορούν να λειτουργούν αυτόνομα, ενώ οι ΗΠΑ έχουν αναφέρει χρήση προηγμένων τεχνολογιών σε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η αλλαγή αυτή δημιουργεί και μεγάλα ηθικά ερωτήματα: ποιος αποφασίζει για μια ανθρώπινη ζωή όταν η τελική επιλογή περνά σε μια μηχανή;
Η ιστορία δείχνει ότι όσοι αρνούνται να αναγνωρίσουν τις μεγάλες αλλαγές στον τρόπο διεξαγωγής των πολέμων κινδυνεύουν να θυμίζουν τους αξιωματικούς που υπερασπίζονταν το ιππικό λίγο πριν την εποχή των τανκς. Και αυτή τη φορά, η αλλαγή που έρχεται έχει τέσσερις τροχούς, φτερά και κυρίως… δεν έχει άνθρωπο μέσα.
Πηγή: Theatlantic
