Για πολλούς ανθρώπους, η ανάγκη να βρίσκονται μέσα στη φύση στην πιο άγρια και ανέγγιχτη μορφή της είναι ιδιαίτερα έντονη.
Συνδέεται με την ανθρώπινη αναζήτηση της ηρεμίας, την επιθυμία διαφυγής από την πόλη και τον σύγχρονο τρόπο ζωής, αλλά και με τις ολοένα πιο πιεστικές ανησυχίες γύρω από το περιβάλλον. Σύμφωνα με το World Architecture Festival (WAF), τα κτίρια που ενσωματώνονται αρμονικά στο φυσικό τοπίο κερδίζουν συνεχώς έδαφος.
Οι αρχιτέκτονες αφήνουν πλέον περισσότερο χώρο στη φαντασία τους και εξερευνούν νέες, εκφραστικές ιδέες: από κατοικίες μέσα στη ζούγκλα και κτήρια με στέγες ανοιχτές προς τον ουρανό έως σπίτια που μοιάζουν να φωλιάζουν ανάμεσα στα δέντρα. Το ετήσιο φεστιβάλ, το οποίο πραγματοποιείται φέτος στη Φλόριντα, αναδεικνύει πολλά έργα εμπνευσμένα από τη φύση, όπως φαίνεται και από τη βραχεία λίστα των υποψηφίων.
Ο ιδρυτής του WAF, Paul Finch, δήλωσε στο BBC ότι καταγράφεται αυξημένο ενδιαφέρον για την ενσωμάτωση της φύσης στα κτήρια, τόσο μέσω του εξωτερικού τοπίου όσο και με μπαλκόνια, βεράντες και ταράτσες. Όπως πρόσθεσε, πλέον θεωρείται σχεδόν αυτονόητο ότι ένα καλό κτήριο θα λαμβάνει υπόψη του και το περιβάλλον, αντί αυτό να αντιμετωπίζεται ως κάτι εξαιρετικό ή ασυνήθιστο. Ακολουθούν δέκα έργα από τη shortlist του φεστιβάλ, όλα βαθιά συνδεδεμένα με το φυσικό τοπίο.
Ayana Resort στο Sholayur, Coimbatore, Ινδία
Το θέρετρο, συνολικής επιφάνειας περίπου 40.000 τετραγωνικών ποδιών, βρίσκεται σε επικλινές έδαφος και ένας από τους βασικούς στόχους του σχεδιασμού του ήταν να περιοριστεί όσο το δυνατόν περισσότερο η επίδρασή του στο τοπίο. Το συγκρότημα, που σχεδιάστηκε από το Aslam Sham Architects, αποτελείται από κτήρια τοποθετημένα σε μικρή απόσταση μεταξύ τους και αναπτύσσεται μέσα σε ένα οικόπεδο με καμπύλη περίμετρο. Περιλαμβάνει βίλες, εστιατόριο και πισίνα, ενώ οι στέγες των κτιρίων καλύπτονται με χώμα και τοπική βλάστηση.
Με αυτόν τον τρόπο, το θέρετρο «καμουφλάρεται» μέσα στο περιβάλλον. Ο προσανατολισμός του συγκροτήματος συμβάλλει επίσης στον έλεγχο της ηλιακής ακτινοβολίας. Η κύρια πρόσοψη, στραμμένη προς την ανατολή, λούζεται από ήπιο πρωινό φως, ενώ η δυτική πίσω πλευρά προστατεύει το κτίριο από τον έντονο απογευματινό ήλιο και συμβάλλει σημαντικά στη διατήρηση χαμηλότερης θερμοκρασίας στο εσωτερικό.
Terra House στο Mallapuram, Kerala, Ινδία
Η χαμηλή, οριζόντια μορφή αυτής της κατοικίας, που σχεδιάστηκε από το Atelier Design N Domain (ADND), ακολουθεί το επίπεδο ανάγλυφο ενός εκτεταμένου άλσους με καρύδες. Όπως υποδηλώνει και το όνομά της, η κατοικία είναι βαθιά «ριζωμένη» στο τοπίο, καθώς η λέξη «terra» σημαίνει γη στα λατινικά.
Το διακριτικό κτίσμα κρύβεται ανάμεσα σε ψηλούς φοίνικες καρύδας, χωρίς ωστόσο να αποκόπτεται από τον ουρανό. Η οροφή διαθέτει ανοίγματα που επιτρέπουν στο φυσικό φως να πλημμυρίζει το εσωτερικό. Το φως και ο αέρας διαχέονται επιπλέον μέσα από μια σειρά αλληλοσυνδεόμενων εσωτερικών αυλών. Τα υλικά που χρησιμοποιούνται παραδοσιακά στις κατασκευές της Kerala ενισχύουν ακόμα περισσότερο τη σχέση του σπιτιού με την περιοχή. Η εξωτερική όψη καλύπτεται με laterite, μια πέτρα που εξορύσσεται τοπικά, ενώ άλλες επιφάνειες έχουν επενδυθεί με τερακότα, προσθέτοντας θερμότητα στην αισθητική του κτηρίου.
The Mountain Fold – Nanshanli Community and Visitor Centre κοντά στο όρος Emei, Κίνα
Το έργο του Lacime Architects βρίσκεται στους νότιους πρόποδες του όρους Emei, στην επαρχία Sichuan, μια περιοχή που έχει χαρακτηριστεί από την UNESCO Μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς. Το βουνό διαθέτει ιδιαίτερη πνευματική σημασία, καθώς αποτελεί ένα από τα τέσσερα ιερά βουδιστικά βουνά της Κίνας. Το κέντρο βρίσκεται δίπλα στη γραφική λίμνη Guanshan και αποτελεί μέρος ιδιωτικού wellness resort, παραμένει όμως ανοιχτό και στο κοινό.
Περιλαμβάνει χώρο υποδοχής, αίθουσες για κοινοτικές δραστηριότητες, εγκαταστάσεις ευεξίας και χώρο εστίασης. Η πολύπλοκη γεωμετρία της στέγης παραπέμπει σε διαφορετικά στοιχεία του φυσικού τοπίου. Κυματίζει πάνω από καμάρες, μιμούμενη τις στρογγυλεμένες γραμμές των πρόποδων, ενώ μια αιχμηρή γωνιακή προεξοχή παραπέμπει στην κορυφή του βουνού. Η γυαλιστερή επένδυση της στέγης σε γκρι απόχρωση gunmetal αντανακλά, παράλληλα, την ασημένια λάμψη της επιφάνειας της λίμνης.
Kiaora Residence στο Coconut Grove, Μαϊάμι, ΗΠΑ
Η διώροφη οικογενειακή κατοικία, σχεδιασμένη από το Strang, βρίσκεται σε μια καταπράσινη, υποτροπική περιοχή του Μαϊάμι και αποτελείται από δύο ορθογώνιους όγκους που αλληλοσυνδέονται. Οι χώροι ανοίγονται προς έναν μεγάλο κήπο με πισίνες, δημιουργώντας την αίσθηση ότι τα όρια ανάμεσα στο εσωτερικό και το εξωτερικό σχεδόν εξαφανίζονται.
Το αποτέλεσμα ενισχύεται από φυτά που κρέμονται γύρω από τα παράθυρα. Στο επάνω επίπεδο βρίσκονται οι κοινόχρηστοι χώροι διαβίωσης, ενώ στο χαμηλότερο επίπεδο έχουν τοποθετηθεί τα πιο ιδιωτικά δωμάτια. Πολλά ξύλινα πετάσματα με διακοσμητικά διαγώνια ανοίγματα επιτρέπουν στον δροσερό αέρα να κυκλοφορεί στο εσωτερικό.
Chatham Residence Guest House στην Columbia County, Νέα Υόρκη
Η κατοικία του Desai Chia Architecture βρίσκεται σε υπερυψωμένο σημείο μιας έκτασης που χρησιμοποιείται επίσης για γεωργικές δραστηριότητες. Χάρη στη θέση της, προσφέρει θέα προς τα Catskill Mountains και προς ένα πυκνά δασωμένο τοπίο. Μεγάλα παράθυρα στην μπροστινή και πίσω όψη ανοίγουν τη θέα προς τα βουνά. Το επάνω τμήμα της πρόσοψης είναι επενδεδυμένο με κυματοειδές μέταλλο, ένα υλικό που επιλέχθηκε εν μέρει επειδή χρησιμοποιείται συχνά σε σύγχρονα αγροτικά κτίρια.
ES House στο Guarujá, São Paulo, Βραζιλία
Οι ιδιοκτήτες της κατοικίας που σχεδίασε το Jacobsen Studio επιθυμούσαν ένα σπίτι που θα ενσωματωνόταν στο πυκνό δασικό τοπίο που το περιβάλλει. Το κτήριο μοιάζει σχεδόν να αιωρείται μπροστά από τη βαθιά, πλούσια βλάστηση. Η κατοικία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε μια δομή που θυμίζει δέντρο, περιορίζοντας έτσι την επαφή της με το έδαφος. Παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη από τη θέα και η πρόσβαση γίνεται από δρόμο που βρίσκεται πίσω από το κτίσμα. Η είσοδος πραγματοποιείται μέσω της στέγης, η οποία λειτουργεί ταυτόχρονα και ως κήπος.
The Hungry Caterpillar Pavilion στο Ashoka University, Δελχί, Ινδία
Το συγκεκριμένο έργο είναι αστικό, αλλά η αισθητική του είναι ξεκάθαρα οργανική. Το Lyth Design κλήθηκε να δημιουργήσει έναν δρόμο με χαρακτήρα, στον οποίο οι φοιτητές θα θέλουν να περνούν χρόνο και όχι απλώς να σταματούν βιαστικά για να πάρουν φαγητό.
Οι χώροι εστίασης στεγάζονται σε αρθρωτές μονάδες που είναι διάσπαρτες κατά μήκος του δρόμου. Καμπύλες, πανύψηλες κατασκευές που θυμίζουν ανεμοστρόβιλους και είναι κατασκευασμένες από ιδιαίτερα βιώσιμο μπαμπού παραπέμπουν παιχνιδιάρικα σε μια πεινασμένη κάμπια. Οι κατασκευές προσφέρουν την απαραίτητη σκιά όταν η θερμοκρασία φτάνει τους 38 βαθμούς Κελσίου, αλλά και προστασία κατά την περίοδο των θερινών μουσώνων.
Mercado Nicolás Bravo στην Quintana Roo, Μεξικό
Η συγκεκριμένη αγορά χειροτεχνίας αποτελεί έργο που χρηματοδοτήθηκε από το κράτος και χρησιμοποιείται από την τοπική κοινότητα για την πώληση χειροποίητων προϊόντων και φρέσκων τροφίμων σε επισκέπτες που εξερευνούν τους κοντινούς αρχαιολογικούς χώρους των Μάγια. Βρίσκεται στον δήμο Nicolás Bravo, στην πολιτεία Quintana Roo, και σχεδιάστηκε από το Aidia Studio.
Παράλληλα, λειτουργεί και ως κοινοτικό κέντρο. Αποτελείται από τρία βασικά στοιχεία: μια ελαφριά μεταλλική κατασκευή, τοίχους από χρωματισμένους τσιμεντόλιθους και τούβλα από πηλό που χρησιμοποιούνται τόσο στη στέγη όσο και στα δάπεδα. Η καλαίσθητη θολωτή στέγη συλλέγει νερό, το οποίο στη συνέχεια χρησιμοποιείται για άρδευση. Παράλληλα, το κτίριο προσφέρει ανεμπόδιστη θέα προς τη γύρω ύπαιθρο.
Parque Quintana Roo στο Chetumal, Μεξικό
Το συγκεκριμένο πάρκο αποτελεί ακόμα μία κρατικά χρηματοδοτούμενη πρωτοβουλία του Aidia Studio. Αρχικά σχεδιάστηκε ως χώρος φιλοξενίας μιας ετήσιας έκθεσης κτηνοτροφίας και γεωργίας. Πλέον λειτουργεί επίσης ως χώρος συναυλιών, ενώ διαθέτει παιχνίδια λούνα παρκ και αγορές χειροτεχνίας. Ο εκθεσιακός χώρος έκτασης 10 εκταρίων περιβάλλεται από υποτροπική ζούγκλα. Λεπτές κολόνες σε λαδί απόχρωση και κυματιστά ξύλινα στοιχεία επιλέχθηκαν ώστε το πάρκο να ενσωματώνεται καλύτερα στο γύρω υποτροπικό δάσος.
Stöng (Re)interpretation shelter στο Stöng í Þjórsárdal, Ισλανδία
Το έργο του Sp(r)int Studio εξυπηρετεί δύο διαφορετικές λειτουργίες. Από τη μία πλευρά προστατεύει τα ερείπια μιας φάρμας της εποχής των Βίκινγκ του 11ου αιώνα, η οποία είχε θαφτεί και διατηρηθεί κάτω από ηφαιστειακή τέφρα και αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Ισλανδίας. Από την άλλη, επεκτείνει τον ίδιο τον χώρο μέσα από τη δημιουργία ενός μεγαλύτερου στεγάστρου, κατασκευασμένου από ακατέργαστο ξύλο λάρικας, γαλβανισμένο χάλυβα και ανακυκλώσιμο πολυκαρβονικό υλικό.
Ένας παλιός ξύλινος σκελετός, ο οποίος βρισκόταν σε κακή κατάσταση αλλά είχε χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν για την προστασία των ερειπίων, διατηρήθηκε, ενισχύθηκε και αποτέλεσε τον βασικό πυρήνα της νέας κατασκευής. Το στέγαστρο διαθέτει πλέον νέες υποδομές, μεταξύ των οποίων χώρο καθιστικού και υπερυψωμένες πλατφόρμες για την παρατήρηση των αρχαιολογικών καταλοίπων. Οι πλατφόρμες έχουν τοποθετηθεί πάνω από το έδαφος ώστε να μην επηρεάζεται και να μην διαταράσσεται το φυσικό ανάγλυφο της περιοχής. Τα δέκα έργα δείχνουν διαφορετικούς τρόπους με τους οποίους η σύγχρονη αρχιτεκτονική επιχειρεί να εγκαταλείψει τη λογική του κτιρίου που επιβάλλεται στο τοπίο και να κινηθεί προς μια σχεδιαστική φιλοσοφία όπου φύση και κατασκευή λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύνολο.
Πηγή: BBC
