Το φως που χρησιμοποιούμε καθημερινά μπορεί να επηρεάζει την υγεία μας περισσότερο απ’ όσο νομίζουμε. Ιδιαίτερα τα φώτα LED με υψηλή περιεκτικότητα σε μπλε φως, αλλά και η έκθεση σε οθόνες τις βραδινές ώρες, μπορούν να διαταράξουν το βιολογικό μας ρολόι και να αυξήσουν τον κίνδυνο για παχυσαρκία, διαβήτη, καρδιαγγειακά προβλήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου.
Την προειδοποίηση απευθύνει ο Μάρτιν Μουρ-Εντ, πρώην καθηγητής του Χάρβαρντ και ένας από τους πρωτοπόρους στην έρευνα των κιρκάδιων ρυθμών, δηλαδή του φυσικού «ρολογιού» που ρυθμίζει πολλές λειτουργίες του οργανισμού μέσα στο 24ωρο. Όπως εξηγεί, το πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι ο σύγχρονος τεχνητός φωτισμός απέχει πολύ από το φυσικό φως του ήλιου, με το οποίο ο ανθρώπινος οργανισμός έχει μάθει να λειτουργεί εδώ και χιλιάδες χρόνια.
«Μέχρι πριν από περίπου έναν αιώνα, περνούσαμε το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας σε εξωτερικούς χώρους και κάτω από το φυσικό φως», εξηγεί ο 80χρονος επιστήμονας. Το ηλιακό φως περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα ακτινοβολίας και χρωμάτων. Οι περισσότερες σύγχρονες λάμπες LED, αντίθετα, έχουν σχεδιαστεί κυρίως για να φωτίζουν αποτελεσματικά και οικονομικά τους χώρους, χωρίς να αναπαράγουν το πλήρες φάσμα του φυσικού φωτός.
Το πρόβλημα με το μπλε φως
Πολλές λάμπες LED παράγουν μεγαλύτερη ποσότητα μπλε φωτός, ενώ παρόμοια έκθεση έχουμε και από τις οθόνες των κινητών, των υπολογιστών και των τηλεοράσεων. Το πρόβλημα γίνεται μεγαλύτερο όταν αυτό συμβαίνει το βράδυ, σε ώρες που ο οργανισμός θα έπρεπε σταδιακά να προετοιμάζεται για ύπνο.
Το μπλε φως μπορεί να περιορίσει την παραγωγή μελατονίνης, της ορμόνης που βοηθά τον οργανισμό να ρυθμίσει τον ύπνο. Όταν το σώμα εκτίθεται σε έντονο φως αργά το βράδυ, μπορεί να «μπερδευτεί» και να συνεχίσει να λειτουργεί σαν να είναι ημέρα. Με τον τρόπο αυτό διαταράσσεται ο φυσικός κύκλος ύπνου και εγρήγορσης.
Ο Μουρ-Εντ χαρακτηρίζει τον σύγχρονο τεχνητό φωτισμό «πρόχειρο φως», παραλληλίζοντάς τον με το πρόχειρο φαγητό. Όπως λέει, το φως που χρησιμοποιούμε σήμερα έχει σχεδιαστεί με βασικό στόχο να βλέπουμε καλά και να καταναλώνουμε λιγότερη ενέργεια, όχι απαραίτητα με γνώμονα τις ανάγκες του ανθρώπινου οργανισμού.
Επιπτώσεις σε βάρος, σάκχαρο και καρδιά
Η διαταραχή του βιολογικού ρολογιού δεν επηρεάζει μόνο τον ύπνο. Έρευνες έχουν συνδέσει την έκθεση σε τεχνητό φως τη νύχτα με προβλήματα στον μεταβολισμό, αύξηση του σωματικού βάρους και μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης διαβήτη και καρδιαγγειακών παθήσεων.
Σύμφωνα με τον Μουρ-Εντ, η έκθεση σε μπλε φως το βράδυ μπορεί να επηρεάσει και τον τρόπο με τον οποίο ο οργανισμός διαχειρίζεται το σάκχαρο. Το σώμα «νομίζει» ότι είναι ακόμη ημέρα και δεν διαχειρίζεται τη γλυκόζη με τον ίδιο τρόπο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερα επίπεδα σακχάρου και ινσουλίνης.
Παράλληλα, η διαταραχή των φυσιολογικών κύκλων του οργανισμού έχει συσχετιστεί με ορισμένες μορφές καρκίνου. Η νυχτερινή εργασία βρίσκεται εδώ και χρόνια στο επίκεντρο σχετικών ερευνών, ενώ ο Διεθνής Οργανισμός Έρευνας για τον Καρκίνο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας έχει χαρακτηρίσει τη νυχτερινή εργασία «πιθανώς καρκινογόνα για τον άνθρωπο».
Περισσότερο φως την ημέρα, λιγότερο τη νύχτα
Η λύση, σύμφωνα με τους ειδικούς, δεν είναι να επιστρέψουμε στη ζωή χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα. Είναι να χρησιμοποιούμε το φως πιο έξυπνα και πιο κοντά στον φυσικό κύκλο της ημέρας.
Η έκθεση στο φυσικό φως, ιδιαίτερα το πρωί, βοηθά το βιολογικό ρολόι να συγχρονίζεται και να λειτουργεί σωστά. Το βράδυ, αντίθετα, είναι προτιμότερο να χρησιμοποιούμε πιο χαμηλό και θερμό φωτισμό, περιορίζοντας το μπλε φως από λάμπες και οθόνες.
Εξίσου σημαντικό είναι το υπνοδωμάτιο να παραμένει όσο γίνεται σκοτεινό κατά τη διάρκεια της νύχτας. Με απλά λόγια, φυσικό φως και έκθεση στον ήλιο την ημέρα, χαμηλός φωτισμός και σκοτάδι τη νύχτα μπορούν να βοηθήσουν τον οργανισμό να κρατήσει το φυσικό του πρόγραμμα.
Πηγή: Straitstimes
