Μια πρωτοποριακή αποστολή που εξερεύνησε τον Πλούτωνα και αντικείμενα στις απομακρυσμένες περιοχές του ηλιακού συστήματος με πρωτοφανή λεπτομέρεια ξύπνησε από τον μεγαλύτερο ύπνο της μέχρι σήμερα και βρίσκεται σε απόσταση 5,9 δισεκατομμυρίων μιλίων (9,5 δισεκατομμυρίων χιλιομέτρων) από τη Γη.
Το διαστημικό σκάφος New Horizons της NASA τέθηκε σε προγραμματισμένη κατάσταση αδρανοποίησης στις 7 Αυγούστου 2025 και ενεργοποιήθηκε ξανά στις 23 Ιουνίου, χρησιμοποιώντας εντολές που ήταν αποθηκευμένες στον κύριο υπολογιστή του.
Οι ελεγκτές πτήσης της αποστολής στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Πανεπιστημίου Johns Hopkins στο Laurel του Μέριλαντ επιβεβαίωσαν ότι το New Horizons βρίσκεται σε εξαιρετική κατάσταση και είναι έτοιμο να μεταδώσει μια σειρά επιστημονικών δεδομένων που συνέλεξε κατά τη διάρκεια της αδρανοποίησης, από τη θέση του στην περιοχή παγωμένων αντικειμένων που είναι γνωστή ως Ζώνη του Κάιπερ.
Ο Πλούτωνας είναι το μεγαλύτερο από χιλιάδες παγωμένα, βραχώδη σώματα που ονομάζονται δια-Ποσειδώνια αντικείμενα (Trans-Neptunian Objects – TNOs) και βρίσκονται στη Ζώνη του Κάιπερ, στα όρια του ηλιακού μας συστήματος. Πρόκειται για απομεινάρια από τον σχηματισμό του ηλιακού συστήματος πριν από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.
Το 2015, το New Horizons έγινε το πρώτο διαστημικό σκάφος που πραγματοποίησε λεπτομερή διέλευση κοντά από τον Πλούτωνα και τους δορυφόρους του, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες κατανοούν αυτόν τον παγωμένο νάνο πλανήτη. Το σκάφος πραγματοποίησε επίσης μια κοντινή μελέτη του Arrokoth, ενός TNO με σχήμα που θυμίζει χιονάνθρωπο, το 2019.
Μετά από αυτά τα ορόσημα, το New Horizons συνέχισε να εξερευνά τη μυστηριώδη Ζώνη του Κάιπερ και αποκαλύπτει εκπληκτικά νέα στοιχεία.
Μια ανεξερεύνητη περιοχή
Το διαστημικό σκάφος συλλέγει δεδομένα σχετικά με τους ρυθμούς περιστροφής, τον προσανατολισμό και τα σχήματα των παγωμένων αντικειμένων που περιφέρονται στη Ζώνη του Κάιπερ.
Οι μετρήσεις αυτές προσφέρουν πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο γεννιούνται οι πλανήτες από σκόνη και μικρούς βράχους, δήλωσε ο Pontus Brandt, επιστήμονας του προγράμματος New Horizons στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής του Johns Hopkins.
«Φαίνεται πως υπάρχουν περισσότερα ζευγαρωμένα σώματα σε σχήμα χιονάνθρωπου, όπως το Arrokoth, εκεί έξω από όσα περίμενε οποιοσδήποτε», έγραψε ο Brandt σε email.
«Είναι αυτά τα δυαδικά συστήματα τα πιο συνηθισμένα πλανητοειδή; Και είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο σχηματίστηκαν οι μεγαλύτεροι πλανήτες στο δικό μας και σε άλλα αστρικά συστήματα; Αυτά είναι πολύ βαθιά ερωτήματα στα οποία το New Horizons μπορεί να βοηθήσει να απαντήσουμε».
Το New Horizons φωτογράφισε το Arrokoth τον Δεκέμβριο του 2018 και τον Ιανουάριο του 2019.
NASA/APL/SwRI/Roman Tkachenko/STScI
Το σκάφος μετρά επίσης την κατανομή αερίων στην εξωτερική ηλιόσφαιρα, τη προστατευτική «φυσαλίδα» που δημιουργείται από τη συνεχή ροή σωματιδίων από τον Ήλιο, γνωστή ως ηλιακός άνεμος.
Παράλληλα, ένα όργανο που ονομάζεται Pluto Energetic Particle Spectrometer Science Investigation μετρά τις γαλαξιακές κοσμικές ακτίνες εξαιρετικά γρήγορα σωματίδια που δημιουργούνται όταν εκρήγνυνται άστρα.
Τα σωματίδια αυτά αποτελούν μία από τις σοβαρότερες απειλές για τις ανθρώπινες δραστηριότητες στο διάστημα, σύμφωνα με τον Brandt. Ωστόσο, το όριο της ηλιόσφαιρας λειτουργεί σαν ασπίδα, προστατεύοντας το ηλιακό μας σύστημα από περίπου το 70% αυτών των σωματιδίων.
Τα δεδομένα του New Horizons μπορεί να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα πώς λειτουργεί αυτή η μυστηριώδης προστατευτική ασπίδα.
Ένα άλλο όργανο, ο Venetia Burney Student Dust Counter, έχει συλλέξει δεδομένα που εξέπληξαν την ομάδα του New Horizons, δήλωσε ο Brandt.
Η ομάδα περίμενε ότι η ποσότητα σκόνης θα ήταν υψηλή μέσα στη Ζώνη του Κάιπερ, λόγω της μεγάλης παρουσίας μικρών αντικειμένων. Όμως το New Horizons έχει ήδη ταξιδέψει πέρα από το γνωστό όριο της Ζώνης του Κάιπερ και εξακολουθεί να βρίσκεται σε ένα περιβάλλον γεμάτο σκόνη.
«Η Ζώνη του Κάιπερ μπορεί απλώς να είναι πολύ πιο εκτεταμένη από ό,τι πιστεύαμε προηγουμένως», έγραψε ο Brandt.
«Έχω την αίσθηση ότι μόλις έχουμε ξύσει την επιφάνεια σχετικά με το πώς πραγματικά μοιάζει ολόκληρο το ηλιακό σύστημα. Πρέπει να θυμόμαστε ότι πιθανότατα υπάρχουν εκατοντάδες ανεξερεύνητοι νάνοι πλανήτες και χιλιάδες μικρότερα αντικείμενα εκεί έξω».
Το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman, το οποίο αναμένεται να εκτοξευθεί στα τέλη Αυγούστου, θα μπορεί να χρησιμοποιήσει τα ισχυρά του όργανα παρατήρησης για να εξετάσει τι υπάρχει πέρα από τη Ζώνη του Κάιπερ, πρόσθεσε ο Brandt.
Μια σειρά κρίσιμων περιόδων «ύπνου»
Οι περίοδοι αδρανοποίησης αποτέλεσαν βασικό παράγοντα για τη μακροχρόνια επιτυχία του New Horizons από τότε που εκτοξεύθηκε και ξεκίνησε το ταξίδι του στο ηλιακό σύστημα τον Ιανουάριο του 2006.
Κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων ύπνου, το New Horizons παραμένει σε μια κατάσταση με ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας αλλά υψηλή σταθερότητα. Ο υπολογιστής πτήσης παρακολουθεί συνεχώς την κατάσταση του σκάφους και στέλνει εβδομαδιαία σήματα στους ελεγκτές της αποστολής.
«Κάθε αναφορά κατάστασης σε όλη αυτή την περίοδο αδρανοποίησης ήταν πράσινη, που σημαίνει ότι όλα λειτουργούσαν σωστά στο New Horizons κάθε εβδομάδα», δήλωσε η Alice Bowman, υπεύθυνη λειτουργίας της αποστολής New Horizons στο Εργαστήριο Εφαρμοσμένης Φυσικής, σε ανακοίνωση.
Παράλληλα, τα επιστημονικά όργανα συνεχίζουν να συλλέγουν και να αποθηκεύουν δεδομένα, τα οποία μεταδίδονται όταν το New Horizons ενεργοποιείται ξανά.
Η αδρανοποίηση παρατείνει τη διάρκεια ζωής του σκάφους και εξοικονομεί πόρους κατά τη διάρκεια των μεγάλων ταξιδιών του. Σύμφωνα με τη NASA, το New Horizons έχει μπει σε κατάσταση αδρανοποίησης περισσότερες από 20 φορές από το 2007, με περιόδους που κυμαίνονταν από ημέρες έως και μήνες.
Το New Horizons βρίσκεται στη δεύτερη φάση της παρατεταμένης αποστολής του, η οποία ολοκληρώνεται το 2029. Ωστόσο, η αποστολή μπορεί να συνεχιστεί εφόσον το σκάφος παραμένει υγιές και μπορεί να συλλέγει πολύτιμα επιστημονικά δεδομένα, σύμφωνα με τη Becky McCauley Rench, επιστήμονα του προγράμματος New Horizons στη NASA.
Εάν η αποστολή συνεχιστεί μετά το 2029, το New Horizons μπορεί να ακολουθήσει τα ιστορικά βήματα των διαστημοπλοίων Voyager, καθώς η τωρινή του τροχιά θα το οδηγήσει έξω από την ηλιόσφαιρα και μέσα στον διαστρικό χώρο.
Πηγή: CNN
