Μέχρι στιγμής στην αμερικανική πολιτική, έχουμε συνηθίσει να βλέπουμε προσωπικότητες υψηλού προφίλ να επικαλούνται την Πέμπτη Τροπολογία για να αποφύγουν να απαντήσουν σε ερωτήσεις που πιστεύουν ότι θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Μεταξύ αυτών είναι και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος το έκανε περισσότερες από 400 φορές στο πλαίσιο μιας αστικής υπόθεσης το 2022.
Αλλά όσον αφορά τον Δρ Άντονι Φάουτσι να επικαλείται την Πέμπτη Τροπολογία — όπως έκανε επανειλημμένα σε κατάθεση στη Γερουσία την Τετάρτη — είναι πολύ πιο περίπλοκο.
Αυτό συμβαίνει επειδή ο Φάουτσι έλαβε χάρη πέρυσι από τον τότε πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.
Πράγματι, η ακρόαση της Τετάρτης είναι πολύ απίθανο να είναι το τέλος της ιστορίας. Και θα μπορούσε πραγματικά να ανοίξει τον δρόμο για τους Ρεπουμπλικάνους και την κυβέρνηση Τραμπ να κάνουν κάτι που πολλοί από αυτούς έχουν δημόσια προτείνει: Να προσπαθήσουν να βάλουν τον Φάουτσι στη φυλακή.
Προφανώς, δεν προσπαθούν να διώξουν τον Φάουτσι για όσα έκανε κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid, αλλά έχουν μιλήσει για παραπομπή του για περιφρόνηση του Κογκρέσου — μια απειλή να ξεκινήσουν μια διαδικασία που θα είχε ως αποτέλεσμα το Υπουργείο Δικαιοσύνης να εξετάσει το ενδεχόμενο να τον κατηγορήσει.
Οι προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να διώξουν τον Φάουτσι αποτέλεσαν τη βάση της άρνησής του να απαντήσει σε ερωτήσεις την Τετάρτη. Συγκεκριμένα, επικαλέστηκε τις επιθέσεις ετών εναντίον του από τον γερουσιαστή Ραντ Πολ, πρόεδρο της Επιτροπής Εσωτερικής Ασφάλειας και Κυβερνητικών Υποθέσεων της Γερουσίας.
Ο Φάουτσι ισχυρίστηκε ότι ο Ρεπουμπλικανός από το Κεντάκι προσπαθούσε «να με κάνει να πω κάτι, οτιδήποτε, που θα μπορούσε να δικαιώσει τις επανειλημμένες δημόσιες δεσμεύσεις του ότι θα καταλήξω, με τα λόγια του, "πίσω από τα κάγκελα"».
Αλλά η βασική διαφορά μεταξύ του Φάουτσι που επικαλείται την Πέμπτη Τροπολογία και άλλων που το κάνουν είναι ότι ο Φάουτσι έλαβε χάρη από τον Μπάιντεν στις αρχές του 2025.
Καθώς αποχωρούσε από την προεδρία, ο Μπάιντεν εξέδωσε προληπτικές χάρες για τον Φάουτσι και άλλους που είχαν στοχοποιηθεί από τον εισερχόμενο Πρόεδρο Τραμπ, επικαλούμενος ενδείξεις ότι η νέα διοίκηση και οι σύμμαχοί της θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να κινήσουν διώξεις εναντίον τους. (Αυτός ο φόβος έχει επιβεβαιωθεί, δεδομένων των προσπαθειών του Υπουργείου Δικαιοσύνης του Τραμπ να στοχοποιήσει αντιπάλους του Τραμπ βασιζόμενο συχνά σε αδύναμα στοιχεία.)
Και ο Φάουτσι, πρώην διευθυντής του Εθνικού Ινστιτούτου Αλλεργιών και Λοιμωδών Νοσημάτων, δεν έλαβε απλώς χάρη, έλαβε μια πολύ ευρεία χάρη που κάλυπτε ουσιαστικά οτιδήποτε σχετιζόταν με την κυβερνητική του υπηρεσία μεταξύ Ιανουαρίου 2014 και Ιανουαρίου 2025.
Με άλλα λόγια, ο Φάουτσι είναι ήδη απρόσβλητος από δίωξη για πολλά από τα πιθανά υποτιθέμενα εγκλήματα που οι Πολ και οι Ρεπουμπλικάνοι της επιτροπής θα μπορούσαν να προσπαθήσουν να τον συνδέσουν από την εποχή της Covid.
Αλλά ο Φάουτσι δήλωσε ότι επικαλούνταν την Πέμπτη Τροπολογία επειδή φοβόταν ότι οι Ρεπουμπλικάνοι θα προσπαθούσαν να του στήσουν παγίδα ψευδορκίας — δηλαδή να τον κάνουν να πει κάτι που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να ασκηθεί δίωξη για ψευδορκία εναντίον του.
Πράγματι, ορισμένες εξέχουσες προσωπικότητες είχαν μιλήσει πριν από την ακρόαση για το ενδεχόμενο ο Φάουτσι να διωχθεί ακόμη για ψευδορκία, παρά τη χάρη του. Σε αυτές περιλαμβάνονταν ο υπουργός Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ και ο συντηρητικός δικηγόρος Τζον Γιου, οι οποίοι το υποστήριξαν σε συνεντεύξεις στο Fox News.
(Παρόλο που οι ιατρικές συμβουλές του Φάουτσι κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid έχουν επικριθεί έντονα από τους Ρεπουμπλικάνους, υπάρχουν λίγα στοιχεία που να τον συνδέουν με εγκληματική δραστηριότητα. Και δημοσκόπηση νωρίτερα φέτος έδειξε ότι η πλειοψηφία των Αμερικανών εξακολουθούσε να έχει εμπιστοσύνη σε αυτόν).
Αλλά το αν είναι αρκετό για τον Φάουτσι να επικαλεστεί την Πέμπτη Τροπολογία και να τελειώσει εκεί είναι ένα σημαντικό αναπάντητο ερώτημα.
Υπάρχει μια ένταση μεταξύ των προστασιών της Πέμπτης Τροπολογίας και της ερευνητικής εξουσίας του Κογκρέσου. Και οι μάρτυρες που ισχυρίζονται ότι προστατεύονται από το να απαντήσουν σε ερωτήσεις μπορεί να κληθούν να δικαιολογήσουν τον ισχυρισμό τους ενώπιον δικαστηρίου και μπορούν να παραπεμφθούν για περιφρόνηση.
Ο πρώην σύμβουλος του Τραμπ, Στιβ Μπάνον, για παράδειγμα, επικαλέστηκε το προνόμιο της εκτελεστικής εξουσίας για να αποφύγει να καταθέσει σχετικά με τις προσπάθειες ανατροπής των εκλογών του 2020. Αργότερα καταδικάστηκε για περιφρόνηση του Κογκρέσου και καταδικάστηκε σε τέσσερις μήνες φυλάκιση όταν τα δικαστήρια απέρριψαν τον ισχυρισμό του. (Το Υπουργείο Δικαιοσύνης του Τραμπ έχει έκτοτε ζητήσει την ακύρωση της καταδίκης του.)
Ο Πολ έδωσε σήμερα σήμα ότι προγραμματίζει ψηφοφορία για περιφρόνηση του Φάουτσι στην επιτροπή του για την επόμενη εβδομάδα, λέγοντας: «Είναι παράνομο να παρεμποδίζεται μια έρευνα του Κογκρέσου. Θα υπάρξουν συνέπειες για την άρνησή σας να καταθέσετε».
Αξίζει να σημειωθεί ότι ακόμη κι αν η επιτροπή ψηφίσει υπέρ της παραπομπής του για περιφρόνηση του Κογκρέσου, η διαβίβαση της υπόθεσης στο Υπουργείο Δικαιοσύνης απαιτεί την έγκριση της πλειοψηφίας της Ολομέλειας της Γερουσίας, ενώ η σχετική ψηφοφορία θα πρέπει να υπερβεί και το εμπόδιο του filibuster (της διαδικασίας που επιτρέπει σε μειοψηφία γερουσιαστών να μπλοκάρουν μια ψηφοφορία). Αυτό σημαίνει ότι ο Πολ θα χρειαστεί τη στήριξη ορισμένων Δημοκρατικών για να προχωρήσει η διαδικασία ή να πείσει κάποιον να αναλάβει την πρωτοβουλία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, όπου αρκεί απλή πλειοψηφία.
Αν και υπάρχει μακρύς δρόμος μέχρι την άσκηση πιθανών κατηγοριών εναντίον του Φάουτσι, ορισμένοι νομικοί εμπειρογνώμονες δηλώνουν ότι η επίκλησή του στην Πέμπτη Τροπολογία εδώ θα μπορούσε να είναι επισφαλής.
«Το αν αυτή η ανησυχία (για δίωξη) επαρκεί για να υποστηρίξει την επίκληση της Πέμπτης Τροπολογίας θα αποφασιστεί τελικά από ένα δικαστήριο», δήλωσε η πρώην ομοσπονδιακή εισαγγελέας Ντάνια Πέρι.
Πρόσθεσε: «Ο Φάουτσι θα επικαλούνταν τις επανειλημμένες κατηγορίες και απειλές του Πολ ως απόδειξη ότι η προοπτική δίωξης ήταν συγκεκριμένη και όχι εικαστική, ακόμη κι αν πίστευε ότι οποιαδήποτε τέτοια δίωξη θα αποτύγχανε τελικά».
Ο Μαρκ Όσλερ, καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο του Αγίου Θωμά, έγραψε σε ένα email ότι «η χάρη φαίνεται να καλύπτει τις προηγούμενες καταθέσεις του Φάουτσι στο Κογκρέσο πριν από τις 19 Ιανουαρίου 2025. Έτσι, δεν μπορεί να επικαλεστεί την Πέμπτη με βάση το γεγονός ότι μπορεί να του τεθούν ερωτήσεις που αποκαλύπτουν ότι η προηγούμενη κατάθεσή του ήταν ψευδής (ή τουλάχιστον υπόκειται σε τέτοια κατηγορία)».
Αλλά ο Όσλερ δήλωσε ότι ο Φάουτσι θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι η χάρη του έχει κάποια κενά που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν — όπως συμπεριφορά που συνέβη πριν από το 2014 ή που δεν σχετιζόταν με την κυβερνητική του υπηρεσία.
Ο ανώτερος νομικός αναλυτής του CNN, Έλι Χόνιγκ, εκτίμησε ότι ο Φάουτσι θα είχε έναν ισχυρό ισχυρισμό όχι μόνο λόγω του χρονικού περιορισμού της χάρης, αλλά και επειδή θα μπορούσε να φοβάται δίωξη για πιθανά πολιτειακά εγκλήματα, τα οποία δεν καλύπτονται από ομοσπονδιακή χάρη.
«Σίγουρα μπορεί να επικαλεστεί την Πέμπτη αν έχει έκθεση εκτός της χάρης, την οποία σίγουρα έχει», υποστήριξε ο Χόνιγκ στο CNN.
Εάν τα δικαστήρια έκριναν ότι οι προστασίες της Πέμπτης Τροπολογίας δεν ισχύουν για την κατάθεση του Φάουτσι, θα μπορούσε θεωρητικά να συμφωνήσει να καταθέσει εκείνη τη στιγμή και να αποφύγει πιθανές κατηγορίες περιφρόνησης. Αλλά θα έπρεπε να σταθμίσει αυτό έναντι της όποιας πιθανής δίωξης που θα μπορούσε να φοβάται ότι θα προκύψει από την κατάθεσή του.
Είναι ενδιαφέρον ότι αυτό είναι ένα σενάριο που είχε συχνά προαναγγελθεί κατά τη διάρκεια και λίγο μετά την πρώτη θητεία του Τραμπ, αλλά με τους ρόλους κάπως αντεστραμμένους.
Τότε, η σκέψη ήταν ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να χαρίσει τους συμμάχους του, αλλά αυτό σήμαινε ότι θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι ευκολότερο να τους κάνει να καταθέσουν εναντίον του.
Τώρα ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι ετοιμάζονται να συνεχίσουν τον αγώνα με τον Φάουτσι.
«Ας ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα: Δεν έχετε κανένα δικαίωμα βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας, επειδή έχετε λάβει χάρη, όπως γνωρίζετε πολύ καλά, όπως το Ανώτατο Δικαστήριο έχει καταστήσει σαφές εδώ και έναν αιώνα και πλέον», δήλωσε ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τζος Χόλι από το Μιζούρι στην ακρόαση της Τετάρτης.
Ο Χόλι συνέχισε επικαλούμενος τους δικηγόρους του Φάουτσι, ένας από τους οποίους απομακρύνθηκε από την ακρόαση μετά από έντονη αντιπαράθεση, κατόπιν αιτήματος του Πολ.
«Οι δικηγόροι σας που κάθονται πίσω σας, τώρα μετακινούνται νευρικά στις καρέκλες τους — το ξέρουν», είπε ο Χόλι. «Αυτό δεν αφορά το Σύνταγμα. Αυτό δεν αφορά τον νόμο. Αυτό αφορά την περιφρόνηση — περιφρόνηση για αυτό το σώμα και περιφρόνηση για τον αμερικανικό λαό».
Πηγή: CNN
