Ισπανία και Γιβραλτάρ γιορτάζουν την πτώση του τελευταίου συνοριακού φράχτη στη Δυτική Ευρώπη, μετά την υπογραφή μιας μετα-Brexit συμφωνίας που τερματίζει τους συνοριακούς ελέγχους για κατοίκους, τουρίστες και τους χιλιάδες Ισπανούς εργαζόμενους που περνούν καθημερινά στο βρετανικό υπερπόντιο έδαφος.
Η συμφωνία, η οποία υπογράφηκε στις Βρυξέλλες την Τρίτη (14/7) και τέθηκε σε ισχύ τα μεσάνυχτα, σηματοδοτεί την ολοκλήρωση περισσότερων από τεσσάρων ετών διαπραγματεύσεων μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ισπανίας, του Γιβραλτάρ και της ΕΕ μετά την αποχώρηση της Βρετανίας από το μπλοκ.
Η συμφωνία εξαλείφει τους συνοριακούς ελέγχους και τους τελωνειακούς ελέγχους για τη δημιουργία μιας ελεύθερης διέλευσης και δίνει στην Ισπανία την ευθύνη για τους ελέγχους του Σένγκεν στο αεροδρόμιο και το λιμάνι του Γιβραλτάρ. Οδήγησε επίσης στην αφαίρεση του συνοριακού φράχτη που χώριζε φυσικά την Ισπανία από το Γιβραλτάρ από το 1908.
EPA/A. Carrasco Ragel
Το Γιβραλτάρ, το οποίο παραχωρήθηκε στο βρετανικό στέμμα με τη Συνθήκη της Ουτρέχτης το 1713, έχει μόλις περίπου 40.000 κατοίκους και βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στους 15.000 Ισπανούς εργαζόμενους που περνούν καθημερινά στο έδαφος. Ο Βράχος, όπως είναι το παρατσούκλι του εδάφους, είναι επίσης εξαιρετικά σημαντικός για την οικονομία της γειτονικής ισπανικής περιοχής Κάμπο δε Γιβραλτάρ στην Ανδαλουσία.
Υπό το προηγούμενο καθεστώς, σχηματίζονταν μεγάλες ουρές στα σύνορα κατά τις ώρες αιχμής, ειδικά σε περιόδους έντασης μεταξύ Μαδρίτης και Λονδίνου.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας, Πέδρο Σάντσεθ, ο οποίος επισκέφθηκε την Τετάρτη τη συνοριακή ισπανική πόλη Λα Λινέα δε λα Κονσεπθιόν για να παρακολουθήσει την αφαίρεση του τελευταίου τμήματος του φράχτη, δήλωσε ότι γράφεται ιστορία, καθώς μια «ανοιχτή πληγή» έκλεισε επιτέλους.
«Ο φράχτης του Γιβραλτάρ – ο τελευταίος τοίχος στην ηπειρωτική Ευρώπη – έπεσε, ώστε να μπορέσουμε να κάνουμε ένα βήμα προς μια νέα εποχή συνύπαρξης και κοινής ευημερίας», δήλωσε. «Αυτή είναι μια συμφωνία που έχει στο επίκεντρό της την ευημερία των 300.000 Ανδαλουσιανών στο Κάμπο δε Γιβραλτάρ και η οποία ανοίγει μια νέα φάση στις σχέσεις μεταξύ Ισπανίας και Ηνωμένου Βασιλείου».
EPA/Roman Rios
Ο επικεφαλής υπουργός του Γιβραλτάρ, Φάμπιαν Πικάρντο, δήλωσε επίσης ότι η συνθήκη, η οποία δεν επηρεάζει τη βρετανική κυριαρχία του εδάφους, σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής.
«Τα σύνορα που τόσο συχνά μας χώριζαν και μας περιόριζαν θα γίνουν τώρα ένας τόπος συνεργασίας και κοινών ευκαιριών», δήλωσε. «Η καθημερινή ζωή χιλιάδων ανθρώπων θα γίνει ευκολότερη, η οικονομία μας θα αποκτήσει μεγαλύτερη βεβαιότητα και το μέλλον του Γιβραλτάρ θα στηριχθεί σε σταθερά νομικά θεμέλια».
Ο Πικάρντο πρόσθεσε: «Φτάσαμε σε αυτή τη στιγμή χωρίς να παραδώσουμε αυτό που είμαστε, χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο τη βρετανική κυριαρχία μας και χωρίς να αποδυναμώσουμε τις συνταγματικές προστασίες που καθορίζουν το Γιβραλτάρ».
Ο Βρετανός υπουργός για την Ευρώπη, Στίβεν Ντότι, χαρακτήρισε την υπογραφή της συνθήκης «μια πολύ ξεχωριστή στιγμή», ενώ ο Ευρωπαίος επίτροπος Μάρος Σέφτσοβιτς έκανε πρόποση για «κοινή ευημερία και κανένα εμπόδιο για τους 15.000 ανθρώπους που διασχίζουν καθημερινά τα σύνορα μεταξύ Ισπανίας και Γιβραλτάρ».
Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, το Γιβραλτάρ θα καταστεί de facto μέρος του ευρωπαϊκού χώρου ελεύθερης κυκλοφορίας Σένγκεν και οι Βρετανοί που πετούν προς το έδαφος θα πρέπει να περάσουν από το νέο σύστημα εισόδου/εξόδου (EES) της ΕΕ, του οποίου οι σαρώσεις δακτυλικών αποτυπωμάτων και προσώπου έχουν προκαλέσει μεγάλες ουρές σε ορισμένα αεροδρόμια.
«Ανησυχώ ότι [παρόμοιες ουρές] θα μπορούσαν να συμβούν», δήλωσε ο Πικάρντο στους Financial Times αυτή την εβδομάδα.
Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, μετέβη στην παραμεθόρια πόλη Λα Λινέα δε λα Κονσεπθιόν για να παρακολουθήσει την αφαίρεση του τελευταίου εναπομείναντος τμήματος του συνοριακού φράχτη.
EPA/A. Carrasco Ragel
Η Ισπανία έχει αναζητήσει από καιρό την επιστροφή του χαμένου εδάφους της. Το δημοψήφισμα για το Brexit τον Ιούνιο του 2016 ώθησε την τότε συντηρητική ισπανική κυβέρνηση να προτείνει ότι η κοινή κυριαρχία θα μπορούσε να είναι μια επιλογή.
«Είναι μια πλήρης αλλαγή προοπτικής που ανοίγει νέες δυνατότητες για το Γιβραλτάρ, που δεν έχουν παρατηρηθεί εδώ και πολύ καιρό», δήλωσε ο τότε υπηρεσιακός υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Χοσέ Μανουέλ Γκαρσία-Μαργάλιο, στον ραδιοσταθμό Onda Cero αμέσως μετά το δημοψήφισμα. «Ελπίζω ότι η φόρμουλα της συγκυριαρχίας – για να είμαι σαφής, η ισπανική σημαία στον Βράχο – είναι πολύ πιο κοντά από ό,τι πριν».
Η πρόταση απερρίφθη από το Γιβραλτάρ και το Λονδίνο και ξεκίνησε μια μακρά διαδικασία διαπραγματεύσεων. Πάνω από το 96,6% των κατοίκων του Γιβραλτάρ ψήφισαν να παραμείνουν μέρος της ΕΕ.
Οι σχέσεις του εδάφους με την Ισπανία διακόπηκαν ολοσχερώς το 1969, όταν ο Ισπανός δικτάτορας Φρανσίσκο Φράνκο διέταξε το κλείσιμο των χερσαίων συνόρων, αφού το Γιβραλτάρ ενέκρινε ένα νέο σύνταγμα. Οικογένειες χωρίστηκαν και χιλιάδες Ισπανοί έχασαν τις δουλειές τους μέσα σε μια νύχτα. Τα σύνορα δεν ξανάνοιξαν παρά μόνο το 1982.
Πηγή: The Guardian
