Κάθε πρωί, ο Ιμπραήμ Νάτζι αλ-Ντάμπα ανεβαίνει στην ταράτσα ενός κατεστραμμένου οικιστικού πύργου στη συνοικία Τελ αλ-Χάουα της πόλης της Γάζας, όπου σειρές από κυψέλες βρίσκονται περιτριγυρισμένες από θρυμματισμένο σκυρόδεμα και τα σημάδια του πολέμου. Η ταράτσα απέχει πολύ από το ιδανικό μέρος για μελισσοκομία, αλλά για τον 49χρονο πατέρα επτά παιδιών, είναι το μόνο μέρος όπου μπορεί να συνεχίσει το επάγγελμα που συντηρεί την οικογένειά του εδώ και δεκαετίες στη Γάζα.
Πριν από τον πόλεμο, ο αλ-Ντάμπα διέθετε περισσότερες από 400 κυψέλες διάσπαρτες στην ανατολική Γάζα. Τα μελισσοκομεία του, ο εξοπλισμός, οι αποθηκευτικοί χώροι και το τετρακίνητο όχημά του του επέτρεπαν να διαχειρίζεται μια ακμάζουσα επιχείρηση μελισσοκομίας που συντηρούσε την οικογένειά του. Σήμερα, σχεδόν όλα όσα έχτισε μέσα σε χρόνια δουλειάς έχουν εξαφανιστεί.
«Η μελισσοκομία δεν είναι απλώς μια επιχείρηση», λέει στον Guardian. «Είναι η μοναδική πηγή εισοδήματος της οικογένειάς μου. Είναι η ζωή μας, τα προς το ζην μας και το μέλλον μας».
Ο αλ-Ντάμπα, ο οποίος υπηρετεί επίσης ως πρόεδρος του συνεταιρισμού μελισσοκόμων της Γάζας, λέει ότι η μελισσοκομία έγινε πάθος πολύ πριν γίνει επάγγελμα. Με τα χρόνια, ειδικεύτηκε στην παραγωγή μελιού, στην εκτροφή βασιλισσών και στην ανάπτυξη ποικιλιών μελισσών προσαρμοσμένων στο κλίμα της Γάζας. Πριν τον πόλεμο, ο τομέας της μελισσοκομίας στη Γάζα συνέχιζε να αναπτύσσεται παρά τα χρόνια αποκλεισμού, με εκατοντάδες μελισσοκόμους να παράγουν μέλι και να υποστηρίζουν την τοπική γεωργία μέσω της επικονίασης.
Αυτό άλλαξε μετά το ξέσπασμα του πολέμου.
Ανίκανος να φτάσει στα μελισσοκομεία του λόγω των βομβαρδισμών και του εκτοπισμού, ο αλ-Ντάμπα είδε το έργο της ζωής του να εξαφανίζεται. Έχασε το σπίτι του, περισσότερες από 400 κυψέλες, εξοπλισμό επεξεργασίας μελιού, αποθηκευτικούς χώρους και σχεδόν όλα τα εργαλεία που απαιτούνταν για την τέχνη του. Υπολογίζει τις οικονομικές του απώλειες σε περισσότερα από 350.000 δολάρια.
«Η πιο δύσκολη στιγμή ήταν όταν συνειδητοποίησα ότι όλα όσα είχα χτίσει για χρόνια είχαν χαθεί», λέει. «Έχασα όχι μόνο τις κυψέλες μου, αλλά και το σπίτι μου, τον εξοπλισμό μου και τη μοναδική μου πηγή εισοδήματος».
Όπως εκατοντάδες χιλιάδες Παλαιστίνιοι στη Γάζα, ο αλ-Ντάμπα εκτοπίστηκε επανειλημμένα κατά τη διάρκεια του πολέμου, μετακινώντας από τη μια περιοχή στην άλλη με την οικογένειά του. Όταν οι συνθήκες έγιναν σχετικά πιο ήρεμες, αναζήτησε άλλη δουλειά, αλλά δεν βρήκε καμία.
Αντ' αυτού, επέστρεψε στο επάγγελμα που γνώριζε καλύτερα.
Με οικονομίες και αποφασιστικότητα, αγόρασε μόλις τρεις κυψέλες για περισσότερα από 3.000 δολάρια – μια σημαντική επένδυση υπό τις τρέχουσες συνθήκες της Γάζας. Καθώς η μετακίνηση μεταξύ γεωργικών περιοχών είχε γίνει επικίνδυνη και η μεταφορά κυψελών ήταν σχεδόν αδύνατη, τις τοποθέτησε στην ταράτσα ενός πολύ κατεστραμμένου οικιστικού πύργου.
Γνώριζε τους κινδύνους. Το ίδιο το κτήριο είχε υποστεί ζημιές, και ακόμη και τα ξύλινα κουτιά των κυψελών μπορούσαν να κλαπούν από ανθρώπους που απεγνωσμένα αναζητούσαν καυσόξυλα ή οικοδομικά υλικά. Παρόλα αυτά, πίστευε ότι η ταράτσα προσέφερε την καλύτερη ευκαιρία να προστατεύσει ό,τι λίγο είχε απομείνει.
«Ήθελα οι μέλισσες να προσαρμοστούν σε αυτές τις σκληρές συνθήκες, όπως ακριβώς έπρεπε να προσαρμοστούμε κι εμείς», λέει.
Μαζί με τους γιους του, επέκτεινε σταδιακά αυτές τα τρία μελίσσια σε 35 κυψέλες. Αν και η παραγωγή μελιού παραμένει περιορισμένη, κάθε επιτυχημένη σοδειά αντιπροσωπεύει κάτι πολύ περισσότερο από εισόδημα.
«Δεν αισθάνομαι ότι φροντίζω απλώς μέλισσες», λέει ο αλ-Ντάμπα. «Προσπαθώ να διατηρήσω ένα κομμάτι της ζωής που έχασα εξαιτίας του πολέμου».
Οι προκλήσεις συνεχίζονται καθημερινά. Απαραίτητα εφόδια όπως φάρμακα, κηρήθρες, συμπληρωματική τροφή και μελισσοκομικός εξοπλισμός έχουν γίνει σπάνια ή απαγορευτικά ακριβά. Η ανοικοδόμηση ενός μελισσοκομείου έχει καταστεί οικονομικά αδύνατη για πολλούς μελισσοκόμους, ενώ το υψηλό κόστος των υλικών συσκευασίας καθιστά όλο και πιο δύσκολη την πώληση του μελιού.
Παρά τα εμπόδια αυτά, ο αλ-Ντάμπα πιστεύει ότι η μελισσοκομία παραμένει απαραίτητη όχι μόνο για την παραγωγή μελιού αλλά και για τη διατήρηση της ίδιας της γεωργίας.
«Δεν υπάρχει βιώσιμη γεωργία χωρίς μέλισσες», λέει. «Η υποστήριξη των μελισσοκόμων σημαίνει υποστήριξη της παραγωγής τροφίμων και των μέσων διαβίωσης χιλιάδων οικογενειών».
Στεκόμενος ανάμεσα στις κυψέλες στη βομβαρδισμένη ταράτσα, ο Αλ Ντάμπα λέει ότι οι μέλισσες του θυμίζουν τους ανθρώπους της Γάζας.
«Οι μέλισσες είναι σαν τους ανθρώπους εδώ», λέει. «Συνεχίζουν να δουλεύουν παρά τις δυσκολίες. Πάντα βρίσκουν τον δρόμο τους πίσω στην κυψέλη».
Για εκείνον, κάθε μελίσσι που επιβιώνει μεταφέρει ένα μήνυμα που εκτείνεται πέρα από την παραγωγή μελιού: «Όσο υπάρχει έστω και μία κυψέλη, κι ένας μελισσοκόμος που κρατάει αυτό το επάγγελμα, υπάρχει ελπίδα ότι η ζωή μπορεί να ξεκινήσει ξανά».
