Όπως το βλέπουν οι επικριτές του Ντόναλντ Τραμπ, αποτυγχάνει παταγωδώς στην εξωτερική πολιτική. Όμως ο Αμερικανός πρόεδρος εξακολουθεί να κάνει δυναμικές κινήσεις.
Το μακροχρόνια διαρραγέν μνημόνιο συμφωνίας (MOU) με το Ιράν έφτασε την Κυριακή στη λήξη της 60ήμερης προθεσμίας του. Αντί να πανηγυρίσει για μια πυρηνική συμφωνία που θα μπορούσε να είχε δικαιώσει τον πόλεμό του, ο Τραμπ εξέφρασε την απογοήτευσή του τιμωρώντας κάποιους από τους φίλους της Αμερικής και αναζωπυρώνοντας τη σχέση του με τον ηγέτη της Βόρειας Κορέας, Κιμ Γιονγκ Ουν.
Ο Τραμπ είχε ανακοινώσει την Κυριακή ότι οι ΗΠΑ θα περιορίσουν τις στρατιωτικές ασκήσεις με τη Νότια Κορέα, σύμμαχο των ΗΠΑ από τη δεκαετία του 1950, επικαλούμενος το κόστος, το γεγονός ότι η Σεούλ αρνήθηκε να συμμετάσχει στον πόλεμο εναντίον του Ιράν και την επιθυμία να μην αναστατώσει τον Κιμ.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ απείλησε να βομβαρδίσει το Ομάν, προφανώς επειδή διαπραγματεύτηκε με το Ιράν για να κινηθεί η ναυτιλία μέσω των Στενών του Ορμούζ - κάτι που ήταν επίσης απαίτηση του Μνημονίου Συμφωνίας που ο Τραμπ είχε κάποτε επαινέσει ως τη σπουδαιότερη ειρηνευτική συμφωνία για τη Μέση Ανατολή όλων των εποχών.
Για άλλη μια φορά, ο Τραμπ φαινόταν να ανατρέπει σκόπιμα όλα όσα ο κόσμος πίστευε κάποτε ότι γνώριζε για την αμερικανική ισχύ και τις αξίες της εξωτερικής πολιτικής.
«Δεν καταλαβαίνω το γεγονός ότι κάνει παρέα με τον Κιμ Γιονγκ Ουν», δήλωσε στο CNN ο απόστρατος ναύαρχος του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ, Τζέιμς Σταβρίδης, στην Κέιζι Χαντ. «Δεν καταλαβαίνω την απειλή για βομβαρδισμό του Ομάν. Αυτές είναι ενέργειες ακριβώς αντίθετες από αυτό που θα έπρεπε να κάνουμε αυτή τη στιγμή».
Τα χτυπήματα του Τραμπ κατά του Ομάν και της Νότιας Κορέας δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Αποτελούν σύμπτωμα μιας εξωτερικής πολιτικής που στερείται συμβατικής στρατηγικής, παραμερίζει σκόπιμα τους διπλωμάτες και τους ειδικούς και φαίνεται να πηγάζει μόνο από το ένστικτό του.
Εξωτερικά, το χάος επιταχύνεται.
Ο γαμπρός του, Τζάρεντ Κούσνερ, για παράδειγμα, τρέχει πέρα-δώθε στη Μέση Ανατολή προσπαθώντας να σώσει αυτό που ο Τραμπ χαρακτήρισε τον περασμένο μήνα ως μια «μνημειώδη» συμφωνία για τον αφοπλισμό της Χαμάς και την αποχώρηση του Ισραήλ από τη Γάζα — η οποία φαίνεται να αγνοεί την εχθρική στρατηγική πραγματικότητα μεταξύ του Ισραήλ και του Ισλαμικού Κινήματος Αντίστασης.
Στο εσωτερικό, οι διαπραγματευτές δεν έχουν ακόμη καταλήξει σε συμφωνία για να αποτρέψουν τους δασμούς 50% του Τραμπ στον Καναδά πριν από τη λήξη της προθεσμίας της Τετάρτης. Αυτό συμβαίνει αφού κατέστρεψε τη δική του συμφωνία ΗΠΑ-Καναδά-Μεξικού από την πρώτη του θητεία, την οποία τότε επαινούσε ως τη «σημαντικότερη εμπορική συμφωνία που έγινε ποτέ».
Η μοναδική προσέγγιση του Τραμπ στην εξωτερική πολιτική — και γιατί μπορεί να αποτυγχάνει
Αυτό το πολυεπίπεδο διπλωματικό αδιέξοδο συμπυκνώνει την εξωτερική πολιτική MAGA του Τραμπ. Δίνει αξία στην απρόβλεπτη συμπεριφορά, προσπαθεί να ασκήσει εξουσία μέσω απειλών, κρίνει τους παγκόσμιους ηγέτες με βάση το πώς του φέρονται προσωπικά, ανεξάρτητα από το αν ενεργούν ως εχθροί των ΗΠΑ ή καταπιέζουν τις πολιτικές ελευθερίες στις χώρες τους. Ο Τραμπ πιστεύει ότι η δημιουργία δεσμών με ισχυρούς ηγέτες μπορεί να αποφέρει επιτυχίες πέρα από τη φαντασία των προηγούμενων προέδρων. Και θεωρεί τις συμμαχίες - όπως αυτή με τη Σεούλ - όχι ως πολλαπλασιαστές ισχύος των ΗΠΑ, αλλά περισσότερο ως επιχειρήσεις εκβιασμού όπου οι ξένες χώρες πρέπει να πληρώνουν ακριβά για να απολαμβάνουν μια φθίνουσα εγγύηση αμερικανικής προστασίας. Τέτοιες συμμαχίες, κατά την άποψή του, απαιτούν επίσης οι εταίροι να συμμετέχουν σε οποιαδήποτε αποστολή επιλέξει αυτός.
«Η Αμερική είναι και πάλι σεβαστή σε όλο τον κόσμο. Μας σέβονται όσο ποτέ άλλοτε», δήλωσε ο Τραμπ σε συγκέντρωση στο Λονγκ Άιλαντ την Παρασκευή.
Αλλά στη δεύτερη θητεία του Τραμπ, η αυξανόμενη αταξία και αστάθεια μπορεί να αποβαίνουν αντιπαραγωγικές.
«Ενώ στην πρώτη του θητεία είχε δημιουργήσει φήμη για την απρόβλεπτη συμπεριφορά του, στη δεύτερη θητεία του βαδίζει ολοταχώς προς τη δημιουργία φήμης ως εξαιρετικά αναξιόπιστου. Και όλος ο κόσμος παρατηρεί αυτή την κατάσταση», δήλωσε ο Κρίστοφερ Χιλ, πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ και πρέσβης που υπηρέτησε τόσο Ρεπουμπλικάνους όσο και Δημοκρατικούς προέδρους, στον Τζιμ Στσιούτο στο CNN International.
Αυτός ο κίνδυνος φαίνεται πιο ξεκάθαρα στο Ιράν.
Παρά τους ισχυρισμούς της διοίκησης ότι κατέστρεψε τις στρατιωτικές δυνάμεις του Ιράν, ο Τραμπ εξακολουθεί να αγωνίζεται να αποκαταστήσει το καθεστώς που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο — ένα ανοιχτό και ελεύθερα πλωτό Στενό του Ορμούζ. Το Ιράν φαίνεται να επιδιώκει τον επόμενο γύρο μαχών και η Wall Street Journal αναφέρει ότι η Τεχεράνη χρησιμοποίησε μια παύση στις μεγάλης κλίμακας συγκρούσεις για να εντείνει την παραγωγή πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Η επίπληξη του Τραμπ προς τη Νότια Κορέα μπορεί να φαίνεται ως ένα καθαρά θέμα ασφάλειας της Ανατολικής Ασίας. Αλλά, σύμφωνα με τον ίδιο, εξαπέλυσε την επίθεση λόγω του ημιτελούς πολέμου στη Μέση Ανατολή. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι παρά τις χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες στη χώρα του, ο Πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Λι Τζε Μιουνγκ, «προτιμά να μην εμπλακεί» στο Ιράν. Μια πολιτικά συνετή επιλογή, ίσως, δεδομένου του πώς εξελίχθηκε ο πόλεμος. Αλλά ο πρόεδρος δήλωσε τη Δευτέρα ότι είπε στον Λι, «Λοιπόν, γιατί εμείς εμπλεκόμαστε για να σας βοηθήσουμε;».
Η πίεση του Τραμπ στη Νότια Κορέα είναι ακόμη πιο εκπληκτική δεδομένου ότι αναμένεται να πληρώσει πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια για να υποστηρίξει την αμερικανική φρουρά φέτος, 73 χρόνια μετά τον πόλεμο της Κορέας, και ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ την επαίνεσε πρόσφατα ως υπόδειγμα συμμετοχής στην κατανομή βαρών.
Ο Τραμπ μπορεί να παρεξηγεί την κατάσταση με τη Βόρεια Κορέα, όπως ακριβώς παρεξήγησε τις προπολεμικές πραγματικότητες με το Ιράν. Η ιδέα ότι αυτός και ο Κιμ έχουν ειδική χημεία υπονομεύεται από τις συνόδους κορυφής της πρώτης του θητείας, οι οποίες ήταν πλούσιες σε φωτογραφικές ευκαιρίες και φτωχές σε αποτελέσματα. Από τότε, η Βόρεια Κορέα έχει επιταχύνει τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα που απειλούν τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους. Έχει πλησιάσει πολύ περισσότερο δύο άλλους μεγάλους αντιπάλους των ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα. Έχει στείλει τεράστιες ποσότητες πυρομαχικών στη Ρωσία για τον πόλεμο στην Ουκρανία και έχει αναπτύξει περισσότερα από 10.000 στρατεύματα.
Τίποτα από αυτά δεν φαίνεται να έχει σημασία για τον Τραμπ. «Ο Κιμ Γιονγκ Ουν πάντα μου φερόταν με μεγάλο σεβασμό», δήλωσε τη Δευτέρα. «Τον καταλαβαίνω. Αυτός με καταλαβαίνει … Τα πάω καλά μαζί του. Ξέρετε, δεν του άρεσε ο Μπάιντεν. Δεν του άρεσε ο Ομπάμα. Δεν του άρεσε κανένας, αλλά εγώ τα πάω πολύ καλά μαζί του».
Όμως ο Κιμ δεν είναι σε καμία περίπτωση ο μοναδικός δικτάτορας με τον οποίο ο Τραμπ ανέπτυξε φιλικές σχέσεις, με πενιχρά αποτελέσματα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν αγνόησε το σχέδιό του για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Ο ηγέτης της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ, τον ξεπέρασε στρατηγικά στον εμπορικό πόλεμο.
Σε ευρύτερο επίπεδο, ο πρόεδρος έχει θέσει σε κίνδυνο την αξιοπιστία των ΗΠΑ με τις δρακόντειες απειλές του, που ακολουθούνται από ταχύτατες υπαναχωρήσεις, όσον αφορά το Ιράν. Οι διατλαντικές σχέσεις βρίσκονται στη χειρότερη κατάσταση από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η οργή του απέναντι στη Νότια Κορέα θέτει πλέον υπό αμφισβήτηση ακόμη και τη συνολική δέσμευση των ΗΠΑ στις συμμαχικές τους υποχρεώσεις στην Ανατολική Ασία.
Οι επικριτές θεωρούν την εξωτερική πολιτική του Τραμπ αποτυχημένη - όμως η παγκόσμια ανατροπή είναι ο στόχος
Είναι ενδεικτικό της πολιτικής πόλωσης στην Αμερική το γεγονός ότι οι πολιτικές του Τραμπ στο εξωτερικό, τις οποίες οι επικριτές του σε άλλες χώρες θεωρούν ότι αποδυναμώνουν την ισχύ των ΗΠΑ και τις συμμαχίες που τη στήριζαν, στον κόσμο του Τραμπ θεωρούνται τεράστια επιτυχία.
Σε κάποιο βαθμό, η καταστροφή των πυλώνων της παραδοσιακής εξωτερικής πολιτικής είναι ο ίδιος ο στόχος του Τραμπισμού. Ο πρόεδρος έχει καταστήσει σαφές, σε πολλές ομιλίες του, στις Γενικές Συνελεύσεις των Ηνωμένων Εθνών και κατά τη διάρκεια ανατρεπτικών διεθνών ταξιδιών του, ότι πιστεύει πως οι σύμμαχοι εκμεταλλεύονται τις ΗΠΑ και ότι οι διεθνείς οργανισμοί περιορίζουν την ισχύ τους. Έχει υποστηρίξει ότι το ελεύθερο εμπόριο, το οποίο οι συμβατικοί πρόεδροι θεωρούσαν ότι θα οδηγούσε σε ευημερία για όλους, δημιούργησε μια παγκοσμιοποιημένη οικονομία που έστειλε τις θέσεις εργασίας στις ΗΠΑ σε οικονομίες του εξωτερικού με χαμηλότερους μισθούς.
Και με τους δικούς του όρους, έχει σημειώσει κάποια επιτυχία.
Μιλά με ενθουσιασμό για τη πρωτοφανή επιχείρηση των ειδικών δυνάμεων που απομάκρυνε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία - ακόμη κι αν η επιχείρηση απέτυχε να «αποκαταστήσει τη δημοκρατία» και ενίσχυσε την αλαζονεία που τον οδήγησε να υποτιμήσει το Ιράν.
Ο Τραμπ έχει συμβάλει στην εκλογή ομοϊδεατών λαϊκιστών εθνικιστών στο δυτικό ημισφαίριο, σε μια νίκη για την ιδεολογία του MAGA. Η κυβέρνησή του ασκεί έντονη πίεση στην κομμουνιστική Κούβα. Ωστόσο, οι επικριτές της προειδοποιούν ότι μια ακόμη εμβληματική πολιτική της στην περιοχή - οι εξωδικαστικές εκτελέσεις ανθρώπων που η κυβέρνηση χαρακτηρίζει ναρκοτρομοκράτες στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό - παραβιάζει τον νόμο και το Σύνταγμα.
Και ενώ η διπλωματική του προσπάθεια για τη Γάζα μοιάζει δύσκολο να ευοδωθεί, ο Τραμπ θα μπορούσε να σώσει πολλές ζωές, εάν καταφέρει με κάποιον τρόπο να τη φέρει εις πέρας.
Ο επικεφαλής πολιτικής του Πενταγώνου, Έλμπριτζ Κόλμπι, υποστηρίζει ότι οι επικριτές της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ δεν αντιλαμβάνονται το πραγματικό ζητούμενο.
«Υπάρχει η εσφαλμένη αντίληψη ότι η Αμερική σήμερα είναι πλέον υπερβολικά αναξιόπιστη για να συνεργαστεί κανείς μαζί της», δήλωσε ο Κόλμπι σε ομιλία του στη Μανίλα την περασμένη εβδομάδα. «Παλαιότερα, η Αμερική ήταν ταυτόχρονα προβλέψιμη από διαπραγματευτικής άποψης, αλλά συχνά άκαμπτη και ιδεολογικά προσκολλημένη σε φιλελεύθερα δόγματα».
Ο Κόλμπι συνέχισε: «Υπό την οραματική ηγεσία του προέδρου Τραμπ, έχουμε μια νέα προσέγγιση που ορίζεται από την κοινή λογική. Είναι αλήθεια ότι η Αμερική πλέον διαπραγματεύεται πιο σκληρά. Όμως αυτό αποτελεί απόρροια ενός ρεαλισμού που εστιάζει στην πραγματική προτεραιότητα των Αμερικανών».
Υπάρχει ένας σημαντικός τομέας στον οποίο οι απειλές και η συναλλακτική προσέγγιση του Τραμπ έχουν αναμφισβήτητα αποδώσει. Έχει αναγκάσει τους συμμάχους του ΝΑΤΟ να δεσμευτούν για πολύ υψηλότερες αμυντικές δαπάνες, δημιουργώντας ενδεχομένως τις βάσεις για μια πιο ισχυρή δυτική συμμαχία μετά την αποχώρησή του από την εξουσία. Και καθώς η Αμερική περιορίζει τη διεθνή εμπλοκή της, δεν είναι άραγε καιρός ένας πρόεδρος να αναρωτηθεί αν, επτά δεκαετίες μετά τον Πόλεμο της Κορέας και οκτώ μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα πρέπει να είναι σε θέση να υπερασπίζονται οι ίδιοι τον εαυτό τους;
Ωστόσο, ο κίνδυνος για τον Τραμπ είναι ότι η αποτυχία του να τερματίσει τον πόλεμο με το Ιράν με τους δικούς του όρους αποκαλύπτει τις αδυναμίες της προσέγγισής του στην εξωτερική πολιτική και δημιουργεί μια ευρύτερη εικόνα ανικανότητας, ακριβώς τη στιγμή που η δημοτικότητά του στο εσωτερικό της χώρας υποχωρεί.
Πηγή: CNN
