Όσοι ταξίδεψαν στην Ευρώπη το φετινό καλοκαίρι μπορεί να παρατήρησαν κάτι διαφορετικό στα αεροδρόμια. Μεγαλύτερες ουρές και περισσότερη ώρα στους ελέγχους διαβατηρίων.
Η αλλαγή συνδέεται με το νέο ευρωπαϊκό σύστημα Entry/Exit System (EES). Οι σφραγίδες στα διαβατήρια αντικαταστάθηκαν από ψηφιακές καταγραφές, ενώ για τους ταξιδιώτες από χώρες εκτός ΕΕ καταγράφονται και βιομετρικά στοιχεία, όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα. Το σύστημα άρχισε να εφαρμόζεται σταδιακά τον Οκτώβριο του 2025 και από τις 10 Απριλίου 2026 λειτουργεί σε όλα τα εξωτερικά σύνορα του χώρου Σένγκεν.
Η υπηρεσία που βρίσκεται πίσω από το EES
Πίσω από αυτή τη μεγάλη αλλαγή βρίσκεται η eu-LISA, ο οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που διαχειρίζεται μεγάλα πληροφοριακά συστήματα για τα σύνορα, τη μετανάστευση και την ασφάλεια. Η eu-LISA δεν ασχολείται μόνο με το EES. Έχει επίσης ρόλο στην ανάπτυξη του ETIAS, του νέου συστήματος ταξιδιωτικής άδειας για πολίτες χωρών που μπορούν να ταξιδεύουν στην Ευρώπη χωρίς βίζα. Με λίγα λόγια, η Ευρώπη δημιουργεί ένα όλο και μεγαλύτερο ψηφιακό σύστημα για να καταγράφει ποιος μπαίνει, ποιος βγαίνει και ποιος δεν δικαιούται να εισέλθει στον χώρο Σένγκεν.
Μεγάλες εταιρείες πίσω από την τεχνολογία
Για να δημιουργηθούν αυτά τα συστήματα χρειάστηκαν μεγάλα τεχνολογικά έργα και συμβάσεις με ιδιωτικές εταιρείες. Σύμφωνα με την έρευνα του ARTICLE 19 που επικαλείται το αρχικό δημοσίευμα, μεταξύ 2019 και 2025 η eu-LISA υπέγραψε συμβάσεις συνολικής αξίας σχεδόν 2 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη των συγκεκριμένων συστημάτων. Στους συνεργάτες περιλαμβάνονται μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, ασφάλειας και άμυνας, όπως η IDEMIA, η IBM και η Leonardo. Οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εκφράζουν ανησυχίες για το πόσο μεγάλη είναι η επιρροή αυτών των εταιρειών στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών συστημάτων ελέγχου των συνόρων.
Το να πετάς μπορεί να είναι ένα θαύμα του σύγχρονου κόσμου, αλλά το πέρασμα από το αεροδρόμιο είναι συχνά μια λιγότερο ευχάριστη εμπειρία.
Είτε πρόκειται για το να προσπαθείς να χώσεις απρόσμενα τη χειραποσκευή σου σε ένα από εκείνα τα μικρά κουτιά για να βεβαιωθείς ότι έχει το σωστό μέγεθος, είτε, φυσικά, για τους ελέγχους ασφαλείας πριν μπορέσεις να καθίσεις και να περιμένεις με αγωνία να επιβιβαστείς στην πτήση σου όλοι έχουμε ακούσει τις ιστορίες τρόμου με τους σαρωτές ακτίνων Χ.
Αφού τοποθετήσετε τα παπούτσια σας σε ένα κουτί, παραδώσετε την οδοντόκρεμα και το σαμπουάν σας και σας κάνουν έλεγχο με ανιχνευτή μετάλλων, μπορεί επίσης κάποιος να περάσει ένα στυλεό (βαμβακερή μπατονέτα) στο χέρι ή την τσάντα σας.
Το θέμα της εποπτείας
Το βασικό ερώτημα είναι ποιος ελέγχει τις αλλαγές που γίνονται σε αυτά τα συστήματα. Οι εταιρείες που αναλαμβάνουν τα έργα δεν κατασκευάζουν απλώς την τεχνολογία. Σε αρκετές περιπτώσεις παρέχουν συμβουλές, συμμετέχουν στη λειτουργία των συστημάτων και προτείνουν αλλαγές. Το ARTICLE 19 υποστηρίζει ότι υπάρχουν κενά στην εποπτεία και ότι ορισμένες αλλαγές μπορεί να προχωρούν χωρίς τον ίδιο δημοκρατικό έλεγχο που θα υπήρχε σε μια νομοθετική διαδικασία. Οι έλεγχοι, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, γίνονται ανά διαστήματα αρκετών ετών. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να περάσει μεγάλο χρονικό διάστημα μέχρι να εξεταστεί ξανά ο τρόπος λειτουργίας ενός συστήματος.
Και τώρα έρχονται οι υποδομές
Όσο αυξάνονται τα δεδομένα που συλλέγονται, τόσο μεγαλώνουν και οι ανάγκες για αποθήκευση και επεξεργασία τους. Η eu-LISA προχωρά στην αγορά νέων υπηρεσιών cloud, εξοπλισμού και υποδομών για τα data centers της. Οι νέες συμβάσεις που αναφέρονται στο δημοσίευμα ξεπερνούν τα 900 εκατ. ευρώ. Στη σχετική αγορά δραστηριοποιούνται κολοσσοί όπως η Amazon Web Services, η Microsoft και η Oracle. Έτσι, η ψηφιοποίηση των ευρωπαϊκών συνόρων δημιουργεί μια αγορά πολλών δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία αναμένεται να συνεχίσει να μεγαλώνει.
Τι γίνεται με τα προσωπικά δεδομένα
Το EES βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα βιομετρικά δεδομένα. Για τους ταξιδιώτες που καλύπτονται από το σύστημα, καταγράφονται στοιχεία του ταξιδιωτικού εγγράφου, η είσοδος και η έξοδος από τον χώρο Σένγκεν, καθώς και φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει ότι το σύστημα βοηθά στην καλύτερη φύλαξη των συνόρων, στον εντοπισμό ανθρώπων που μένουν περισσότερο από όσο επιτρέπεται και στην αντιμετώπιση της απάτης με ταυτότητες και έγγραφα. Από την άλλη πλευρά, οργανώσεις δικαιωμάτων προειδοποιούν ότι η συγκέντρωση τόσο μεγάλου όγκου προσωπικών και βιομετρικών δεδομένων δημιουργεί νέους κινδύνους.
Η ψηφιακή ταυτότητα έρχεται μετά
Το EES μπορεί να είναι μόνο ένα κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής. Οι ίδιες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται και για άλλα ευρωπαϊκά σχέδια, όπως το EU Digital Identity Wallet. Πρόκειται για μια ψηφιακή εφαρμογή που θα μπορεί να συγκεντρώνει στοιχεία ταυτότητας και άλλα επίσημα έγγραφα. Παράλληλα, εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο της βιομετρικής ταυτοποίησης αναπτύσσουν αντίστοιχα συστήματα και σε χώρες εκτός Ευρώπης. Έτσι, η συζήτηση για το EES δεν αφορά μόνο τις ουρές στα αεροδρόμια. Αφορά και το πώς αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο η Ευρώπη ελέγχει τα σύνορά της, αλλά και το πόσο μεγάλο ρόλο αποκτά η τεχνολογία στη διαχείριση προσωπικών δεδομένων.
Πηγή: Europeancorrespondent
