Ενθαρρυντικά είναι τα ευρήματα νέας κλινικής μελέτης, σύμφωνα με την οποία περισσότεροι από τους μισούς νεότερους ασθενείς με διαβήτη τύπου 2 πέτυχαν ύφεση της νόσου μέσα σε έξι μήνες, ακολουθώντας ένα εντατικό πρόγραμμα απώλειας βάρους και συστηματικής άσκησης.
Ωστόσο, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν οριστική θεραπεία. Περίπου 38 εκατομμύρια Αμερικανοί ζουν με διαβήτη τύπου 2, ενώ η νόσος διαγιγνώσκεται ολοένα και συχνότερα σε νεότερους ενήλικες. Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία στους επιστήμονες, καθώς όσοι εμφανίζουν διαβήτη σε μικρότερη ηλικία ενδέχεται να αντιμετωπίσουν για δεκαετίες αυξημένο κίνδυνο σοβαρών επιπλοκών, όπως καρδιαγγειακά νοσήματα και νεφρική ανεπάρκεια.
Μια νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε την 1η Οκτωβρίου στο επιστημονικό περιοδικό The Lancet Regional Health Americas, εξετάζει κατά πόσο ο συνδυασμός σημαντικής απώλειας βάρους και οργανωμένης σωματικής άσκησης μπορεί να οδηγήσει σε ύφεση του διαβήτη τύπου 2 σε άτομα νεαρής ηλικίας.
Περισσότεροι από τους μισούς πέτυχαν ύφεση του διαβήτη
Στην κλινική μελέτη συμμετείχαν 96 ενήλικες ηλικίας 18 έως 45 ετών, οι οποίοι είχαν παχυσαρκία και είχαν διαγνωστεί με διαβήτη τύπου 2 μέσα στα προηγούμενα έξι χρόνια. Η μέση ηλικία των συμμετεχόντων ήταν περίπου 38 έτη, ενώ είχαν ζήσει με τη νόσο κατά μέσο όρο λίγο περισσότερο από δύο χρόνια.
Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε εξειδικευμένα κέντρα στον Καναδά και το Ηνωμένο Βασίλειο. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο ομάδες. Η πρώτη ακολούθησε ένα εντατικό πρόγραμμα διατροφής και άσκησης, ενώ η δεύτερη συνέχισε τη συνήθη ιατρική φροντίδα.
Τα αποτελέσματα μετά από έξι μήνες ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά: το 54% των ατόμων που ακολούθησαν το εντατικό πρόγραμμα πέτυχε ύφεση του διαβήτη, έναντι μόλις 4% στην ομάδα που έλαβε τη συνήθη φροντίδα. Ως ύφεση ορίστηκε η μείωση της γλυκοζυλιωμένης αιμοσφαιρίνης (HbA1c) κάτω από το 6,5%, χωρίς τη λήψη φαρμάκων που μειώνουν τη γλυκόζη για τουλάχιστον τρεις μήνες. Η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη αποτελεί βασικό δείκτη για την αξιολόγηση των μέσων επιπέδων σακχάρου στο αίμα κατά τους προηγούμενους μήνες.
Πώς ήταν το πρόγραμμα διατροφής και άσκησης
Το πρόγραμμα είχε διάρκεια έξι μηνών και χωρίστηκε σε δύο διακριτές περιόδους. Κατά τις πρώτες 12 εβδομάδες, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν μια ιδιαίτερα αυστηρή δίαιτα, με ημερήσια πρόσληψη μόλις 800 έως 900 θερμίδων.
Τις δύο πρώτες εβδομάδες κατανάλωναν αποκλειστικά υποκατάστατα γευμάτων. Στη συνέχεια εντάχθηκε ένα κανονικό γεύμα ημερησίως, χωρίς να αλλάξει ο ημερήσιος θερμιδικός στόχος. Από την τρίτη εβδομάδα ξεκίνησε και η οργανωμένη άσκηση. Οι συμμετέχοντες πραγματοποιούσαν δύο προπονήσεις την εβδομάδα υπό την επίβλεψη ειδικών, οι οποίες συνδύαζαν αερόβια δραστηριότητα και ασκήσεις μυϊκής ενδυνάμωσης με βάρη ή μηχανήματα γυμναστικής. Παράλληλα, έκαναν μία επιπλέον αερόβια προπόνηση μόνοι τους κάθε εβδομάδα.
Κατά τις τελευταίες 12 εβδομάδες, επέστρεψαν σταδιακά στην κανονική διατροφή, με στόχο να διατηρήσουν το βάρος που είχαν χάσει. Συνέχισαν να γυμνάζονται και έλαβαν υποστήριξη από διαιτολόγους και ειδικούς στην άσκηση. Καθ' όλη τη διάρκεια του προγράμματος, οι γιατροί παρακολουθούσαν τα επίπεδα σακχάρου και την αρτηριακή πίεση, προσαρμόζοντας τη φαρμακευτική αγωγή όπου χρειαζόταν.
Απώλεια 7,5 κιλών και βελτίωση της φυσικής κατάστασης
Εκτός από την ύφεση του διαβήτη, οι συμμετέχοντες της πρώτης ομάδας παρουσίασαν σημαντική μείωση του σωματικού λίπους. Συγκεκριμένα, έχασαν περίπου 7,5 κιλά περισσότερα κατά μέσο όρο σε σύγκριση με την ομάδα που ακολούθησε τη συνήθη ιατρική φροντίδα. Παράλληλα, βελτιώθηκε η καρδιοαναπνευστική τους ικανότητα, μειώθηκε ο καρδιακός ρυθμός σε κατάσταση ηρεμίας και αυξήθηκε η αντοχή τους κατά την άσκηση. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η σημαντική απώλεια βάρους δεν συνοδεύτηκε από μεγαλύτερη απώλεια μυϊκής μάζας σε σύγκριση με την ομάδα ελέγχου. Επιπλέον, η δύναμη της λαβής των συμμετεχόντων βελτιώθηκε κατά περίπου 8%.
Γιατί η μυϊκή ενδυνάμωση είναι τόσο σημαντική
Οι ερευνητές έδωσαν ιδιαίτερη έμφαση στην προπόνηση με αντιστάσεις, καθώς οι μύες παίζουν καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα. Μετά από ένα γεύμα, η ινσουλίνη βοηθά τη γλυκόζη να περάσει από την κυκλοφορία του αίματος στα μυϊκά κύτταρα, όπου χρησιμοποιείται ως πηγή ενέργειας ή αποθηκεύεται.
Στον διαβήτη τύπου 2, η αντίσταση στην ινσουλίνη δυσκολεύει αυτή τη διαδικασία. Η άσκηση, όμως, βοηθά τους μυς να απορροφούν περισσότερη γλυκόζη και βελτιώνει την ευαισθησία τους στην ινσουλίνη. Παράλληλα, η προπόνηση ενδυνάμωσης συμβάλλει στη διατήρηση της μυϊκής μάζας κατά την απώλεια βάρους. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς όταν κάποιος χάνει πολλά κιλά, συνήθως χάνει τόσο λίπος όσο και μυϊκό ιστό. Η διατήρηση των μυών βοηθά όχι μόνο στη σωματική δύναμη, αλλά και στη μεταβολική υγεία.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι θέλουν να πετύχουν ύφεση
Παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα ήταν ιδιαίτερα απαιτητικό και δεν μπορεί να εφαρμοστεί με ασφάλεια από όλους. Η ημερήσια πρόσληψη 800 έως 900 θερμίδων αποτελεί σοβαρό θερμιδικό περιορισμό και δεν πρέπει να επιχειρείται χωρίς στενή ιατρική παρακολούθηση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται όσοι λαμβάνουν ινσουλίνη ή φάρμακα της κατηγορίας των σουλφονυλουριών, καθώς η απότομη μείωση της τροφής μπορεί να προκαλέσει επικίνδυνη υπογλυκαιμία. Σε αυτές τις περιπτώσεις ενδέχεται να απαιτείται προσαρμογή της φαρμακευτικής αγωγής από τον θεράποντα γιατρό. Επιπλέον, μόνο το 40% των συμμετεχόντων κατάφερε να ανταποκριθεί σε όλα τα κριτήρια τήρησης του προγράμματος. Η μελέτη πραγματοποιήθηκε σε τρία εξειδικευμένα κέντρα, με τακτική υποστήριξη από γιατρούς, διαιτολόγους και ειδικούς στην άσκηση. Επομένως, δεν είναι βέβαιο ότι θα μπορούσαν να επιτευχθούν τα ίδια αποτελέσματα στην καθημερινή κλινική πρακτική, όπου αυτή η υποστήριξη δεν είναι πάντα διαθέσιμη.
Μπορεί να επιτευχθεί βελτίωση χωρίς αυστηρή δίαιτα;
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ακόμη και μια λιγότερο περιοριστική προσέγγιση μπορεί να προσφέρει σημαντικά οφέλη. Η σταδιακή υιοθέτηση μιας πιο ισορροπημένης διατροφής, με λιγότερα ζαχαρούχα ποτά και επεξεργασμένους υδατάνθρακες και περισσότερα λαχανικά, φυτικές ίνες και τροφές πλούσιες σε πρωτεΐνη, μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση του μεταβολικού ελέγχου. Παράλληλα, συνιστώνται τουλάχιστον 150 λεπτά μέτριας έντασης αερόβιας άσκησης την εβδομάδα, σε συνδυασμό με προπόνηση μυϊκής ενδυνάμωσης τουλάχιστον δύο φορές την εβδομάδα, με ασκήσεις που ενεργοποιούν τις κύριες μυϊκές ομάδες. Ακόμη και όταν δεν επιτυγχάνεται πλήρης ύφεση, οι αλλαγές αυτές μπορούν να επιβραδύνουν την εξέλιξη της νόσου και να μειώσουν τον κίνδυνο επιπλοκών.
Η ύφεση δεν σημαίνει οριστική θεραπεία
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία που υπογραμμίζουν οι ειδικοί είναι ότι η ύφεση του διαβήτη δεν ισοδυναμεί με οριστική ίαση. Η συγκεκριμένη μελέτη παρακολούθησε τους συμμετέχοντες για μόλις έξι μήνες. Δεν είναι ακόμη γνωστό πόσοι θα καταφέρουν να διατηρήσουν τα αποτελέσματα για αρκετά χρόνια.
Το σάκχαρο μπορεί να αυξηθεί ξανά, ιδιαίτερα εάν επανέλθει το χαμένο βάρος ή εάν μειωθεί περαιτέρω η ικανότητα του παγκρέατος να παράγει ινσουλίνη. Επιπλέον, τα αποτελέσματα αφορούν μια συγκεκριμένη ομάδα νεότερων ατόμων με παχυσαρκία και σχετικά πρόσφατη διάγνωση διαβήτη. Δεν μπορούν να θεωρηθούν αντιπροσωπευτικά για όλους τους ασθενείς, ιδιαίτερα για όσους έχουν ζήσει με τη νόσο επί δεκαετίες ή παρουσιάζουν ήδη σοβαρές επιπλοκές.
Το βασικό μήνυμα της έρευνας είναι ότι η έγκαιρη και συστηματική παρέμβαση στη διατροφή, το σωματικό βάρος και τη φυσική δραστηριότητα μπορεί να αλλάξει ουσιαστικά την πορεία του διαβήτη τύπου 2. Η μυϊκή ενδυνάμωση φαίνεται να αποτελεί σημαντικό μέρος αυτής της προσπάθειας, ενώ η μακροχρόνια διατήρηση των αποτελεσμάτων παραμένει το μεγάλο ζητούμενο για την επιστημονική κοινότητα.
Πηγή: CNN
