Η Atira Gali είχε ήδη ακούσει 33.500 λεπτά μουσικής μέχρι τα μέσα Νοεμβρίου της περασμένης χρονιάς, σύμφωνα με την ετήσια ανασκόπηση του Spotify σχετικά με τις ακουστικές της συνήθειες.
«Δεν μπορώ ούτε να πλύνω τα πιάτα χωρίς τα ακουστικά μου, γιατί απλώς βαριέμαι», είπε η Gali.
Η 24χρονη κάτοικος της Νέας Υόρκης δήλωσε στο CNN ότι σχεδόν πάντα ακούει μουσική ή κάποιο podcast, ξεκινώντας από την πρωινή της διαδρομή προς την εκδοτική εταιρεία όπου εργάζεται. Κατά τη διάρκεια της εργάσιμης ημέρας, εκτός αν βρίσκεται σε σύσκεψη ή μαζί με συναδέλφους, κρατά τα ακουστικά της στα αυτιά. Τα φορά επίσης κατά την επιστροφή στο σπίτι, όταν κάνει τις βραδινές δουλειές της και όταν ετοιμάζεται να κοιμηθεί.
Πολλοί νέοι, όπως η Gali, κυκλοφορούν συχνά με ακουστικά στα αυτιά ή ακούν από τα ηχεία του κινητού τους το ηχητικό περιεχόμενο που τους ενδιαφέρει κάθε φορά. Σύμφωνα με δημοσκόπηση που δημοσίευσε τον Μάιο η Edison Research, οι άνθρωποι ηλικίας 13 έως 34 ετών περνούν κατά μέσο όρο 4,5 ώρες την ημέρα ακούγοντας κάτι, είτε πρόκειται για podcast, μουσική ή άλλο περιεχόμενο. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του Spotify, περίπου το 56% των μουσικών μεταδόσεων παγκοσμίως στην πλατφόρμα προερχόταν από τη Gen Z, από την 1η Ιανουαρίου έως τις 25 Νοεμβρίου 2025.
Παρότι η συστηματική χρήση ακουστικών στην καθημερινότητα μπορεί να φαίνεται ακίνδυνη, οι ερευνητές ανησυχούν ότι η υπερβολική χρήση τους ενδέχεται να επηρεάζει αρνητικά την ικανότητά μας να βιώνουμε ουσιαστικές στιγμές ανθρώπινης επαφής και να ρυθμίζουμε τη λειτουργία του ίδιου μας του νου.
Σας απομονώνουν τα ακουστικά σας;
Για τους περισσότερους ανθρώπους, η χρήση ακουστικών έχει γίνει μια βαθιά ριζωμένη συνήθεια και όχι ένας συνειδητός τρόπος να στείλουν κάποιο μήνυμα στους άλλους. Ωστόσο, ακόμη κι αν δεν το κάνουν σκόπιμα, «οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τα ακουστικά για να προστατεύονται από τους άλλους», δήλωσε η δρ Gloria Mark, καθηγήτρια Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Ιρβάιν.
Φορώντας συνεχώς ακουστικά, οι φοιτητές χάνουν αμέτρητες ευκαιρίες κοινωνικής επαφής, δήλωσε ο Richard Davidson, ιδρυτής και διευθυντής του μη κερδοσκοπικού Κέντρου για Υγιή Νου στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον. Εκτίμησε ότι το 90% των φοιτητών που μετακινούνται στην πανεπιστημιούπολη του Μάντισον φοράει ακουστικά.
«Πριν από δέκα χρόνια, αυτό δεν συνέβαινε», είπε.
«Μία από τις εκπληκτικές ευκαιρίες που προσφέρει η πανεπιστημιακή εκπαίδευση είναι να γνωρίζεις ανθρώπους, ανθρώπους που συχνά διαφέρουν από εσένα και προέρχονται από διαφορετικά περιβάλλοντα», δήλωσε ο Davidson, καθηγητής Ψυχολογίας και Ψυχιατρικής William James και Vilas. «Αν κυκλοφορούν με ακουστικά, κανείς τους δεν μιλάει με κανέναν».
Ακόμη και στις καφετέριες, ο Davidson παρατήρησε ότι οι άνθρωποι «απλώς βγάζουν το κινητό τους και σπάνια στέκονται απλώς περιμένοντας. Αυτό είναι κάτι που οι άνθρωποι δυσκολεύονται πολύ να κάνουν στις μέρες μας. Θα μπορούσαν ίσως να χαμογελάσουν σε κάποιον που περιμένει μαζί τους ή ακόμη και να πιάσουν κουβέντα με έναν άγνωστο».
Η Annabel Franklin, 24 ετών, παρακολούθησε πρόσφατα ένα επεισόδιο μιας τηλεοπτικής σειράς των αρχών της δεκαετίας του 2000. Όπως είπε, της έκανε εντύπωση μια σκηνή στην οποία η πρωταγωνίστρια καθόταν σε ένα παγκάκι περιμένοντας κάποιον, «απλώς κοιτάζοντας γύρω της, χωρίς να ακούει μουσική και χωρίς να κοιτάζει το κινητό της».
«Είναι κάτι που κανείς δεν θα έκανε σήμερα», δήλωσε η Franklin, η οποία ζει στη Νέα Υόρκη. «Δεν θυμάμαι πότε ήταν η τελευταία φορά που είδα κάποιον να κάθεται μόνος του, να αφήνει το μυαλό του να περιπλανιέται και απλώς να περνάει την ώρα του με τις σκέψεις του, από επιλογή».
Η Franklin είπε ότι ακούει μουσική αμέσως μόλις ξυπνήσει και εκτίμησε ότι έχει μουσική ή κάποιο podcast να παίζει περίπου 12 ώρες την ημέρα.
«Δεν εξαρτώμαι από αυτά. Απλώς προτιμώ να τα έχω στα αυτιά μου», είπε, αναφερόμενη στα ακουστικά της. «Για μένα, είναι περισσότερο θέμα συνήθειας. Είναι μέρος της καθημερινής μου ρουτίνας».
Ωστόσο, ειδικοί όπως η Mark και ο Davidson αναρωτιούνται αν η χρήση ακουστικών, που μπορεί να φαίνεται ασήμαντη, εξακολουθεί να έχει αρνητικές συνέπειες.
Η καθημερινή κοινωνική επαφή είναι ζωτικής σημασίας
Οι ειδικοί λένε ότι η χρήση ακουστικών μπορεί επίσης να συμβάλλει στη μοναξιά, ένα συναίσθημα που επηρεάζει έως και έναν στους πέντε Αμερικανούς.
Σύμφωνα με τον Davidson, ακόμη και οι σύντομες στιγμές επαφής με αγνώστους μπορούν να βελτιώσουν την ευημερία ενός ανθρώπου. Τα ακουστικά μπορεί να εμποδίζουν αυτές τις σημαντικές αλληλεπιδράσεις.
«Αυτές οι απλές, καθημερινές συνδέσεις, ακόμη και με αγνώστους και ίσως ιδιαίτερα με αυτούς, μπορεί να είναι εξαιρετικά σημαντικές για την ευημερία μας», είπε ο Davidson. «Είναι συνηθισμένες, εύκολα διαθέσιμες και μπορούν να στηρίξουν την ψυχική μας ευεξία. Αν όμως δεν αξιοποιούμε αυτές τις ευκαιρίες, χάνουμε δραστηριότητες που είναι διαθέσιμες στην καθημερινή μας ζωή».
Η αξία της σιωπής
Η συνεχής χρήση ακουστικών μπορεί επίσης να εμποδίσει την ικανότητα ενός ανθρώπου να απολαμβάνει πραγματικά την πνευματική διαύγεια και την ηρεμία.
«Νομίζω ότι οι άνθρωποι έχουν χάσει την ικανότητα να κάθονται απλώς, να μένουν για λίγο στη σιωπή, να αφήνουν το μυαλό τους να περιπλανιέται ή να επιτρέπουν στον εαυτό τους να βαρεθεί», είπε η Mark. «Υπάρχει πάντα κάτι διαθέσιμο, κυριολεκτικά στην άκρη των δαχτύλων μας, για να λύσει αυτό το πρόβλημα και να γεμίσει αυτό το κενό».
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Mark, αυτό που μπορεί να εκλαμβάνεται ως κενό μπορεί στην πραγματικότητα να αποτελεί μια βαθιά εμπλουτιστική εμπειρία.
Η αποφυγή των ακουστικών ή άλλων περισπασμών μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της ικανότητάς μας να είμαστε παρόντες στη στιγμή και να έχουμε επίγνωση του περιβάλλοντός μας.
«Η ικανότητα της επίγνωσης είναι η δυνατότητά μας να στρέφουμε συνειδητά την προσοχή μας, χωρίς να χανόμαστε σε μια αδιάκοπη ροή σκέψεων», είπε ο Davidson. «Προσέχατε αυτό που κάνατε ή το μυαλό σας βρισκόταν κάπου αλλού;»
«Το κλειδί είναι να εμποδίζουμε τις ανεπιθύμητες εισβολές στον νου μας, τις ανεπιθύμητες σκέψεις, τα ανεπιθύμητα συναισθήματα και την αδιάκοπη ανακύκλωση των ίδιων σκέψεων. Αυτές οι στρατηγικές είναι αποτελεσματικές εκείνη τη στιγμή», είπε ο Davidson, αναφερόμενος στην ακρόαση μουσικής ή στην περιήγηση στο κινητό. «Δεν είναι όμως αποτελεσματικές σε βάθος χρόνου. Έτσι, όταν σταματά η μουσική ή τελειώνει η δραστηριότητα, ο νευρωτικός νους μας επιστρέφει ορμητικά, θα λέγαμε. Πρόκειται, επομένως, για μια υπόσχεση που αποδεικνύεται ψευδής».
Η δυνατότητα να αποφεύγουμε τη χρήση ακουστικών ή παρόμοιων περισπασμών μπορεί να μας βοηθήσει να διασφαλίσουμε ότι οι ίδιες μας οι σκέψεις «δεν θα μας αποσπούν από τις καθημερινές μας δραστηριότητες», είπε ο Davidson.
Μελέτη του 2010 διαπίστωσε ότι οι ενήλικες περνούν περίπου το 47% του χρόνου που είναι ξύπνιοι καθημερινά χωρίς να σκέφτονται αυτό που συμβαίνει πραγματικά εκείνη τη στιγμή. Ο Davidson είναι βέβαιος ότι το ποσοστό αυτό έχει αυξηθεί.
«Ο μέσος ενήλικας δεν προσέχει αυτό που κάνει», είπε.
Ένα πείραμα χωρίς ακουστικά
Η Gali είχε αρχίσει να αναρωτιέται για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση των ακουστικών της.
Η ακρόαση κάποιου ηχητικού περιεχομένου «σε απομακρύνει από την εργασία που κάνεις και απλώς κάνει την εμπειρία πιο ευχάριστη», είπε η Gali. Αυτό συμβαίνει, για παράδειγμα, όταν κάνει «τη βαρετή διαδρομή μέχρι τη δουλειά, μια αγγαρεία που δεν μου αρέσει ή ακόμη και όταν απλώς εργάζομαι».
«Αλλά ανησυχώ επίσης μήπως αυτό εμποδίζει την ικανότητά μου να κάνω αυτά τα πράγματα χωρίς μουσική», πρόσθεσε.
Πριν από λίγες εβδομάδες, η Gali αποφάσισε να μη βάλει μουσική κατά τη διαδρομή της προς τη δουλειά. Ήθελε να διαπιστώσει αν αυτό θα την «έκανε να αισθάνεται πιο παρούσα στον κόσμο και, επομένως, πιο παρούσα μέσα στην ημέρα της».
Μόλις δύο ημέρες μετά την έναρξη του πειράματος, είχε ήδη εντοπίσει τέσσερις πινακίδες που ανακοίνωναν νέα καταστήματα τα οποία επρόκειτο να ανοίξουν στη γειτονιά της.
«Δεν τις είχα προσέξει, παρόλο που κάνω κυριολεκτικά την ίδια διαδρομή κάθε μέρα», είπε. «Νομίζω ότι, όταν φοράω τα ακουστικά μου, περπατάω με το κεφάλι σκυμμένο και δεν κοιτάζω γύρω μου».
