Η Meta βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις σοβαρότερες δικαστικές προκλήσεις στην ιστορία της. Μετά τις διαδοχικές δικαστικές αποφάσεις που αμφισβητούν τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες της απευθύνονται σε παιδιά και εφήβους και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η χρήση τους στους νεαρούς χρήστες, μια νέα δίκη που ξεκινά, ενδέχεται να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες για τη λειτουργία του Facebook και του Instagram.
Στο επίκεντρο βρίσκεται αγωγή που κατέθεσαν το 2023 συνολικά 30 πολιτείες των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων η Καλιφόρνια και η Νέα Υόρκη. Οι πολιτείες κατηγορούν τη Meta για σειρά παραβιάσεων της ομοσπονδιακής και της πολιτειακής νομοθεσίας που αφορά την προστασία της ιδιωτικότητας των παιδιών.
Οι απαιτήσεις τους είναι ιδιαίτερα υψηλές. Ζητούν από τη Meta αποζημιώσεις που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια, αλλά και σημαντικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Instagram και του Facebook. Μεταξύ άλλων, ζητούν να καταργηθεί η δημόσια εμφάνιση του αριθμού των "likes" και η ατελείωτη κύλιση της οθόνης, που επιτρέπει στους χρήστες να συνεχίζουν να βλέπουν περιεχόμενο χωρίς ουσιαστικά να σταματούν.
Μια καταδικαστική απόφαση σε μια υπόθεση τέτοιας κλίμακας θα μπορούσε να υποχρεώσει τη Meta να αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παιδιά και έφηβοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Οι πολιτείες ζητούν, μεταξύ άλλων:
- να θεσπιστεί διαδικασία επιβεβαίωσης της γονικής συναίνεσης για τους εφήβους χρήστες
- να τροποποιηθούν οι αλγόριθμοι που, σύμφωνα με τους ισχυρισμούς τους, έχουν σχεδιαστεί ώστε να ενισχύουν την εξάρτηση των χρηστών
- να αφαιρεθούν πολλά φίλτρα που αλλάζουν την εμφάνιση των προσώπων στις φωτογραφίες
- να σταματήσει η αυτόματη αναπαραγωγή βίντεο
- να περιοριστεί η δυνατότητα δημιουργίας πολλαπλών λογαριασμών
- να καταργηθεί περιεχόμενο που εξαφανίζεται αυτόματα, όπως τα Instagram Stories
Πρόκειται για λειτουργίες που αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της εμπειρίας των χρηστών σε Facebook και Instagram. Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι δεν πρόκειται για τυχαίες επιλογές. Κατά την άποψή τους, οι συγκεκριμένες λειτουργίες έχουν σχεδιαστεί ώστε να κάνουν τους χρήστες και ιδιαίτερα τα παιδιά και τους εφήβους να επιστρέφουν στις εφαρμογές ξανά και ξανά και να περνούν σε αυτές όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται, σύμφωνα με την αγωγή, και οι συνεχείς ειδοποιήσεις που υπενθυμίζουν στους νεαρούς χρήστες να επιστρέψουν στις εφαρμογές. Οι πολιτείες υποστηρίζουν ότι η Meta γνώριζε τις επιπτώσεις αυτής της πρακτικής και, παρ’ όλα αυτά, επέλεξε να αξιοποιήσει την ευάλωτη ηλικία των παιδιών, προκειμένου να αυξήσει το κοινό της και, κατ’ επέκταση, τα έσοδά της. Η χρηματιστηριακή αξία της εταιρείας ανέρχεται σήμερα σε περίπου 1,5 τρισ. δολάρια.
Η Meta απορρίπτει κατηγορηματικά τις κατηγορίες
«Διαφωνούμε έντονα με αυτούς τους ισχυρισμούς και είμαστε βέβαιοι ότι τα στοιχεία θα αποδείξουν τη διαχρονική δέσμευσή μας στη στήριξη των νέων», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας. Την υπόθεση θα εξετάσει η ομοσπονδιακή δικαστής της Καλιφόρνιας Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς. Πρόκειται για δικαστή με σχεδόν δύο δεκαετίες εμπειρίας και φήμη για τις άμεσες και αυστηρές παρεμβάσεις της. Η ίδια είχε αναλάβει και την πολύκροτη δικαστική διαμάχη μεταξύ του Έλον Μασκ και του Σαμ Άλτμαν.
Από τα «likes» στην «κρίση ψυχικής υγείας»
Η νέα δίκη έρχεται λίγο μετά από μια σημαντική απόφαση στο Νέο Μεξικό. Εκεί, δικαστής επέβαλε στη Meta πρόστιμο συνολικού ύψους 942 εκατ. δολαρίων και διέταξε την εταιρεία να προχωρήσει σε σειρά αλλαγών στο Facebook και το Instagram. Μεταξύ άλλων, η απόφαση προβλέπει να μην εμφανίζεται ο αριθμός των "likes" σε χρήστες κάτω των 18 ετών, να απαγορεύεται στους εφήβους να στέλνουν ή να λαμβάνουν γυμνό περιεχόμενο μέσω των πλατφορμών και να περιοριστούν οι ειδοποιήσεις των εφαρμογών σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας.
Ο δικαστής χαρακτήρισε μάλιστα τη Meta «δημόσια όχληση», χρησιμοποιώντας έναν όρο που παραπέμπει σε επιχειρήσεις οι οποίες προκαλούν ευρύτερη βλάβη στην κοινωνία όπως, για παράδειγμα, ένα εργοστάσιο που ρυπαίνει τον αέρα. Σύμφωνα με την απόφαση, ο τρόπος με τον οποίο λειτουργούν εδώ και χρόνια οι πλατφόρμες της Meta έχει συμβάλει στην επιδείνωση της ψυχικής υγείας των νέων στο Νέο Μεξικό. Η Meta έχει δηλώσει ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης.
Η συγκεκριμένη απόφαση ισχύει μόνο για το Νέο Μεξικό. Εάν, όμως, δικαιωθούν οι 30 πολιτείες στη νέα αγωγή, η Meta θα πρέπει σχεδόν βέβαιο να εφαρμόσει αντίστοιχες αλλαγές σε ολόκληρη τη χώρα. Οι πολιτείες που συμμετέχουν στην υπόθεση αντιπροσωπεύουν σχεδόν τα δύο τρίτα του πληθυσμού των ΗΠΑ. Μια τέτοια εξέλιξη θα άλλαζε αισθητά την καθημερινή εμπειρία εκατομμυρίων χρηστών.
Γιατί τα «likes» βρίσκονται στο στόχαστρο
Ο αριθμός των "likes" αποτελεί βασικό στοιχείο των πλατφορμών της Meta από τα πρώτα χρόνια του Facebook. Σήμερα, αποτελεί έναν από τους κυριότερους τρόπους με τους οποίους οι χρήστες δείχνουν ότι τους αρέσει μια φωτογραφία, ένα βίντεο ή μια ανάρτηση.
Για τους επικριτές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όμως, τα "likes" μπορούν να λειτουργήσουν και αντίστροφα: να ενισχύσουν την ανασφάλεια, την αίσθηση απόρριψης και τη σύγκριση με τους άλλους ιδιαίτερα στους εφήβους. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Κέιλι, μιας νεαρής γυναίκας που κέρδισε τη δική της δικαστική μάχη εναντίον της Meta νωρίτερα φέτος.
Κατά την κατάθεσή της, περιέγραψε πώς, όταν ήταν μόλις εννέα ετών, είχε δημιουργήσει δεκάδες λογαριασμούς στο YouTube και το Instagram. Τους χρησιμοποιούσε για να συγκεντρώνει "likes" στις δικές της αναρτήσεις, ελπίζοντας ότι έτσι θα κέρδιζε την αποδοχή των άλλων και θα ένιωθε καλύτερα με τον εαυτό της. Η ίδια θυμάται ότι εκείνη την περίοδο άρχισε να αισθάνεται έντονα καταβεβλημένη και θλιμμένη. Έναν χρόνο αργότερα, σε ηλικία 10 ετών, διαγνώστηκε με κατάθλιψη.
Έρευνες των τελευταίων ετών έχουν δείξει ότι ο αριθμός των "likes" και άλλων αντίστοιχων μετρήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την ψυχολογία των εφήβων, ενισχύοντας το αίσθημα ότι δεν είναι αρκετά δημοφιλείς ή αποδεκτοί.
Στη δικαστική διαμάχη των 30 πολιτειών, οι δικηγόροι επικαλέστηκαν μάλιστα εσωτερικές έρευνες της ίδιας της Meta. Η εταιρεία έχει παραδώσει περισσότερα από 2 εκατομμύρια έγγραφα στο πλαίσιο της υπόθεσης. Σύμφωνα με τα εσωτερικά στοιχεία της Meta, τα "ikes" ενθαρρύνουν αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «κοινωνική σύγκριση»: την τάση, δηλαδή, να συγκρίνουμε τη ζωή, την εμφάνιση ή την αξία μας με εκείνη των άλλων.
Η ίδια η εταιρεία είχε διαπιστώσει ότι η συγκεκριμένη διαδικασία, όταν ενισχύεται από το Instagram, συνδέεται με μεγαλύτερο αίσθημα μοναξιάς, αρνητική εικόνα για το σώμα και επιδείνωση της διάθεσης. Αυτό ακριβώς ήταν και το σκεπτικό πίσω από την πρόσφατη απόφαση στο Νέο Μεξικό. Ο δικαστής έκρινε ότι ο τρόπος λειτουργίας των πλατφορμών της Meta επί περισσότερο από μία δεκαετία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης «κρίσης ψυχικής υγείας των νέων».
Τώρα, οι δικηγόροι από άλλες 30 πολιτείες επιχειρούν να πείσουν τη δικαστή Γκονζάλες Ρότζερς να καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα με μια απόφαση που, εάν δικαιώσει τις πολιτείες, θα μπορούσε να αλλάξει όχι μόνο τον τρόπο λειτουργίας του Instagram και του Facebook, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά και οι έφηβοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πηγή: BBC
