Μια διαρκώς επικαιροποιημένη εικόνα για την πορεία του τουρισμού και τον αντίκτυπό του στις γειτονιές της πόλης αποκτά πλέον ο Δήμος Αθηναίων, μέσω του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού, το οποίο λειτουργεί υπό την Αναπτυξιακή Αθήνας.
Τα νέα δεδομένα προέρχονται από την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας, η οποία εκπονήθηκε αρχικά το 2024. Μέσω της συγκεκριμένης διαδικασίας, ο Δήμος μπορεί να παρακολουθεί συστηματικά τόσο την ανάπτυξη της τουριστικής δραστηριότητας όσο και τις διαφορετικές πιέσεις που ασκούνται σε κάθε περιοχή της πρωτεύουσας.
Ο δήμαρχος Αθηναίων, Χάρης Δούκας, υπογράμμισε ότι ο τουρισμός είναι απαραίτητος για την πόλη, ωστόσο η ανάπτυξή του πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία των γειτονιών και της ποιότητας ζωής των κατοίκων.
Όπως δήλωσε: «Η Αθήνα χρειάζεται τον τουρισμό, αλλά χρειάζεται και γειτονιές που παραμένουν ζωντανές για τους κατοίκους τους. Σήμερα το 60% των τουριστικών κλινών του Δήμου συγκεντρώνεται στην 1η Δημοτική Κοινότητα. Αυτό από μόνο του δείχνει ότι δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε όλες τις περιοχές με τον ίδιο τρόπο. Το Παρατηρητήριο Βιώσιμου Τουρισμού μας δίνει για πρώτη φορά τη δυνατότητα να παρακολουθούμε συστηματικά τις επιπτώσεις της τουριστικής ανάπτυξης και να αξιολογούμε τα μέτρα που εφαρμόζουμε. Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουμε στα χέρια μας, φαίνεται ότι η αναστολή νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης, στις περιοχές όπου εφαρμόζεται, αποδίδει. Συνεχίζουμε να επενδύουμε σε έναν τουρισμό που δημιουργεί αξία για την πόλη, χωρίς να στερεί την ποιότητα ζωής από τους κατοίκους της».
Πάνω από 19.000 τουριστικές μονάδες το 2025
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Δήμου Αθηναίων, τα στοιχεία που δημοσιοποιεί το Παρατηρητήριο αποτελούν την πρώτη επικαιροποίηση της Μελέτης Φέρουσας Τουριστικής Ικανότητας, την οποία πραγματοποίησε το Τεχνικό Γραφείο «Γκοιμίσης και Συνεργάτες».
Η μελέτη εξετάζει την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας στον Δήμο Αθηναίων από το 2018 έως και το 2025. Η συνολική εικόνα δείχνει ότι, μετά την προσωρινή υποχώρηση που σημειώθηκε κατά την περίοδο της πανδημίας, ο τουρισμός επέστρεψε με ιδιαίτερα υψηλούς ρυθμούς, ξεπερνώντας αισθητά τα επίπεδα του 2018. Το 2025 λειτουργούσαν στα όρια του Δήμου Αθηναίων συνολικά 19.071 μονάδες τουριστικής διαμονής, έναντι 14.288 το 2018. Την ίδια στιγμή, οι διαθέσιμες τουριστικές κλίνες ξεπέρασαν τις 105.000, καταγράφοντας αύξηση 24,3%.
Ιδιαίτερα έντονη είναι η ανάπτυξη των καταλυμάτων βραχυχρόνιας μίσθωσης. Οι συγκεκριμένες μονάδες, οι οποίες καταγράφονται ως STR, ανήλθαν το 2025 σε 18.769. Ο αριθμός τους είναι αυξημένος κατά 33,5% συγκριτικά με το 2018 και κατά σχεδόν 60% σε σχέση με το 2021, όταν η αγορά εξακολουθούσε να επηρεάζεται από τις συνέπειες της πανδημίας. Ανοδική πορεία ακολουθεί και ο ξενοδοχειακός κλάδος, καθώς μέσα στην ίδια περίοδο ο συνολικός αριθμός των ξενοδοχείων στην Αθήνα αυξήθηκε κατά 29,1%.
Σχεδόν τριπλασιάστηκαν οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο
Η αύξηση των καταλυμάτων δεν αποτυπώνει από μόνη της το πραγματικό μέγεθος της τουριστικής πίεσης που δέχονται οι γειτονιές της Αθήνας. Σύμφωνα με την επικαιροποιημένη μελέτη, οι διανυκτερεύσεις ανά κάτοικο σχεδόν τριπλασιάστηκαν κατά την τελευταία οκταετία, παρουσιάζοντας αύξηση 183,7%. Παράλληλα, ο αριθμός των τουριστών ανά κάτοικο ενισχύθηκε κατά 142,2%.
Οι συγκεκριμένοι δείκτες δείχνουν ότι η τουριστική ένταση αυξάνεται με σημαντικά υψηλότερο ρυθμό από εκείνον που καταγράφεται στον αριθμό των διαθέσιμων καταλυμάτων. Το γεγονός αυτό ενισχύει την ανάγκη για διαρκή έλεγχο των συνεπειών στην αγορά κατοικίας, στις αστικές υποδομές και στην καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων.
Στο ιστορικό κέντρο συγκεντρώνεται το 60% των κλινών
Τις εντονότερες πιέσεις εξακολουθεί να δέχεται η 1η Δημοτική Κοινότητα, στην οποία συγκεντρώνεται σχεδόν το 60% του συνόλου των τουριστικών κλινών του Δήμου Αθηναίων.
Στον σταθερό «σκληρό πυρήνα» της τουριστικής εξειδίκευσης περιλαμβάνονται:
- Το Εμπορικό Κέντρο
- Το Μοναστηράκι και η Πλάκα
- Η περιοχή Ψυρρή και Κουμουνδούρου
- Η περιοχή Μακρυγιάννη
- Το Θησείο
- Η περιοχή Αγίου Κωνσταντίνου και Πλατείας Βάθης
- Η Καλλιρρόης
- Το Δουργούτι στον Νέο Κόσμο
- Η περιοχή Πλαστήρα στο Παγκράτι
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Εμπορικού Κέντρου, όπου οι μονάδες βραχυχρόνιας μίσθωσης σχεδόν τριπλασιάστηκαν μέσα στην εξεταζόμενη οκταετία. Αξιοσημείωτη αύξηση παρατηρείται, επίσης, στο Κουκάκι και στα Εξάρχεια. Η συγκεκριμένη εξέλιξη δείχνει ότι η τουριστική δραστηριότητα δεν περιορίζεται πλέον στον παραδοσιακό πυρήνα του ιστορικού κέντρου, αλλά αρχίζει να επεκτείνεται και σε άλλες γειτονιές.
Επιβραδύνθηκε η αύξηση των βραχυχρόνιων μισθώσεων
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα δεδομένα από τις περιοχές όπου εφαρμόστηκε η αναστολή έκδοσης νέων αδειών βραχυχρόνιας μίσθωσης και συγκεκριμένα στην 1η, τη 2η και την 3η Δημοτική Κοινότητα. Κατά την περίοδο 2023-2024, η αύξηση των μονάδων βραχυχρόνιας μίσθωσης στις συγκεκριμένες περιοχές κυμαινόταν από 18% έως 20%. Την περίοδο 2024-2025, όμως, ο ρυθμός αύξησης περιορίστηκε σημαντικά και διαμορφώθηκε μεταξύ 1,7% και 5,4%.
Πρόκειται για μια πρώτη ένδειξη ότι η αναστολή των νέων αδειών λειτουργεί ως μέσο επιβράδυνσης της περαιτέρω εξάπλωσης των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Παρ’ όλα αυτά, το ήδη υπάρχον απόθεμα καταλυμάτων παραμένει ενεργό. Ως αποτέλεσμα, η τουριστική πίεση εμφανίζει τάσεις σταθεροποίησης, χωρίς ωστόσο να έχει αρχίσει ακόμη να μειώνεται.
Μόνιμος μηχανισμός παρακολούθησης για τον Δήμο Αθηναίων
Ο διευθύνων σύμβουλος της Αναπτυξιακής Αθήνας, Ελισσαίος Σαρμάς, επισήμανε ότι το βασικότερο αποτέλεσμα της επικαιροποίησης δεν περιορίζεται στη διαπίστωση πως ο τουρισμός συνεχίζει να αναπτύσσεται με έντονους ρυθμούς.
Όπως σημείωσε: «Το σημαντικότερο συμπέρασμα της επικαιροποίησης δεν είναι μόνο ότι η τουριστική ανάπτυξη συνεχίζεται με έντονους ρυθμούς. Είναι ότι πλέον ο Δήμος Αθηναίων διαθέτει έναν μόνιμο μηχανισμό παρακολούθησης, ο οποίος επιτρέπει να εντοπίζουμε εγκαίρως τις πιέσεις, να αξιολογούμε την αποτελεσματικότητα των μέτρων και να σχεδιάζουμε πολιτικές βασισμένες σε τεκμηριωμένα στοιχεία. Αυτή είναι και η μεγαλύτερη αξία του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού. Να μετατρέπει τα δεδομένα σε εργαλείο διοίκησης και στρατηγικού σχεδιασμού για μια Αθήνα που αναπτύσσεται με βιώσιμο τρόπο».
Ο Δήμος Αθηναίων θα συνεχίσει να παρακολουθεί την εξέλιξη της τουριστικής δραστηριότητας και να επικαιροποιεί τακτικά τους δείκτες του Παρατηρητηρίου Βιώσιμου Τουρισμού.
Στόχος είναι τα διαθέσιμα δεδομένα να χρησιμοποιούνται για τον σχεδιασμό πολιτικών που θα διασφαλίζουν μια περισσότερο ισορροπημένη ανάπτυξη, προς όφελος τόσο των μόνιμων κατοίκων όσο και των επισκεπτών της Αθήνας.
